شىڭىراۋدان شىققان سۋ

STOCK_2014-15-Stupa

نينا ستروچليك

گيمالاي تاۋلارىنىڭ جوعارعى جاعىنداعى شولدى القاپ كوگەرىپ كەلەدى.

ۇندىستاننىڭ لاداكح ايماعىنداعى كليمات وزگەرىسى اسەرىنەن مۇزدىقتار ەرىپ، جاڭبىر جاۋا­تىن بولدى جانە اۋا تەمپەراتۋراسى بولجانبايتىن كۇيگە جەتتى. كوكتەمدە باقشا مەن ەگىندىك ۇشىن سۋ قاجەت، بىراق مۇزدىقتىڭ ەرىگەن سۋى جازعا جەتپەيدى. شارۋالارعا ماردىمسىز ونىمدى ۇنەمدەۋلەرى ۇشىن ينجەنەر سونام ۆانگچۋك مۇزدىقتاردى ادامدارعا جەتكىزۋدىڭ جولىن ويلاپ تاپتى.

2015 جىلى 125 000 اقش دوللارىن جيناعان ۆانگچۋك 20 مەتر بيىكتىكتە تاۋ سۋىن لاداكحي اۋىلىنا قۇبىرمەن جەتكىزۋ ارقىلى «مۇز ستۋپاسىن» – جاسالعان جاساندى مۇزدىق تۇرعىزدى. سۋ تىك قۇبىردان گەيزەردەي اعىپ، بۋددا حرامى تارىزدەس كونۋس پىشىندە قاتادى.

ارينە، ۆانگچۋك تۋىندىسى ساۋىردە بىرتىندەپ ەرىپ، جاڭادان وتىرعىزىلعان تەرەكتەردى سۋعارا باستايدى. ماۋسىم ايىنا قاراي تاۋدىڭ ەرىگەن سۋى اعا باستاعان كەزدە، مۇز ستۋپا تۇگەلدەي دەرلىك ەرىپ كەتەدى.

قازىر ۆانگچۋك تاعى 50 مۇز ستۋپاسىن جاساۋ ۇشىن قۇبىر جۇرگىزۋدە. ولاردىڭ ارقايسىسى جىلىنا 10 ملن. ليتر سۋ بەرىپ، 10 گەكتار جەردى سۋارادى.

ونىڭ جوباسى تۋرالى اڭگىمە تاۋلى ولكەلەرگە دەمدە تاراپ كەتكەن. بىلتىر ول شۆەيتسارييانىڭ الپى تاۋلارى بوكتەرىندە ەۋروپانىڭ العاشقى مۇز ستۋپاسىن جاسادى، ال بيىل ۇندىستاندا كەنەت سۋ تاسقىنىن بولدىرماۋ ۇشىن وزەندى قاتىرۋمەن اينالىساتىن بولادى.

بۇرىنعى جوبالارى قاتارىندا كۇن قۋاتىن پايدالاناتىن عيماراتتار مەن ۇنەمدەۋىش اسۇي پليتاسى بار ونەرتاپقىش باستاما ۇشىن بەرىلەتىن Rolex ماراپاتىنا يە بولدى. ول تابىسىن ايماقتىڭ ەكولوگييالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە ارنالعان پان-گيمالاي عىلىمي-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن اشۋعا جۇمسادى.

«سۋدى ساقتاۋ – ۇلكەن ماسەلە، – دەيدى جەرگىلىكتى فەرمەر تسەرينگ شپالتس كراۋدفاندينگ ناۋقانى بارىسىنداعى وزىنىڭ ۆيدەو حابارلاماسىندا. – بولاشاقتا بىزدىڭ بالالارىمىز اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋدى مۇمكىن ەمەس دەپ ەسەپتەيتىن بولادى».

كليمات وزگەرىسىنىڭ گيمالاي تاۋلارىنداعى تۇرعىندارعا اسەرىن جۇمسارتۋ ۇشىن ينجەنەر سونام ۆانگچۋك جوعارىداعىداي مۇز ستۋپاسىن جاساپ جۇر.

كليمات وزگەرىسىنىڭ گيمالاي تاۋلارىنداعى تۇرعىندارعا اسەرىن جۇمسارتۋ ۇشىن ينجەنەر سونام ۆانگچۋك جوعارىداعىداي مۇز ستۋپاسىن جاساپ جۇر.

ۆانگچۋك جەرگىلىكتى حالىق قازىردەن بەيىمدەلسە، ولاردىڭ ۇرپاقتارى كليمات بوسقىنىنا اينالمايدى دەپ ۇمىتتەنەدى. «بىز تاۋدا از ەل بوپ تۇرامىز، بۇل ەتنيكالىق سەبەپتەن عانا ەمەس، سونداي-اق كليماتپەن دە بايلانىستى. نيۋ يوركتە نەمەسە نيۋ دەليدە جارامدى بولعان نارسە تاۋدا ىسكە اسپايدى. بىز ماسەلەلەرىمىزدىڭ وزىندىك شەشىمىن تابۋعا تيىستىمىز»، – دەيدى ول.


National Geographic جۋرنالى وسى ماقالانى باستاما ۇشىن بەرىلەتىن Rolex ماراپاتىن بەرۋشى ۇيىممەن بىرگە دايىندادى.

    

پىكىر جازۋ