«جانى سىرى» تسيترۋستار

*كۋمكۋاتتىڭ تسيترۋس تۇقىمداسىنا جاتاتىنىنا نە جاتپايتىنىنا الى دە كەلىسىڭكىرەمەيدى. **پومەلو گەنىنىڭ كىشكەنە ۇيلەسىمى كوپتەگەن تازا مانداريندەردە بار.

*كۋمكۋاتتىڭ تسيترۋس تۇقىمداسىنا جاتاتىنىنا نە جاتپايتىنىنا الى دە كەلىسىڭكىرەمەيدى. **پومەلو گەنىنىڭ كىشكەنە ۇيلەسىمى كوپتەگەن تازا مانداريندەردە بار.

دانيەل ستوۋن

تسيترۋس سەكىلدى جەمىس جوق. وڭتۇستىك جانە شىعىس ازييادا تسيترون، گرەيپفرۋت جانە ماندارين سەكىلدى تسيترۋستى جەمىس تۇرلەرى جيى وسەدى. وسى ۇش جەمىس پەن كوپشىلىككە بەيمالىم تاعى بىرنەشە تۇر مۋتاتسيياعا ۇشىراۋعا بەيىم كەلەدى. جانە سيرەك ۇشىراساتىن گەنەتيكالىق قۇبىلىسقا يە.

ياعني، ولاردىڭ تۇقىمدارى وزدىگىنەن دە، عالىمداردىڭ ارالاسۋىمەن دە بۋدانداسا بەرەدى. سىز دامىن تاتقان اپەلسين، ليمون، لايم مەن گرەيپفرۋت تۇمسا تابيعاتتا وزدىگىنەن توزاڭدانسا، ال باقتاردا سۇرىپتى بۋدانداستىرىلادى.

ەش جەمىس وسىنداي ەرەكشە اسىل تۇقىمدىلىعىمەن ماقتانا المايدى. زاماناۋي زەرتتەۋ تسيترۋستىڭ شىعۋ تەگىن ايقىنداپ جاتىر، پايدا بولعانىنا الى 300 جىل دا تولا قويماعان گرەيپفرۋت – ادامنىڭ قولىمەن جاسالعان تۋىندى. ال جالپى تسيترۋستى جەمىستەردىڭ بىرقاتارى ەجەلدەن بار. 2013 جىلى قىتايدىڭ يۋنين پروۆينتسيياسىندا تاسقا اينالعان كۇيى تابىلعان تسيترۋس جاپىراعى، ميوتسەن داۋىرىنەن، ياعني جەتى ملن. جىل بۇرىن دا بار بولعانىن كورسەتەدى. الايدا ادام بالاسى بۇل الەمگە ۇلكەن داعدارىس الىپ كەلدى. مىڭداعان جابايى تۇردەن تەك كىندىكتى اپەلسين، ەۆريكا ليمونى جانە مەكسيكا لايمى سەكىلدى ونداعان تۇرى عانا قالدى. ال ولاردىڭ قۇرىلىمىندا تەك بىر پايىز عانا تسيترۋس بار.

«تسيترۋستا ەرەكشە سۇيكىمدىلىك، ەركەلىك، تىپتى تارتىمدىلىق تا بار، – دەيدى جەمىس زەرتتەۋشىسى دەۆيد كارپ (عىلىمي جۇمىسى وڭ جاقتاعى سۋرەتتە سيپاتتالادى). – حۋانگلونگبينگ دەگەن اعاشتىڭ وسۋىن تەجەيتىن باكتەرييالىق اۋرۋ ساۋدانى بارلىق جەردە ازايتتى، تىپتى اپەلسينىمەن ايگىلى فلوريدانى دا ساۋ قالدىرمادى. دەسەك تە، بولاشاقتا تسيترۋس جەمىستەرىنىڭ تۇرلەرى بۇگىنگىدەن دە كوپ بولاتىن سەكىلدى». سۇرىپتاۋشى ارى گەنەتيك فرەد گميتتەر: «تسيترۋس باسەكەگە قابىلەتتى»، – دەيدى. جاھان عالىمدارى تاتتىرەك، سۇيەكسىز، ارشۋعا جەڭىل ماندارين، اپەلسيندەردى باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىنداي ەتىپ دامىتىپ جاتىر. بولاشاقتا سىزدەر بۇرىن-سوڭدى كورمەگەن جاڭا جەمىس تۇرلەرىنىڭ دامىن تاتۋىڭىز مۇمكىن.

جەمىستىڭ شىعۋ تەگى: عالىمدار بۇرىنعى جانە قازىرگى گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەردى قولدانىپ تسيترۋس تۇقىمداستاردىڭ شىعۋ تەگىن انىقتادى.

مونيكا سەررانو، NGM قىزمەتكەرى، دەرەككوز: دەيۆيد كارپ، كاليفورنييا ۋنيۆەرسيتەتى، ريۆەرسايد

    

پىكىر جازۋ