.

پايعامبارىمىزدى (س.ع.س.) دۇشپاننان قورعاپ قالعان ورمەكشى

01

مۇسىلماندار ۇشىن ورمەكشىنىڭ ورنى بولەك. سەبەبى يسلام دىنىندە پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ماديناعا ھيجرەت ەتىپ بارا جاتىپ، حيرا ۇڭگىرىنە جاسىرىنعانى تۋرالى دەرەك بار. سوندا اللا تاعالا ورمەكشىگە قىسقا ۋاقىت ىشىندە تور توقۋعا امىر ەتەدى. سول كەزدە پايعامبارىمىزدىڭ ىزىنە تۇسكەن مۇشرىكتەر مەن اسكەريلەر ۇڭگىردىڭ اۋزىنا كەلىپ تۇرىپ، ورمەكشىنىڭ تورىن كورەدى دە مۇندا ەشكىم جوق دەگەن ويمەن كەرى كەتىپ قالعان دەسەدى.

عالىمدار ورمەكشى جىبىنىڭ بەرىكتىگى مەن ساپالىلىعى جونىندە ايتادى. ورمەكشىنىڭ جىبى تەمىرگە قاراعاندا التى ەسەگە دەيىن بەرىك بولادى ەكەن.

02

بۇگىندە جەر بەتىندە ورمەكشىنىڭ 3000-عا جۋىق تۇرى بار. ولاردىڭ ىشىندە ادام الاقانىنا سيمايتىن الىپ ورمەكشى دە، كوزگە ارەڭ كورىنەتىن ماي ورمەكشى جانە مۇلدە تور توقىمايتىن تۇرلەرى دە بار. مىسالى، وڭتۇستىك امەريكادا تىشقان، تورعايلارمەن قورەكتەنەتىنى، ادامدى شاقسا ولتىرىپ جىبەرەتىن تۇرلەرى بار. ونداي ورمەكشىنى قازاقتار «بۇيى» دەسە، جەرگىلىكتى حالىق «تارانتۋل» دەيدى.

مىنا فوتوداعى ورمەكشىنىڭ قازاقتار «ايقىشتى ورمەكشى» (لات. Araneus) دەپ اتايدى. «ايقىشتى ورمەكشى» قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگى جانە وڭتۇستىك باتىسىنداعى شولەيتتى القاپتاردى مەكەندەيدى. دەنە تۇرقى 17-26 مم. ارالىعىندا بولادى. دەنەسىندە اق جانە اقشىل-قوڭىر تۇستى داقتار كرەست بەلگىسىنە ۇقساس ورنالاسقان.

03

ايقىشتى اسا ۋلى جاندىكتەرگە جاتپايدى. ۋ-ى ادام ۇشىن دە، مال ۇشىن قاۋىپسىز بولعانىمەن، سەزىم ورگاندارى وتە جاقسى دامىعان. ونىڭ 8 كوزى بار، دانا جىنىستىلار قاتارىنا جاتادى.

جالپى قازاقستاندا ورمەكشىنىڭ 30-عا جۋىق تۇرىن كەزدەستىرۋگە بولادى.

فوتو: ەربولات شادراحوۆ

       

پىكىر جازۋ