.

قيراعان قالا قالپىنا كەلمەك

ا. ر. ۋيليامس

بريتانييالىق ارحەولوگ ماكس ماللوۆان يراكتىڭ سولتۇستىگىندەگى جاڭا اسسيرييالىق مەكەن – نيمرۋدتى زەرتتەپ جۇرگەندە تىڭشىلىق جۇمىستى جاقسى كورەتىن جۇبايى اگاتا كريستيدىڭ كومەگى تيدى. وزىنىڭ تىنىمسىز جۇمىسباس­تىلىعىنا قاراماستان، دەتەكتيۆ (رومان) جازۋشى 1949-1957 جىلدار ارالىعىندا قىس مەزگىلدەرىندە ۋاقىت تاۋىپ، كۇيەۋىنىڭ قازبا جۇمىستارىندا جارىققا شىققان جادىگەرلەردى تىركەپ، سۋرەتكە تۇسىرىپ وتىردى.

بالكىم، ول جوعارىدا سول جاقتا كورسەتىلگەن تاس بەدەرىن دە سۋرەتكە تۇسىرگەن شىعار. بىر كەزدەرى ساراي قابىرعاسىن بەزەندىرگەن بۇل ورنەكتە «ومىر اعاشى» دەپ اتالاتىن نەگىزگى موتيۆ الدىندا راسىم وتكىزىپ جاتقان ابىز بەينەلەنگەن. الايدا سۋرەتتە قىزىق نارسە بار، ول –  ابىز باسىنىڭ اينالاسىنداعى سىزىق. بۇعان كىنالى XIX عاسىر توناۋشىلارى بولۋى ىقتيمال، سونداي-اق ەجەلگى جاۋلاپ الۋشى اسكەرلەر بولۋى دا مۇمكىن.

«ىنجىلدە» كالاح اتىمەن بەلگىلى نيمرۋد شاھارى ب.ز.ب 883 جىلى اشيرناسيرپال II پاتشا تۇسىندا جاڭا اسسيرييا يمپەريياسىنىڭ استاناسىنا اينالدى. ب.ز.ب VII عاسىردىڭ سوڭىنا تامان يمپەرييا قۇلاپ، جاۋلار وداعى قالانى توناپ كەتتى. «توناۋشىلىق كەزىندە كوپتەگەن زاتتىڭ قورلانعانىن بىلەمىز»، – دەيدى لوندوننىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىك كولەدجىنىڭ مەسوپوتامييا مامانى مارك التاۆەي.

دايش باسبۇزارلارى 2014 جىلى تاياۋ ماڭداعى موسۋلدى باسىپ العان سوڭ، نيمرۋدتى ويرانداعان تاريح قايتالاندى. سۇرگىشتەر، مەن بومبالاردى پايدالانىپ، عيماراتتاردى قيراتتى. ايتسە دە، جوعارىدا وڭ جاقتا كورسەتىلگەن بەدەردىڭ بولىگى ساۋ قالىپتى.  «اۋماقتىڭ كوپ بولىگى جارىلىستىڭ سوعىلۋ تولقىندارىنان قيراعان بولۋى مۇمكىن، – دەيدى التاۆەي،– ياعني ولاردى قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بار».

اگاتا كريستي نيمرۋدتان تابىلىپ، ۇقىپتى قازىپ الىنعان مىڭداعان پىل سۇيەگىنىڭ بولشەگىن سۋرەتكە تۇسىرۋ ۇستىندە. بۇل بولشەكتەردىڭ كوبىمەن باستاپقىدا جيھازداردى كومكەرگەن جانە ولاردى جەرورتا تەڭىزى جاعالاۋى ماڭىنداعى قالالاردان استاناعا ولجا نە الىم-سالىق رەتىندە اكەلگەن.

فوتولار: سوت دجون ماللوۆان، دجەروم سەسسيني، ماگنۋم فوتولارى; بەتتمەنن ارحيۆى/GETTY IMAGES

       

پىكىر جازۋ