ەسى كەتكەن ساڭىراۋ قۇر

DSC_0276

قۇر – تاۋىقتارىزدىلەر وتريادىنا جاتاتىن ورمان قۇسى. بۇل قۇستىڭ ەۋرازييا كونتينەنتىندە ەكى تۇرى (ساڭىراۋ قۇر، تاس ساڭىراۋ قۇر) بار. ساڭىراۋ قۇر تمد اۋماعىنداعى كارپاتتان بايكالعا دەيىن تارالسا، ال تاس ساڭىراۋلارى بايكال مەن ساحالين اراسىنان كەزدەستىرۋگە بولادى. قازاقستاندا كەڭىنەن تاراعان ساڭىراۋ قۇر جايىق پەن ەرتىس وزەنى ارالىعىن تۇراقتى مەكەندەسە، ىشىنارا التاي، تيان-شان جانە جوڭعار الاتاۋى باۋرايىنان دا كەزدەسىپ قالىپ جاتادى.

قورازى ىرى، تۇسى نەگىزىنەن قارا، ال قاناتىندا قيعاش وسكەن اق جولاق بولادى. قۇيرىعىنىڭ قاۋىرسىنى سىرتىنا قاراي قايىرىلعان كۇيى وسەدى. ال مەكيەنى، ياعني ۇرعاشىسىنىڭ تۇسى شۇبار كەلەدى. اتالىعىنىڭ دەنە تۇرقى 56-85 سم. دەيىن جەتسە، سالماعى 4-5،5 كگ، كەيدە 6،5 كگ. دەيىن بارادى. انالىعى 4-12 دەيىن جۇمىرتقا سالىپ، 23-25 كۇندە باسىپ شىعارادى.

قۇستىڭ بۇل تۇرى ۇياسىن بۇتانىڭ، اعاشتىڭ تۇبىنەن شۇڭقىر قازىپ سالادى. وعان مايدا بۇتاقتار، جاپىراق، كەيدە مۇك پەن قاۋىرسىن توسەيدى.

نەگىزگى قورەگى – داندى-داقىلدار، قۇرت-قۇمىرسقا، جەمىس-جيدەك جانە وسىمدىكتەر.

بۇل قۇس نەگە «ساڭىراۋ قۇر» دەپ اتالدى دەگەندە ونىڭ اتالىقتارى قۇسويناقتا، ياعني ۇرعاشىلارىمەن شاعىلىسار شاقتا بىرنەشە سەكۋندقا ەسى كەتىپ، ەستىمەي قالاتىنى بار. وسىنى بايقاپ قالعان ادامدار ولاردى «ساڭىراۋ قۇر» دەپ اتاپ كەتكەن.

تابيعاتتا ساڭىراۋ قۇر مەن تاس ساڭىراۋ قۇر بۋدانى دا كەزدەسەدى.

 

فوتو: ميحايل شپيگەلمان

    

پىكىر جازۋ