.

حان تاڭىرى نەگە «قاندى تاۋ» اتالدى؟

01

قازاقتار «اسپانتاۋ» دەيتىن تيان-شان تاۋىنىڭ بيىك شىڭدارىنىڭ بىرى – حان تاڭىرىن بىلمەيتىن ادام جوق. ول شىڭ قازاق، قىرعىز جانە قىتاي ەلىنىڭ شەكاراسى تۇيىسكەن جەردە ورنالاسقان. ەڭ بيىك نۇكتەسى 7000 مەتردەن اساتىن بۇل شىڭ – الەمدەگى ەڭ ادەمى شىڭدار قاتارىنا جاتقىزىلادى.

ونىڭ تورتقىرلى پيراميدا تارىزدەس شىڭىن جىل ون ەكى اي قار باسىپ، ۇنەمى تۇمان بۇركەپ تۇراتىندىقتان ول تۋرالى اڭىز-افسانا جەتەرلىك. ماسەلەن، شىڭ باسى كۇن ۇياسىنا باتاردا وزگەشە الاۋلاپ، قىزىل تۇسكە بويالادى. وسىعان بايلانىستى حان تاڭىرى شىڭىن قازاقتار «قاندى تاۋ» دەسە، ال قىرعىزدار «كانتوو» دەپ اتايدى.

02

شىڭنىڭ العاش رەت عىلىمي تۇردە اشىلعان كەزى 1856-1857 جىلدار بولىپ سانالادى. ول ۋاقىتتا ورىستىڭ پ.پ. سەمەنوۆ ەسىمدى گەوگرافى تيان-شانعا جاساعان ساپارى بارىسىندا جول بويى كورگەن-بىلگەنىن حاتقا تۇسىرىپ وتىرعان.

حان تاڭىرى دەگەن ۇعىمنىڭ ماعىناسى «رۋحتار امىرشىسى، قۇدايلار پاتشاسى، اسپان امىرشىسى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى ەكەن.

فوتو: ۆلاديسلاۆ ياكۋشكين

       

پىكىر جازۋ