اتالىقسىز ۇرىقتانۋ

NationalGeographic_2208767

مىنا مەكسيكالىق جەلاياق كەسىرتكە (Aspidoscelis neomexicana) نەبراسكانىڭ وماحا قالاسىنداعى «Henry Doorly Zoo and Aquarium» ساياباعىندا سۋرەتكە تۇسىرىلگەن.

Aspidoscelis neomexicana

مەكەن ەتەتىن ايماقتارى

اقش-تىڭ وڭتۇستىك-باتىسىنداعى جانە مەكسيكانىڭ سولتۇستىگىندەگى شولەيتتى-كوگالدى جەرلەر

قورعالۋ جاعدايى

Aspidoscelis كەسىرتكەسىنىڭ ەلۋگە جۋىق تۇرىنە قاۋىپ جوق. بىراق تورت تۇرىنىڭ كەمىپ كەتۋ قاتەرى بار. ال باسقا تورت تۇرى جويىلۋعا شاق قالدى.

كوپتەگەن تىرى اعزالاردىڭ دۇنيەگە ۇرپاق اكەلۋى اربىر اتا-انانىڭ حروموسومالارى تۇقىمىنا تەڭدەي بەرىلۋى ارقىلى جۇزەگە اسادى. كوبەيۋدىڭ مۇنداي جولى بىرنەشە ۇرپاق بويى دنق اقپاراتىن تۇرلەندىرىپ، جىنىستىق جولمەن كوبەيەتىن اعزالاردىڭ وزگەرمەلى قورشاعان ورتاعا بەيىمدەلۋى ۇشىن ولاردى گەنەتيكالىق الۋانتۇرلىلىكپەن قامتاماسىز ەتەدى.

ال جىنىسسىز كوبەيەتىن اعزالار وزىنىڭ گەنەتيكالىق كوشىرمەسىن، ياعني، ۇرپاعىن وزدىگىمەن دۇنيەگە اكەلۋ ۇشىن بارلىق حروموسومالارىن پايدالانادى»، – دەيدى مولەكۋليارلىق بيولوگ پيتەر باۋمان. اعزالار گەنەتيكالىق تۇرعىدان بىردەي، cوندىقتان السىز. اۋرۋ نەمەسە قورشاعان ورتاداعى وزگەرىس ولاردىڭ جاپپاي قىرىلۋىنا اكەپ سوعادى.

الايدا باۋمان مەن ونىڭ ارىپتەستەرى ميسسۋريدىڭ كانزاس قالاسىنداعى ستاۋەرس مەديتسينالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا جىنىسسىز كوبەيەتىن Aspidoscelis جەلاياق كەسىرتكەسىن زەرتتەي كەلە، ونىڭ گەنەتيكاسىندا وزگەرىس بارىن انىقتادى. كەسىرتكەلەردىڭ بارلىعى ۇرعاشى جانە پارتەنوگەنەتيكالىق. ياعني، ولاردىڭ جۇمىرتقالارى ۇرىقتاندىرۋسىز-اق ەمبريونعا اينالادى. باۋماننىڭ توبى جۇمىرتقالار قالىپتاسپاي تۇرىپ، ۇرعاشىنىڭ جاسۋشالارى ادەتتەگىدەن ەكى ەسە كوپ حروموسوما الاتىنىن انىقتادى. وسىلايشا، جۇمىرتقالار بارلىق حروموسومالارعا جانە گەنەتيكالىق الۋانتۇرلىلىك پەن اۋقىمدى كولەمگە (گەتەروزيگوتا رەتىندە بەلگىلى) يە بولۋ ارقىلى جىنىستى جولمەن كوبەيەتىن كەسىرتكەلەرمەن باسەكەلەسە الادى.

بۇنىڭ سەبەبى نەدە؟ باۋماننىڭ ايتۋىنشا، بۇرىن Aspidoscelis كەسىرتكەلەرى شاعىلىسۋدى باستان كەشىپتى. ياعني، بىر تۇردىڭ ۇرعاشىلارى باسقا تۇرلەرىنىڭ ەركەگىمەن شاعىلىستىرىلعان. مۇنداي وقشاۋ بايلانىس جەلاياق كەسىرتكەلەردى جىنىسسىز جولمەن كوبەيۋگە تان بەلگىلەرمەن – يدەنتيكالىق رەپليكاتسييامەن، اتاپ ايتساق، كلونداۋ ارقىلى ساقتالعان تۇراقتى گەتەروزيگوتالارمەن قامتاماسىز ەتتى. بۇگىندە ولار گەنەتيكالىق الۋانتۇرلىلىكتىڭ بۇل ارتىقشىلىعىن كوبەيۋ ۇشىن الى دە پايدالانادى. – پاتريسييا ەدموندس

    

پىكىر جازۋ