حالقى قىناداي قىرىلعان قالانىڭ كەيپى

اسقان ىجداھاتتىلىقپەن جاسالعان وسىناۋ اپات ماكەتتەرىنە قاراپ، حالقى قىناداي قىرىلعان قالانىڭ كەيپىن ەلەستەتىڭىز.

اسقان ىجداھاتتىلىقپەن جاسالعان وسىناۋ اپات ماكەتتەرىنە قاراپ، حالقى قىناداي قىرىلعان قالانىڭ كەيپىن ەلەستەتىڭىز.

اۆتورى: دجەرەمي بەرلين، فوتو: لوري نيكس جانە كەتلين گەربەر

قيراعان قالا. پويىزدار جولدا تۇر. مەكتەپتەر تىم-تىرىس. كىتاپحانالار مەن كىر جۋاتىن ورىندار قالادا قاڭىراپ قالعانداي. تىرى جان جوق.

ايتسە دە، لوري نيكستىڭ كوڭىلى ورنىندا. ول ونەردەگى جانە ومىردەگى سەرىگى – كەتلين گەربەر ەكەۋى اقىرزاماننىڭ «بەينەسىن جاساۋشىلار».

«ماقساتىمىز – الدەبىر اپاتتان قاڭىراپ قالعان شاھاردىڭ ۇلگىسىن جاساۋ، – دەيدى نيكس، – سول ارقىلى كورەرمەننىڭ وي-قييا­لىن ۇشتاپ، وسى اپاتقا جەتكىزبەۋ جولدارىن ويلاستىرعانىن قالايمىز».

وسىنداي كۇردەلى كوركەم سۋرەتتەرگە شابىتتاندىراتىن ويلار كوبىنەسە نيكسكە مەترومەن جۇرگەندە، يا ساياحات سۋرەتتەرىن پاراقتاپ وتىرعاندا پايدا بولادى. 1970 جىلدارى تورنادو الەياسىندا وسكەن وعان توتەنشە اۋا رايى، سونداي-اق «اسپان تورىندەگى توزاق» سەكىلدى اپات جايلى فيلمدەر جانە «مايمىلدار عالامشارى» ىسپەتتەس انتيۋتوپييالىق ويىن-ساۋىق باعدارلاما اسەر قالدىرعان.

بۇگىندە ول وزىن «جاساندى تابيعات فوتوگرافى» سانايدى. «بىراق اۋىل-ايماقتى شارلاپ، مىنسىز كورىنىستى ىزدەپ قاجىعانشا، ونى تاپ وسى جەردە – ۇستەلىمدە جاساي سالامىن»، – دەيدى ول.

وسى تۇستا گەربەر ىسكە قوسىلادى. زەرگەرلىك، بادىزشىلىك تاجىريبەسى وعان تۇسىرىلىم الاڭىن جاساۋعا، ونى ادەيى بۇلدىرىپ، كونە كەيىپكە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

نيكس پەن گەربەر جۇمىستى بولىپ ىستەيدى. «مەن شكافتى، قابىرعانى، ەدەندى جانە ورىندىقتاردى جاسادىم. كەتلين بارلىق اناتومييالىق ۇلگىلەردى دايىندادى»، – دەيدى نيكس.

نيكس پەن گەربەر جۇمىستى بولىپ ىستەيدى. «مەن شكافتى، قابىرعانى، ەدەندى جانە ورىندىقتاردى جاسادىم. كەتلين بارلىق اناتومييالىق ۇلگىلەردى دايىندادى»، – دەيدى نيكس.

ولاردىڭ قۇرتاقانداي زاتتارىنىڭ ديامەترى 50 سم-دەن 3 م-گە دەيىن جەتەدى. ولار – قاراپايىم ماتەريالداردان جاسالعان قاعاز بەن اكريل بوياۋى، قاتىرما قاعاز بەن سازبالشىق، نىعىزدالعان پەنوپلاست پەن پلاستيك قاپتاما جانە قۇيتتاي ەلەكترلى قۇرال-جابدىقتار. بۇل – تاباندى ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن ىس، ار كورىنىستى جاساۋعا 7-15 ايعا جۋىق ۋاقىت جۇمسالادى. كورىنىس دا­يىن بولعاندا، نيكس ونى اۋقىمى 8ح10 ۇلكەن پىشىمدى فوتوكامەرامەن سۋرەتكە تۇسىرەدى. بىر عانا سوڭعى كادردى شىعارۋدىڭ وزى ۇش اپتاعا جۋىق ۋاقىت الادى.

«بىزدىڭ جۇمىسىمىزعا قاراپ، ازابىن اڭعارۋ قيىن، – دەيدى نيكس، – بىراق مەن شىندىعىندا وپتيميستپىن». گەربەر دە ونى قۇپتايدى. «بىز اردايىم ازىل مەن ۇرەيدىڭ قوسپاسىن بەينەلەيمىز، – دەيدى ول. – بىز قاشان دا ەلدى قىزىقتىرۋعا، ولارعا وي سالۋعا تالپىنامىز».

كىر جۋاتىن ورىن قيراندىعا اينالعان. وعان ەكولوگييالىق اپات سەبەپ بولدى ما ەكەن؟ «كىم-كىم دە مۇنىڭ جاقسى ەمەس ەكەنىن سەزەدى، – دەيدى نيكس، – الايدا بىزدىڭ وزىمىزدى قۇتقارا المايتىندىعىمىز، شىن مانىندە، سەزىلە باستادى».

كىر جۋاتىن ورىن قيراندىعا اينالعان. وعان ەكولوگييالىق اپات سەبەپ بولدى ما ەكەن؟ «كىم-كىم دە مۇنىڭ جاقسى ەمەس ەكەنىن سەزەدى، – دەيدى نيكس، – الايدا بىزدىڭ وزىمىزدى قۇتقارا المايتىندىعىمىز، شىن مانىندە، سەزىلە باستادى».

نورتوندا بالا نيكس اردايىم قاۋىپ پەن قاتەردىڭ – زييانكەس جاندىكتەر، جەل، تورنادو ماڭىندا وستى. سۇلۋلىق سالونىنداعى گەربەردىڭ قولى ناقتى ولشەمدەردى كەسكىندەپ تۇر.

نورتوندا بالا نيكس اردايىم قاۋىپ پەن قاتەردىڭ – زييانكەس جاندىكتەر، جەل، تورنادو ماڭىندا وستى. سۇلۋلىق سالونىنداعى گەربەردىڭ قولى ناقتى ولشەمدەردى كەسكىندەپ تۇر.

نيكس پەن گەربەر ار كەشەنگە ارتۇرلى ولشەم قولدانادى. ولار الدىمەن بىر وبەكتىدەن باستاپ، تولىقتىرا بەرەدى. قابىرعالارىن مۇك باسقان مىنا كىتاپحانانىكى – قۇيتتاي گلوبۋس بولاتىن.

نيكس پەن گەربەر ار كەشەنگە ارتۇرلى ولشەم قولدانادى. ولار الدىمەن بىر وبەكتىدەن باستاپ، تولىقتىرا بەرەدى. قابىرعالارىن مۇك باسقان مىنا كىتاپحانانىكى – قۇيتتاي گلوبۋس بولاتىن.

    

پىكىر جازۋ