.

دەگەلەك كەلدى جاز بولدى، بالا-شاعا ماز بولدى

اق دەگەلەك – اركىمگە بالا كۇننەن ادەبي شىعارمالاردان نەمەسە سۋرەتتەردەن ەتەنە تانىس. بيىكتىگى بىر مەتردەن اساتىن، قاناتتارىنىڭ ۇشى قارا، تۇمسىعى مەن اياعى قىزىل تۇستى بولىپ كەلەدى. قاناتىنىڭ ۇزىندىعى 58-61 سم، سالماعى 3،5-4 كگ دەيىن جەتەدى. مەكيەنىنىڭ دەنە تۇرقى قورازىنان گورى كىشىلەۋ ارى تۇمسىعى جىڭىشكەلەۋ بولىپ كەلەدى. اق دەگەلەك – جۇبىن جازباي، بىر ورىنعا بىرنەشە جىل قاتارىنان كەلىپ، ۇياسىن ەلدىمەكەندەرگە جاقىن جەرلەردە سالادى. جىنىستىق جاعىنان 2-3 جىلدا وسىپ جەتىلەدى. جىلىنا بىر مارتە 2-5 ارالىعىندا جۇمىرتقا سالادى.

كۇي-ويناق كەزەڭىندە اتالىعى باسىن ارقاسىنا قويىپ الىپ، بارابان داڭعىلىنداي دىبىس شىعارادى جانە ول دىبىس كادىمگىدەي قاشىقتان ەستىلەدى.

بالاپاندارىن ۇيادان 70-72 كۇندە ۇشىرادى. اق دەگەلەك ۇساق جاندىكتەرمەن، بالىق، جىلان، قۇرباقا جانە كەمىرگىشتەرمەن قورەكتەنەدى. تامىز-قىركۇيەك ايلارىندا جىلى جاققا ۇشىپ كەتسە (افريكا مەن ازييانىڭ وڭتۇستىگى)، ناۋرىزدا قازاقستان تەرريتوريياسىنا قايتا ۇشىپ كەلەدى.

اق دەگەلەكتى بىزدىڭ ەلىمىزدە وڭتۇستىك قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارى اۋماعىنان كەزدەستىرۋگە بولادى.

كەيبىر زەرتتەۋشىلەر ونى «لايلەك» دەپ تە اتايدى. اق دەگەلەك قۇسىنا بايلانىستى ەل ىشىندە ماقال-ماتەلدەر، اندەر مەن اڭىز-اڭگىمەلەر كوپتەپ كەزدەسەدى. مىسالى، «جىلقىنىڭ جاۋى – بوگەلەك، جىلاننىڭ جاۋى – دەگەلەك»، «دەگەلەك كەلدى جاز بولدى، بالا-شاعا ماز بولدى» دەگەن. بۇگىندە اق دەگەلەك سانىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى قورعاۋعا الىنىپ وتىر.

 فوتو: ميحايل شپيگەلمان


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە، shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

       

پىكىر جازۋ