.

دۋباي ديدارى

زاڭعار كوكتەن كوز سالۋ ۇشىن الەمنىڭ ەڭ بيىك عيماراتى 828 مەترلىك «بۋردج-حاليفكە» تۋريستەر كوپ كەلەدى. وپەرا ۇيى – جاڭا، بىر قاباتتى عيمارات.

ون جىل بۇرىن امىرلىك استاناسى الەمدەگى ەكولوگيياسى ناشار قالالاردىڭ بىرى بولاتىن. 2050 جىلعا قاراي ول جاسىل قالا دەڭگەيىنە شىقپاق. مۇمكىن بە؟

دۋبايعا قالاي «ماقتانسا» دا جاراسادى. «جاسىل عالامشار» كەشەنىنە كەلۋشىلەر 25 مەترلىك جاساندى اعاشتى اينالىپ جۇر. بۇل – 3 مىڭ تروپيكالىق وسىمدىك پەن جانۋارلار الەمىنە پانا بولا الاتىنداي كەشەن. ول «الەمنىڭ ەڭ بيىك اعاشى» دەپ ايتىلادى. بۇل بيوكەشەن قالادا سانى ارتىپ كەلە جاتقان «جاسىل عيماراتتاردىڭ» بىرى سانالادى. قۋات كوزىنىڭ تيىمدىلىگى بويىنشا جوعارى ستاندارتتارعا ساي.

اۆتور: روبەرت كۋنزيگ، فوتو: لۋكا لوكاتەللي

دۋبايدىڭ «باتىلدىعىنا» كوز جەتكىزۋ ۇشىن الدىمەن شاڭعى تەبىڭىز. باتىل دەمەي قايتەرسىڭ، وتكەن وتىز جىلدا ارابتاردىڭ شول دالاسىندا بەتوننان، اينەك پەن تەمىردەن زاڭعار دا زاۋلىم سارايلار قاز-قاتار بوي كوتەردى. اۋەدەن كوز تاستاساڭىز، «امىرلىكتەر موللى» ساۋ­دا كەشەنىنىڭ كولبەۋ شاتىرى جەرگە قادالعان، كۇمىستەن جاسالعان عارىش كەمەسىندەي كورىنەدى. Ski Dubai شاڭعى دەمالىس ساياباعىنىڭ اينەك ەسىگىنەن ىشكە كىرمەس بۇرىن ساۋدا كەشەنى ىشىندە الەمدىك برەندتەردىڭ ونىمىن تاماشالاي الاسىز.

مەن ساتىپ العان فۋتبولكادا «مەن +50 گرادۋستان -8 گرادۋسقا اۋىستىم»، – دەپ جازىلعان. ىلديدا سالقىندىق تىم قاتتى سەزىلمەگەنىمەن، سىرتتا جازدى كۇندەرى اۋا تەمپەراتۋراسى +50 گرادۋسقا دەيىن جەتەدى. تەڭىز جاقىن بولعاندىقتان بولار، ىلعالدى اۋا تىمىرسىق كەلەدى. جاڭبىر سيرەك جاۋادى. ونداعى جاۋىن-شاشىن مولشەرى جىلىنا 100 مم-دەن دە تومەن. دۋباي ىشىمەن اعىپ وتەتىن وزەن دە جوق. بۇل وڭىردە ەگىستىككە جارامدى توپىراق تا جوق.

ەندەشە، مۇندا ادام نە سەبەپتى قونىستانۋعا اۋەس؟ دۋباي عاسىرلار بويى جۇپىنى بالىقشىلار عانا تۇراتىن شاعىن ساۋدا ايلاعى بولىپ كەلدى. كەيىننەن مۇناي وندىرىسى مەن جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنداعى سىلكىنىس قالانى ساۋلەت ونەرىنىڭ نەبىر عاجاپ تۋىندىلارى، الەم بو­يىنشا ەڭ ۇلكەن (ۇشتىككە كىرەدى) اۋەجايى بار الىپ شاھارعا اينالدىردى.

تۇراقتىلىق؟ دۋباي؟ ەكونوميكالىق دۇمپۋ جىلدارىندا قالا مولشىلىقتىڭ ۇلگىسىنە اينالىپ، ناتيجەسىندە، ارزان ەنەرگييا ەكولوگييالىق بەيقامدىقتى تۋدىراتىنىن كورسەتتى. دۋبايداعى الىپ عيماراتتاردىڭ اۋا سالقىنداتۋ جۇيەسىنە الدەقايدا كوپ جانارماي جۇمسالادى. وسى عيماراتتار ىشىندەگى شۇمەكتەردەن سۋ تولاسسىز اعىپ تۇرۋ ۇشىن كۇن سايىن جۇزدەگەن وليمپيادالىق باسسەين­گە تەڭ مولشەردە سۋ تەڭىزدەن الىنىپ، ىسىتىلادى. سانى مەن سالتاناتى كەلىسكەن قوناقۇيلەردىڭ الدىندا جاعاجايلار مەن جاساندى ارالدار سالۋ ۇشىن مارجان كەدەرتاستارى جۇمسالدى.

«سكاي دۋباي» جوباسى – تاياۋ شىعىستاعى العاشقى جابىق شاڭعى كەشەنى. امىرلىكتىكتەر الپى تاۋلارىنا بارماس بۇرىن وسى كەشەندە دايىندالادى. بۇل – ەكسپو-2020 كورمەسى قارساڭىندا سالىنعان عيماراتتىڭ بىرى. التى ايعا سوزىلاتىن كورمەگە 25 ملن. ادام كەلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.

2006 جىلى دۇنيەجۇزىلىك تابيعات قورى (دتق) بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىن تۇرعىندارىنىڭ جان باسىنا شاققاندا ەڭ ىرى ەكولوگييالىق ىقپالى بار ەل دەپ تانىعان. باستى سەبەپ – كومىرقىشقىل گازى ەميسسيياسى. بۇل، ارينە، دۋبايعا قاتىس­تى. وعان نەگىز دە جوق ەمەس. سەبەبى امىرلىكتەر ىشىندە ەڭ بىرىنشى كوزگە تۇسەتىن دە – وسى قالا. سودان بەرى ارادا ون جىل وتكەندە قالا حالقى ەكى ەسە ارتىپ، 2،8 ميلليونعا جەتتى. دەسە دە، بۇل قالا 2006 جىلدان بەرى باتىل قادامدارعا بارا باستادى. دۋباي بۇگىندە ايتارلىقتاي وزگەرگەن.

جۇرگىزۋشىسىز جۇرەتىن مەترو پويىزدارى شەيح زايد جولىمەن جوعارعى جىلدامدىقپەن جۇيىتكيدى. ول تاسىمالدايتىن كۇندەلىكتى جولاۋشىلار سانى 12 جولاقتى جولدىڭ مۇمكىندىگىنە تەڭەستى. «تۇراقتى قالا» دەپ اتالاتىن جاڭا تۇرعىن ۇي قۇرىلىسىندا تۇرمىستىق قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ جۇيەسى پايدالانىلادى. سونىڭ ەسەبىنەن تۇتىنىلاتىن ەنەرگييا قۋاتى ارتىعىمەن وندىرىلەدى. دۋباي بيلىگى بۇگىندە شول دالادا كۇن ەنەرگيياسىنان قۋات الاتىن الىپ زاۋىت سالىپ جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، از ۋاقىتتان كەيىن ول جەر بەتىندەگى ەڭ ارزان ارى ەڭ تازا ەلەكتر قۋاتىن وندىرەتىن بولادى. «ەكونوميكانىڭ وسۋى ەميسسييالار بو­يىنشا شارا قابىلداماي تۇراقتى بولمايتىنىن بيلىكتەگىلەر تۇسىندى»، – دەيدى تانزييد الام. ول امىرلىكتەردىڭ تابيعات قورعاۋ قوعامىندا ەنەرگەتيكا جونىندەگى ديرەكتور قىزمەتىن اتقارادى.

دۋباي اكىمى – جوعارى مارتەبەلى شەيح مۇحاممەد بين راشيد ال-ماكتۋم. 68 جاستاعى تاق ميراسكەرىن «امىرشى» دەپ تە اتايدى. شەيح مۇحاممەد بيلىككە 2006 جىلى كەلدى. ول 2050 جىلعا تامان قالادا تۇتىنىلاتىن ەنەرگييانىڭ 75 پايىزىن تازا كوزدەردەن وندىرۋگە تاپسىرما بەردى. ول قالادان شىعاتىن كومىرقىشقىل گازدىڭ مولشەرى الەمدەگى ەڭ تومەن دەڭگەيدە بولعانىن قالايدى. جۋىردا بارعان ساپارىمدا كەزدەسكەن ادامداردىڭ كوبى، سونىڭ ىشىندە روس­توك پەن الام دا بۇل ماقساتقا جەتۋگە بولاتىنىن ايتادى. ەگەر ول جوبا وسى جەردە تولىقتاي جۇزەگە اسسا، باسقا جەردە دە ىسكە قوسىلا الادى.

شەيح مۇحاممەد مايشام جارىعىن پايدالانعان، اۋىلدا سۋدى ەسەك اربامەن اۋىل شەتىندەگى قۇدىقتان تاسىپ وسكەن. ول ۇي ونىڭ امىر بولعان اتاسىنا تيەسىلى ەدى. ال-ماكتۋم اۋلەتى دۋبايدى 1833 جىلدان بەرى بيلەپ كەلەدى. شەيح مۇحاممەدتىڭ اكەسى شەيح راشيد بين سايد ال-ماكتۋم دا وسى ۇيدە وسكەن جانە جاس كەزىندە اشارشىلىقتى باستان وتكەرگەن. جاھاندىق داعدارىس پەن جاساندى وسىرىلەتىن ىنجۋ تاسى وندىرىسى سۋ استىنان ىنجۋ تەرۋ كاسىپشىلىگىن تۇمشالاپ تاستادى، بۇل قالانىڭ نەگىزگى كۇنكورىس كوزى بولاتىن.

1958 جىلى بيلىككە كەلگەن شەيح راشيد 60 جىلداردىڭ سوڭىندا مۇناي كاسىپشىلىگىنىڭ دامي باستاۋىمەن دۋبايدىڭ وركەندەۋ كەزەڭىنىڭ نەگىزىن قالادى. ول از ۋاقىتتا قالاعا ەلەكتر قۋاتىن جۇرگىزىپ، سۋ تارتىپ، اسفالت جولدار سالدىردى. مەكتەپ، اۋەجاي قۇرىلىسىمەن قاتار، 1979 جىلى 39 قاباتتىق دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ورتالىعىن (قازىر «شەيح راشيد» مۇناراسى دەپ اتالادى) تۇرعىزدى. بۇل ورتالىق سول ۋاقىتتا تاياۋ شىعىستاعى ەڭ بيىك عيمارات بولاتىن.

ىنجۋ كاسىپشىلىگى كوپكە سوزىلمادى. شەيح راشيد مۇناي يندۋستريياسى دا ماڭگىلىك بولمايتىنىن بىلدى. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ مۇناي بيزنەسىندە دۋبايدىڭ ۇلەسى ازعانتاي، نەگىزگى ۇلەس ابۋ-دابيگە تيەسىلى. وسىنى ەسكەرگەن شەيح راشيد ساۋدا ورتالىعى عيماراتىن سالعان، 1979 جىلى دۋباي الى دە الەمدىك ساۋدانىڭ ورتالىعىنا اينالماي تۇرىپ-اق ول وسى ماقساتقا جۇمىس ىستەيدى. سول جىلى ول كريك دەپ اتالاتىن تەڭىز ساعاسىنان 40 شاقىرىم قاشىقتىقتا دجەبەل اليدە بۇرىنعىدان دا ۇلكەن ەكى ايلاق سالدىرادى.

تۇراقتى قالا جوباسىنىڭ جيناقى كوشەلەرىندە ورنالاساتىن 500 ۆيللا بىرىن-بىرى كولەگەيلەپ تۇرادى. بۇل اۋانى سالقىنداتۋ قاجەتتىلىگىن ازايتادى. ار ۆيللادا كۇن باتارەياسى پانەلدەرى بار، «تازا نول ەنەرگييالى» ۇيلەر وزىنە قاجەتتى قۋاتتى وندىرىپ، 11 كۇمبەزدى جىلىجايدا كوكونىس وسىرىلەدى.

ونىڭ ۇلى مۇحاممەد وسى ەكەۋى اراسىنداعى بوس كەڭىستىكتى تولتىرىپ، دۋبايدى ساۋدا-ساتتىقتان بولەك، ادام سەنگىسىز تۋريزم جانە جىلجىمايتىن مۇلىك بيزنەسىنىڭ ورتالىعىنا اينالدىردى.

قالا جاعالاۋ بويىمەن ۇزدىكسىز ۇلكەيە بەردى. ول پارسى شىعاناعىنا دەيىن جايىلىپ، ميعا سىيماس مولشەردە قۇم توسەلىپ، قولدان جاسالعان ارالدار پايدا بولدى. «دۋبايدىڭ قالاي وركەندەگەنىنە قاراساڭىز، قالانىڭ شولگە قاراي دا سوزىلىپ بارا جاتقانىن كورەسىز»، – دەيدى ياسسير ەلشەشتاۆي. شىققان تەگى – مىسىرلىق، وزى امەريكالىق ياسسير ەسىمدى ساۋلەتشى جيىرما جىل ال-ايندەگى باا ۋنيۆەرسيتەتىندە دارىس وقىعان. «ماعان قاي جاعىنان بولسىن شەكتەۋ بولعان جوق. ەنەرگييا ارزان، كولىك تە بار. ەندەشە، ونى نەگە پايدالانباسقا؟».

شەيح مۇحاممەدتىڭ تالابى اكەسىنىڭ ارماندارىنان دا زور شىقتى: ول دۋبايدىڭ الەمدى ارتتا قالدىرىپ، ارابتاردىڭ ورتا عاسىرلارداعىداي نوۆاتور بولا الاتىندارىن كورسەتكىسى كەلەدى. ونىڭ وسى كۇنگە دەيىنگى ستراتەگيياسى – الەم نازارىن دۋبايعا اۋدارۋ. سانى بىرنەشە مىڭ عانا ارابتىڭ ارەڭ كۇن كەشىپ جۇرگەنىنە كوپ ۋاقىت بولا قويماسا دا، بۇل جەردە قازىر 2،8 ملن. ادام تۇرادى. ولاردىڭ 90 پايىزدان استامى – شەتەلدىكتەر. ال مىنا مي قايناتار شول دالادا ولاردىڭ بابىن تابۋ وڭاي ەمەس.

بۇل كۇندەرى دۋبايدا ەلەكتر قۋاتى مەن سۋ مولشەرى جەتىپ-ارتىلادى. ونىڭ تۇگەلگە دەرلىگى دجەبەل اليدەگى تورت شاقىرىمعا سوزىلعان يندۋستريالدىق زاۋىتتا وندىرىلەدى. مۇندا دۋبايدىڭ ەلەكتر قۋاتى جانە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى قۇزىرەتتى ورگانى (DEWA – Dubai Electricity and Water Authority) 10 گۆت ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋ ۇشىن تابيعي گاز جاعادى. قالعان جىلۋ كوزى تەڭىز سۋىن تۇششىلاۋ ۇشىن قولدانىلادى. مۇندا تاۋلىگىنە ەكى ملرد.ليتر سۋ وڭدەۋدەن وتەدى. گاز قۇبىر ارقىلى كاتاردان (ماۋسىم ايىن­دا باا-نىڭ بۇل مەملەكەتپەن قارىم-قاتىناسى سۋىدى) جانە تانكەرلەرمەن اقش-تان كەلەدى.

كۇننەن قۋات الاتىن «بۋردج-ال-اراب» قوناقۇيى جانىنداعى «دجۋمەيرا» جاعالاۋىندا ورنالاسقان 6 مەترلىك «اقىلدى پالما» تەك كولەڭكە عانا ەمەس، Wi-Fi، تەلەفوندى قۋاتتاۋ، جارىق باعانى، حابارلاندىرۋ تاقتاسى، قاۋىپسىزدىك كامەراسى جانە جەدەل جاردەم شاقىرۋ قىزمەتتەرىن دە اتقارادى.

بىز مۇنايعا باي دەپ بىلەتىن شاعىن امىرلىك – دۋباي وزىنىڭ تىرشىلىك ارەكەتىن ساقتاۋ ۇشىن شيكىزات قورىنىڭ يمپورتىنا تاۋەلدى. DEWA مەكەمەسىنىڭ بىر قىزمەتكەرى شيكىزاتقا تاۋەلدى بولۋ قانداي بولاتىنىنا مەنىڭ كوزىمدى جەتكىزۋ ۇشىن بىر قولىمەن وزىن قىلقىندىردى. وسى «قىلقىنۋدىڭ» نىعمەتى بار: بۇل ادامدى ويلاۋ­عا، قيىندىقتان شىعۋعا تالپىندىرادى.

2008-09 جىلدارداعى جاھاندىق قارجى داعدارىسى دۋبايدىڭ قارقىندى دامۋىنا تۇساۋ سالعانداي بولدى. تۋريزم كورسەتكىشتەرى كۇرت تومەندەپ، جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى دا توقىراپ قالدى. دۋباي قارىزدارىنان قۇتىلۋ ۇشىن ابۋ-دابيدىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە ماجبۇر ەدى. «ەكونوميكالىق داعدارىس، بىز ۇشىن، بالكىم، جاقسى دا بولعان شىعار، ار قايعىنىڭ ارتىنىڭ قايىرى بار دەگەندەي، – دەيدى حابابا ال-ماراشي. ول – امىرلىكتەردىڭ ەكولوگييالىق توبىنىڭ قوسالقى قۇرىلتايشىسى، قايتا وڭدەۋ جانە وقىتۋ توبىن باسقارادى. داعدارىس ەستەن تاندىرار قۇرىلىستىڭ اپتىعىن باسقانداي بولىپتى.

قالا وزىنىڭ دامۋ جولىن قايتا قاراۋعا كوشتى. بۇل شەيح مۇحاممەدتىڭ وز كومپانيياسى – «دۋبايحولدينگتەگى» قىزۋ تالقىعا تۇسكەن ماسەلەلەردىڭ بىرى. «دۋبايداعى شامادان تىس جىلجىمايتىن مۇلىكتەردى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ باسقا قانداي جولدارى بار؟» – دەيدى ەنەرگەتيكا جونىندەگى كونسۋلتانت روبين ميلس. ول سول جىلدارى وسى مەكەمەدە قىزمەت ەتكەن. بۇل ۋاقىتتا «جاسىل ەكونوميكا» يدەياسى الەمدە كەڭ تارالا باستاعان بولاتىن، الەمدەگى العاش كومىرتەگىگە تاۋەلسىز، ەنەرگييانى كۇن قۋاتىنان الاتىن ماسدار قالاسى جوباسى ابۋ-دابي قۇمىندا دا قىزۋ تالقىعا تۇستى.

دۋبايدىڭ ونداعان گولف كلۋبى بىر جىلدا كەلەتىن 15 ملن تۋريستىڭ نازارىن اۋدارۋعا ۇمىت ارتادى. فەرۆەي مەن ويىن الاڭدارىن جاسىل كۇيدە ۇستاپ تۇرۋ ۇشىن قايتا وڭدەۋدەن وتكەن كارىز سۋى پايدالا-نىلادى.

ەڭ ماڭىزدىسى، كۇننەن الىناتىن ەنەرگييا قۇنى ارزانداي تۇستى. وتكەن اقپان ايىندا قالادان 50 شاقىرىمداعى مۇحاممەد بين راشيد ال-ماكتۋم كۇن ەلەكتر ستانساسىندا بولعانىمدا DEWA مەكەمەسى 200 مۆت وندىرەتىن كۇن باتارەياسى پانەلدەرىن ورناتۋ جۇمىستارىن اياقتاپ جاتتى. ولار بىر كۆت قۋات الۋ ۇشىن 2،99 تسەنتتەن كەلەتىن تاعى 800 مۆت قوندىرعىسىن ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كەلىسىمشارتقا قول قويىپتى. جوسپار بويىنشا، 2030 جىلعا قاراي ول ستانسادا 5000 مۆت قۋات وندىرىلەتىن بولادى.

«كۇن ەنەرگيياسىنىڭ پوتەنتسيالى وتە زور، – دەيدى ميلس، – ميلليونداعان گەكتار جەر شولدە بوس جاتىر، شاتىرلاردا دا قانشا ورىن بار. ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋ – مەن ۇشىن شەشىمىن تاپ­قان ماسەلە».

«قارجىلىق داعدارىستان كەيىن دۋباي ەلەكتر قۋاتى مەن سۋعا دەگەن سۇرانىستى شەكتەۋگە تىرىسۋدا. باعالار ايتارلىقتاي وسىپ (بىراق ولارعا الى دە سۋبسيدييا بولىنەدى)، قۋات پەن سۋدىڭ شەگى جوقتاي قارايتىن تۇرعىندار سانى ازايدى»، – دەيدى سايد ال-اببار. ول امىرلىكتەردىڭ «جاسىل عيمارات» كەڭەسىن باسقارادى. «مەن ۇلكەن وزگەرىسكە كۋا بولىپ وتىرمىن»، – دەيدى ال-اببار. ول دۋبايداعى العاشقى «تازا نول ەنەرگييالى» كەڭسە عيماراتتارىنىڭ بىرىن جوبالاۋعا كومەكتەسىپ جۇر. بۇل نىسان وزى قاجەتتى مولشەردە عانا قۋات وندىرەدى.

العاشقى «تازا نول ەنەرگييالى» عيمارات قۇرىلىسى قالانىڭ وڭتۇستىگىندە باستالدى. جوبالاۋشى فاريس سايدتىڭ ايتۋىنشا، تۇراقتى قالا جوباسىنىڭ قۇپيياسى كولىك تۇراعىن قالقالايتىن جانە شاتىرداعى كۇن باتارەياسى پانەلدەرىمەن، تىپتى ار ۇيگە جىلى سۋ جەتكىزەتىن بولەك-بولەك قوندىرعىلار ورناتىلادى. جوبادا قاراپايىم ادىس قولدانىلادى: 500 ۇي L ارىپى پىشىنىندە تار كوشەدە «كريك» ايلاعى جانىنداعى ەسكى ۇيلەر سيياقتى، بىر-بىرىن كولەڭكەلەي، تاقالىپ سالىنادى.

وسى جۇمىستار وز ناتيجەلەرىن بەرە باستادى. ۇكىمەتتىڭ مالىمدەۋىنشە، قالا تۇرعىندارىنىڭ جان باسىنا شاققانداعى سۋ مەن قۋات پايدالانۋ مولشەرى ايتارلىقتاي كەمىگەن. سوعان ساي دۋبايدىڭ اۋا تاراتاتىن كومىرقىشقىل گازىنىڭ دا كولەمى ازايىپ وتىر. دال قازىر دۋبايدىڭ اربىر تۇرعىنى جىلىنا ورتا ەسەپپەن 18 توننادان كەم كومىرقىشقىل گازىن «شىعارادى». بۇل امەريكاداعى كورسەتكىشتەن سال عانا جوعارى. سايدتىڭ جاياۋ جۇرگىنشىلەر ۇشىن قولايلى ەتىپ جاساعان جوباسىندا تۇرعىندار مەيرامحاناعا، دۇكەنگە، مەشىت پەن مەكتەپكە جاياۋ ەش قينالماستان بارا الادى. بىراق دۋبايدىڭ باسقا دا اۋداندارىنا جەتۋ ۇشىن الى دە بولسا 16-25 شاقىرىم جولدى كولىكپەن جۇرىپ وتۋگە تۋرا كەلەدى. بۇل جاعىنان مەترو تيىمدى بولعانىمەن، ول «تۇراقتى قالا» اۋدانىنا بارمايدى.

ۇزىندىعى ۇش شاقىرىمنان اساتىن سۋ كانالى پارسى شىعاناعى مەن قالانىڭ تابيعي ايلاعىن جالعاپ تۇر. بۇل 1959 جىلى قالانىڭ جاڭاشىل امىرشىسى ويلاستىرعان جوبانىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىسى سانالادى. جوبا جاعالاۋداعى بولشەك ساۋدا، ۇي سالۋ، ياحتا ايلاقتارى مەن پاروم قىزمەتىنە ارنالعان.

جوبالاۋشىلار ادامداردىڭ بىر جەردەن ەكىنشى جەرگە قالاي بارۋعا بولاتىندىعىن وي ەلەگىنەن وتكىزۋدە. دجانۋس روستوك «بۋردج-حاليف» اينالاسىنداعى جەردى قايتا وزگەرتۋ جوباسىنا جەتەكشىلىك ەتەدى. ول مەترو، «بۋردج ال-اراب» قوناقۇيى جانە دۋباي وپەرا عيماراتىنىڭ جوبالارىن دايىنداعان Atkins كومپانيياسىندا اعا ساۋلەتشى بولىپ ىستەيدى. جوبا بويىنشا بۇل الاڭدا ادامداردىڭ سەرۋەندەۋىنە ارنالعان بىر قاباتتى دۇكەندەر مەن مەيرامحانالار بولادى. شەيح مۇحاممەدتىڭ «دۋبايحولدينگ» كومپانييا­سى Mall of the Emirates ويىن-ساۋىق ورتالىعى جانىندا 1،6 شاقىرىمدىق تۇرلى ماقساتتاعى نىساندار جوباسىن جاساپ شىقتى. ول «دجۋمەيرا تسەنترال» دەپ اتالاتىن ول جەردە جۇزدەگەن شاعىن عيمارات سالىنباق.

دۋبايدىڭ بولاشاعى قانداي بولاتىنى تۋرالى امىرلىكتىكتەر مەن شەتەلدىكتەردەن جاقسى پىكىر ەستىدىم. «بىزدە رەسميلىك شامالى، – دەيدى قالا اكىمشىلىگىنىڭ باس ديرەكتورى حۋسەين لۋتا، – مۇندا جوبالارعا كەتەتىن ۋاقىت كۇنمەن ەسەپتەلەدى. باسقا جەردە جىلعا سوزىلادى». ماسەلە تەك بيۋروكراتييانىڭ بولماۋىندا ەمەس، ساياسي پارتييالارسىز نەمەسە ەركىن داۋىس بەرۋسىز، امىرشى رۇقسات ەتكەن جوبالارعا قارسى كەلەتىندەر قاراسى شامالى.

قارقىندى دامۋ جىلدارىندا وسى جۇيەدەن دۋبايدىڭ اۋماعى كەڭەيىپ، 300 جاساندى ارالدان قۇرالعان ارحيپەلاگتە (مەملەكەتتەردىڭ كارتاسى تارىزدەس پىشىندە) الى كۇنگە دەيىن ەشكىم تۇرمايدى. سەبەبى ول جىتى ويلاستىرىلماعان جوبالار قاتارىنا كىرىپ وتىر. بىراق وسى جۇيەنىڭ ارقاسىندا دۋباي مەتروسى پايدا بولدى.

مۇمكىن، ۇمىتتىڭ ەڭ ۇلكەن سەبەبى ەكولوگييالىق مىندەتتەمەلەردىڭ ەكونوميكالىق تالاپتارمەن بىر قاتارعا ەنۋى شىعار. بۇل تەك كۇن ەنەرگيياسىنىڭ ارزان بولۋى عانا ەمەس. روستوكتىڭ ايتۋىنشا، دۋباي قازىر تۇرلەنۋ ۇستىندە جانە ادامداردى تارتۋ ۇشىن باسقا قالالارمەن جارىسىپ كەلەدى. ال وعان تۇراقتىلىق قاجەت. «بىز دۋبايدى دا جانە ول تۋرالى ويدى دا وزگەرتكىمىز كەلەدى»، – دەيدى روستوك.

بىراق قالا دامۋ قارقىنىن باياۋلاتۋعا نيەتتى ەمەس. دۋباي حالقى 2030 جىلعا قاراي ەكى ەسە كوبەيىپ، بەس ميلليونعا جەتپەك.


ەكولوگييا شولۋشىسى روبەرت كۋنزيگ پەن فوتوگراف لۋكا لوكاتەللي بۇدان بۇرىن گەرمانييانىڭ جاڭارتىلمالى ەنەرگييا توڭكەرىسى ماقالاسىن دايىنداعان.

       

پىكىر جازۋ