بارا جاتىر، بارا جاتىر قۇس قايتىپ…

01

جاز ومىرىن، ماز ومىرىن قىسقارتىپ،

بارا جاتىر، بارا جاتىر قۇس قايتىپ.

زىمىرايدى مەنىڭ بالا كەزىمدەي،

بىر جالت ەتىپ وتە شىققان، وتە شىققان سەزىمدەي;

 

كوكتەمدى قوندىرىپ قاناتىنا،

قۇس قايتىپ كەلەدى الماتىما.

ان تولدى اسپانعا،

قۇس قوندى جاس تالعا.

02

باسقا باسقا قازاق حالقىنىڭ داستۇرلى تۇرمىس-تىرشىلىگىندە قۇستارعا، ونىڭ ىشىندە جىل قۇستارىنا ەرەكشە مان بەرىلگەن. قازاق حالقى قۇستارعا ارناپ ان شىعارعان، ولەڭ ارناپ، الدەبىر شىعارمالارعا اتاۋ بەرگەن، كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەر دە تۇسىرگەن. جوعارىداعى مىنا ەكى اننىڭ، ەكى شۋماعى سوعان دالەل.

03

بىزدىڭ ەلىمىزدە قۇستاردىڭ 480 تۇرى مەكەندەسە، سولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى  – جىل قۇستارى. ولار بىزدىڭ جەرىمىزگە ۇيا سالىپ، بالاپان باسۋ ۇشىن كوكتەم ايلارىندا ۇشىپ كەلىپ، بالاپاندارىنىڭ قاناتتارى قاتايا كۇز ايلارىندا جىلى جاققا ۇشىپ كەتەدى.

04

جىل قۇستارىنا: قوقيقاز، قۇتان، قارلىعاش، بۇلبۇل، دەگەلەك، جابايى ۇيرەك، كوكەك، بىرقازان، اققۋ، تىرنا جانە لايلەك قۇسى جاتادى.

05

قۇستاردىڭ جىلى جاققا ۇشىپ كەتۋىنىڭ باستى سەبەبى كۇزدە وزەن-كولدەردىڭ بەتىنە مۇز قاتىپ، قورەك قورى ازايادى. ودان بولەك زاڭى قاتال تابيعاتقا جىل قۇستارىنىڭ فيزيكالىق دەنە-تۇرقى شىداس بەرە بەرمەيدى. ال كوكتەمدە ولاردىڭ قايتا ورالاتىندىعى – ەكۆاتور سىزىعىنا جاقىن ورنالاسقان وڭتۇستىك ازييا جانە افريكا مەملەكەتتەرىندە جاز ايلارى شامادان تىس ىستىق بولاتىندىقتان قۇستاردىڭ جۇمىرتقالارى شىرىپ كەتەدى. سوندىقتان جىل قۇستارى تۋعان جەرىنە ەڭ الدىمەن ۇرپاق وربىتۋ ۇشىن كەلەدى.

06

قۇستاردىڭ دەنە تۇرقى مامىقتى، قاناتتى، ۇشىپ جۇرiپ تiرشiلiك ەتەتiن، ۇشپايتىن، ەتتi جانە جۇندi بولىپ بولىنەدى. قۇستار ورمان-توعايلى، سۋلى جانە دالالى جەرلەردە، تاۋ بوكتەرiندە تىرشىلىك ەتەتىن جابايى جانە قولعا ۇيرەتىلگەن اسىراندى تۇرلەرگە بولىنەدى.

جالپى جەر بەتىندە قۇستاردىڭ 9000 جۋىق تۇرى بار.

07

فوتو: اناتوليي ۋستينەنكو، ميحايل شپيگەلمان، ەربولات شادراحوۆ

    

پىكىر جازۋ