.

ەل يگىلىگىنە – ەكومەشىت

جەر بەتىندە ادام سانى كوبەيگەن سايىن ازىق-تۇلىكپەن قاتار، ەنەرگييا كوزدەرىنە دە سۇرانىستىڭ ارتىپ وتىراتىندىعى بەلگىلى. وسىنى ەسكەرگەن عالىمدار سوڭعى شيرەك عاسىردا قورشاعان ورتاعا اسا تيىمدى ەنەرگييانى بالامالى قۋات كوزدەرىنەن الۋ جولدارىن قاراستىرۋمەن كەلەدى.

قازاقستاندىق مامانداردىڭ ەسەبىنشە، بىزدىڭ ەلىمىزدەگى «جاسىل ەنەرگييانىڭ» ۇلەسى وتكەن جىلى 1 پايىزعا ارەڭ جەتكەن، 2020 جىلى – 3، 2030 جىلى – 10، ال 2050 جىلعا قاراي – 50 پايىزعا دەيىن جەتەدى دەگەن وي بار. دال قازىرگى ۋاقىتتا بۇل سالادا كوشتى گەرمانييا باستاپ تۇر. نەمىستەر تەك 2016 جىلدىڭ وزىندە عانا وندىرىلگەن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ 30 پايىزىن بالامالى قۋات كوزدەرىنەن الىپتى.

ال قازاقستانعا كەلسەك، بۇگىندە استانادا جارىقتى كۇننەن، جىلۋدى جەر استىنان الاتىن بىرنەشە عيمارات بار. سولاردىڭ بىرى، ارى بىرەگەيى ەل ىشىندە «اللانىڭ گۇلى» دەپ اتالاتىن – رىسكەلدى قاجى مەشىتى.

بۇل عيماراتتىڭ تانىستىرىلىمى جۋىردا استانادا وتكەن «يسلام وركەنيەتىنە قازاقستاننىڭ قوسقان ۇلەسى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسييادا جاسالدى. وعان IRCICA ۇيىمى، قمدب ماماندارى مەن بەلگىلى دىن زەرتتەۋشىسى اينۇر ابدىراسىلقىزى باسقاراتىن دىن ماسەلەلەرى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تالداۋ ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

الەمدە تەڭدەسى جوق ەكومەشىت دال قازىرگى ۋاقىتتا قازاق ساۋلەت ونەرىنىڭ اۆانگاردتىق-پوستمودەرنيستىك ۇلگىدەگى بىرەگەي تۋىندىسى بولىپ تابىلادى. استانا كۇنى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن مەشىتتىڭ باستى ەرەكشەلىگى – قاجەتتى قۋات كوزىن وزى وندىرىپ قانا قويماي، ارتىق ەنەرگييانى ساتۋ ارقىلى دا قوسىمشا تابىس تابا الادى. «اۋلاسىندا كۇن ساۋلەسىنەن قۋات الاتىن 1300 شارشى مەترگە تەڭ باتارەيالار مەشىتكە سونداي مۇمكىندىكتى بەرىپ وتىر، – دەيدى رىسكەلدى قاجى مەشىتتىڭ ساۋلەتشىسى ساعىندىق جانبولاتوۆ. – سونىڭ ارقاسىندا مەشىت وزىنە قاجەتتى مولشەردەن تورت ەسە ارتىق ەنەرگييا وندىرەدى».

قايىرىمدىلىق ماقساتپەن جينالعان قارجىعا سالىنعان مەشىتتىڭ ۇشبۇرىشتى قابىرعالارى سۇيىرلەنىپ كەلىپ، ديامەترى 26 مەترلىك كۇمبەزبەن جالعاسىپ كەتەدى. ال عيماراتتىڭ جالپى اۋماعى – 3695 شارشى مەتر.

مەشىتتىڭ سىرتقى پىشىنى بىر قاراعاندا كيىز ۇي سەكىلدەنگەنىمەن، ۇستىنەن قاراعاندا لوتوس گۇلىنە دە ۇقساپ كەتەدى.

قۇلشىلىق ۇيىنىڭ ىشى وتە قاراپايىم سالىنعان. كۇمبەزدىڭ اينالاسىنا تەك اللانىڭ 99 اتى جازىلعان جازۋدان باسقا ادامنىڭ كوڭىلىن اۋداراتىنداي تۇرلى-تۇستى بوياۋ دا، ويۋ-ورنەك تە جوق. عيماراتتىڭ بىرىنشى قاباتى تولىقتاي ەر ازاماتتارعا ارنالسا، ال ەكىنشى قاباتىندا ايەلدەرگە ارنالعان 150 ورىندىق الاڭقاي بار. جالپى «اللانىڭ گۇلى» 750 ادامعا شاقتالعانىمەن، جۇما نامازىندا 1،5 مىڭ ادامعا دەيىن سييادى.

«مەشىتكە تولىقتاي وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى قولدانىلدى، تەك جارىق پەن جىلۋ جۇيەسى عانا اۆسترييادان ارنايى تاپسىرىسپەن الدىرىلدى»، – دەيدى رىسكەلدى قاجى اتىنداعى مەشىتتىڭ باس يمامى جاقييا قاجى. 

جوبا اۆتورى – ساعىندىق جانبولاتوۆ بۇعان دەيىن «ماڭگىلىك ەل» تريۋمفالدى اركاسى مەن «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ سىزباسىن دايىنداعان.

اۆتور: داۋرەن قۇدايبەرگەنۇلى، فوتو: ەربولات شادراحوۆ.

       

پىكىر جازۋ