.

ساڭقىلداۋىق – سارىجال

سارىجال قاراتورعاي – قارا­تورعايلار تۇقىمداسىنا جاتاتىن وسىمتال قۇس. كوبىنە ەلدى-مەكەندەرگە جاقىن جەردە تىرشىلىك ەتۋدى قالايدى. ەل ىشىندە «اۋعان قاراتورعايى» اتانىپ كەتكەن بۇل قۇستار كەيبىر مۋزىكالىق شىعارمالاردىڭ اۋەنىن دالدىكپەن سالا الاتىندىعىمەن ەرەكشەلەنەدى.

ولار وڭتۇستىك افريكا، سولتۇستىك امەريكا، اۋعانستان، ورتالىق ازييا مەن قازاقستاننىڭ بىرقاتار ايماقتارىندا مەكەندەيدى. سارىجالدار بىزدىڭ ەلىمىزگە العاش رەت وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى تاشكەنتتەن اكەلىنگەن. بەلگىلى جازۋشى-ورنيتولوگ تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆ قۇستار تۋرالى شىعارماسىندا مىناداي مالىمەت كەلتىرەدى: – «بۇل قۇستار الماتى قالاسىنا 1962 جىلى «قازسسر اڭ شارۋاشىلىعى جانە قورىقتار باسقارماسىنىڭ» قالاۋىمەن جەرسىندىرىلگەن. سول جىلى زوورتالىق 200-گە جۋىق قاراتورعايدى قابىلداپ الىپ، قالالىق زووباققا وتكىزگەن. ارادا جىلدار وتىپ، ولاردىڭ سانى ەسەلەپ ارتقاندا باسىم كوپشىلىگى بوستاندىققا جىبەرىلگەن. دال قازىر ونداي قاراتورعايلار وڭتۇستىك قازاقستان ايماعىندا، سىردارييا ەتەگىندە، بەتپاقدالا اۋماعىندا، جەزقازعان مەن بالقاش كولىنىڭ سولتۇستىگىندە كەزدەسەدى».

قاراتورعايلار جايىلىمدار مەن شابىندىقتاردى وبىر شەگىرتكەلەر (سارانچا) مەن وزگە دە زييانكەس جاندىكتەردەن قورعايدى. ودان بولەك بۇلار ىرىقاراعا سايگەل تيىپ، وقىرالاعاندا جوتاسىنا قوناقتاپ الىپ، قۇرتتاردان تازارتادى.

دەنە تۇرقى 23-25 سم ارالىعىندا بولادى. بىر باسقاندا 2-5-كە دەيىن جۇمىرتقالايدى. بالاپاندارى بىر ايعا جەتپەي جاتىپ وز بەتىمەن تىرشىلىك ەتۋگە بەيىمدەلىپ ۇلگەرەدى.

فوتو: Animalreader

       

پىكىر جازۋ