جاسىڭ قۇتتى بولسىن!

14 ناۋرىز ادامنىڭ اداممەن، جىلدىڭ جىلمەن كورىسەتىن كۇنى. ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىندە كورىسۋ كۇنى (امال كۇنى) قىزۋ تويلانۋدا. قىتىمىر قىستان امان-ەسەن شىققان ادامدار جاراتقانعا شۇكىرشىلىك ايتىپ، تاۋبە كەلتىرەدى، تەك يماني امالدار جاساۋعا تىرىسادى. دال وسى كۇنى بىر بىرىنە وكپە-نازى بار اعايىندار ارازداسۋىن قويىپ، تاتۋلاسىپ، تابىسادى. سەبەبى، بۇل كۇندى قازاقتار – «ادامنىڭ اۋزى اققا، مالدىڭ اۋزى كوككە تيەدى» دەپ ۇققان.

02

امال تاڭىن قارسى العان ار شاڭىراق ەرتەمەن جاقسى تىلەك تىلەپ، دۇعا جاسايدى. بۇل جاس كىشى اۋىل-قالا تۇرعىندارى ەرتە تۇرىپ، جاسى ۇلكەندەرگە سالەم بەرەدى. «جاسىڭىز قۇتتى بولسىن!»، «جاسىڭا جاس قوسىلىپ، عۇمىرىڭ ۇزاق بولعاي!» دەپ بىر-بىرىنە تىلەك تىلەپ، جىلى لەبىزدەرىن بىلدىرەدى.

03

بۇل كۇن ادامدار بىر-بىرىمەن كورىسىپ قانا قويماي، ۇلكەندەرگە قۇرمەت كورسەتىلەتىندىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ال ۇلكەندەردى قۇرمەتتەۋ داستۇرى قازاقتار ۇشىن بىر كۇنمەن شەكتەلىپ قالمايتىنى بەلگىلى. جاعدايى بار ادامدار مال سويسا، مالدىڭ جايى جوقتارى قىستان قالعان سۇر ەتىن اسىپ، ناۋرىزدىق جاسايدى.

04

ناۋرىز مەرەكەسىنە بايلانىستى «امال كىردى»، امال كەلدى» دەگەن سوز تىركەستەرى ايتىلادى. شىعىس ەلدەرىنە تيەسىلى كۇنتىزبە بويىنشا، ناۋرىزدىڭ باستالۋى «حامال» ياكي امال ايىنىڭ بىرىنشى جۇلدىزىنا تۋرا كەلەدى ەكەن. ال «حامال» سوزى توقتى شوقجۇلدىزىنىڭ ەسكى پارسىشا اتاۋى بولىپ تابىلادى. كۇن مەن تۇن تەڭەلىپ، امال كىرگەن ساتتە توقتى شوقجۇلدىزى تۋادى.

ەرتەدە قازاقتار بۇل كۇندى «امال» دەگەن ەكەن. ال بۇل قازىرگى كۇنتىزبە بويىنشا 14 ناۋرىزعا سايكەس كەلەدى.

07

فوتو: سابي مايەمەروۆ

    

پىكىر جازۋ