.

قىتايداعى قازاق كوشى

25

قىتايداعى قانداسىمىز، بەلگىلى فوتوگراف سەرىك مۇقىشتىڭ فوتو سۋرەتتەرى بۇعان دەيىن «National Geographic قازاقستان» سايتىندا (//nationalgeographic.kz/2016/06/28/1822.html) جارييالانىپ، وقىرماندار تاڭدانىسىن تۋدىرعان بولاتىن. سۇرانىسقا وراي اۆتوردىڭ فوتورەپورتاجدار سەريياسىن جالعاستىرۋدى جون ساناپ وتىرمىز. بۇل جولى تالعامنان تۋعان تۋىندىنىڭ تاقىرىبى – «كوش». سۋرەتشى شەشىمى بويىنشا بۇل اق-قارا تۇسپەن بەرىلۋگە تيىس تاقىرىپ ەكەن.

«قىتايداعى باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق سالتىن بۇرمالاپ كورسەتكەن فوتورەپورتاجدارى مەنىڭ وسى جولعا تۇسۋىمە بىردەن بىر سەبەپشى بولدى. فوتوگراف بولىپ، ساپارعا شىققانىما 23 جىل تولىپتى. سونىڭ ىشىندە 2006 جىلدان بەرى قازاق كوشىن باقىلاپ كەلەمىن. بۇدان كەيىندە تۇسىرە بەرمەكشىمىن»، – دەيدى سەرىكمۇقىش.

7 9 8

شىڭجاڭنىڭ سولتۇستىگىنە ورنالاسقان التاي ايماعى –ەۋرازييا قۇرلىعىنىڭ بۇيىرى سانالادى. بۇل ولكە قازاقتارى وزىنە تان نەشە مىڭ جىلدىق تاريحى بار كوشى-قون داستۇرىن بەرىك ساقتاپ كەلەدى. سوندىقتان دا، قىتايداعى باسقا ۇلت وكىلدەرىنەن تۇراتىن تىلشىلەر، فوتوگرافتار قازاقتىڭ وسى كوشىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەلدىڭ ىشى-سىرتىنا بارىنشا ناسيحاتتاعان.

11 20

ونداي فوتوگرافتاردىڭ كوشى-قون تاقىرىبىنداعى فوتو شىعارمالارى ەل ىشىندە دە، حالىقارالىق دەڭگەيدە دە جۇلدەگەر اتانىپ جۇر. سوندىقتان بولار، التايدىڭ جازى مەن كۇزىندەگى كوشىپ-قونۋ مەزگىلىندە نەشە مىڭداعان باسقا ۇلت فوتوگرافتارى التاي تاۋىنان تابىلادى.

22 23

كوشپەلى قازاقتىڭ ومىرى قانداي، سالتى شە؟ كوشى-قون بارىسىنداعى تۇرمىس-تىرشىلىگى نەشىك؟

26

«دال وسى تاقىرىپتى تاڭداپ، وز ۇلتىنىڭ ومىرىن، مادەنيەت-سالتىن، ولاردىڭ تاعدىرىنا تەرەڭدەي بارلاپ فوتوعاتۇسىرۋ تەك قازاقتىڭ عانا قولىنان كەلەدى دەپ بىلەمىن. وسى ويمەن 2009 جىلدان باستاپ كوشى-قون تاقىرىبىن تۇسىرۋدى جوسپارلاپ، دەرەكتى فوتونىڭ قۇدىرەتىن ايگىلەۋگە كۇش سالدىم» –دەيدى سەكەڭ.

24

اۆتور شىڭجاڭنىڭ التاي ايماعىنداعى التاي قالاسىنا قاراستى وڭىردەگى قازاقتىڭ كوشى-قون ومىرىن، شىنايى قيىنشىلىقتارىن تۇسىرۋگە ىڭعالى كەلەتىن سارقۋسىن جانە الاقاق اۋىلدارىنىڭ كوش جولدارىن فوتوعا تۇسىرۋدى تاڭدادى. وسى تۇسىرىلىم التاي قالاسىنا قاراستى شەمىرشەك، سارقۋسىن جايلاۋلارىنا باراتىن كوش جولىنداعى اياتوللا وتباسىنىڭ ومىرىنەن حابار بەرەدى.

13343819

كوش باستالعالى جاڭبىر تولاستامادى. كۇن سايىن جاڭبىر. تىپتى، كەي كۇنى 11 ساعاتقا دەيىن جاۋادى. يا، مۇنداي جاعدايدى كوزىممەن كورىپ، جانىممەن سەزىندىم.

27 28

39

ال كوشى-قوننىڭ ەڭ جاپالىسى، ەڭ اۋىرى– قىسقى كوش.

43 45 44 4650

بۇل كوشتە التاي قالاسىنىڭ الاقاق اۋىلىنىڭ مالشىلارى بەينەلەنگەن. التايدىڭ قىسى قاتتى ارى ۇزاققا سوزىلادى، ونىڭ ۇستىنە قورعا دەپ ازىرلەنگەن جەم-شوپ شەكتى بولعاندىقتان، كۇيى جاقسى قويلاردى ساۋىر تاۋىنا اپارادى.

41 4247 48

ولار ەرتىس وزەنى بويىنداعى قىستاۋلارىنان 300-400 شاقىرىم شالعايداعى قىسى جايلى ساۋىر تاۋىنا اققار، كوكمۇز جاستانىپ، 3-4 كۇندە زورعا جەتەدى.

49 52 51 50

سولتۇستىگىن التاي تاۋى، وڭتۇستىگىن جوڭعار ويپاتى يەلەنىپ جاتقان بۇل ايماقتىڭ 33 پايىز جەرى تاۋ سىلەمدەرىنەن تۇرادى. ال 46 پايىزى قۋاڭ جەر.

29 30

التاي ايماعى تاۋلارىنىڭ بيىگى تەڭىزدەڭگەيىنەن 4375 مەترگە دەيىن جەتەدى. مۇندا 360 مىڭعا جۋىق قازاقتار تۇرادى. ولار وسى وڭىردەگى جالپى حالىق سانىنىڭ 54 پايىزىن قۇرايدى.

37 35

شىعىس سولتۇستىگى موڭعولييامەن، سولتۇستىگى رەسەيمەن، الباتىسى قازاقستانمەن شەكارالاسىپ جاتىر. قاينارى التايدان باستالاتىن ەرتىس وزەنى بۇل ەلدەگى بىردەن-بىر سولتۇستىك مۇزدى مۇقيتقا قۇياتىن وزەن سانالادى. مۇندا شامامەن 160 مىڭ قازاق ۇلتى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. بۇل وسى وڭىردەگى قازاقتاردىڭ شامامەن 45 پايىزىنا تەڭ.

1

كوشكە قامدانۋ الدىنداعى بىر ساتتىك دەمالىس. يت تە ۇزاق ساپار الدىندا تىنىعىپ جاتىر.

2 15 16

از تىنىستاعاننان سوڭ كوش قايتا جالعاسادى.

3 614

كوش قامىنا كىرىسكەن ۇلكەندەر كەيدە بالانى دا ۇمىتاتىن كەزدەرى بولادى. قازاق ەرتەگىسىندە جيى كەزدەسەتىن «كوشتە قالعان بالا» تۋرالى اڭگىمەنىڭ توركىنىندە شىندىق جاتىر-اۋ…

5 17

كوش كولىگى ۇشىن ەرەكشە باعالى مال – تۇيە. تۇيەنى قازاق سيىردان سيراقتى دەپ ارداقتاپ، «باقىراۋىق دەمەسەڭ، باعالى كولىك تۇيە عوي» دەپ كوشكە بولا ونى ەرەكشە باعالاعان.

28 31 30 29

 

سەرىك مۇقىش

1962 جىلى 8 تامىزدا قىتايدا دۇنيەگە كەلگەن. «قىتايەتنوگرافييالىق فوتوسۋرەت» قوعامىنىڭ ماگيسترى، «التاي ايماعى فوتوسۋرەتشىلەر» قوعامى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.

       

پىكىر جازۋ