.

ۇلت رۋحىن اسقاقتاتقان «تۇران جولبارىسىمەن» قاۋىشاتىن كۇن الىس ەمەس

قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ 2018 جىلعى 27 ماۋسىمداعى قاۋلىسىنا سايكەس كوپتەن كۇتكەن «ىلە-بالقاش» مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتى قۇرىلدى. اۋماعى 415 مىڭ گەكتارعا پارا-پار رەزەرۆاتتا الداعى 5-6 جىلدا ورتا ەسەپپەن 20 شاقتى تۇران جولبارىس جىبەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تۋرالى قر اشم ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ باسپاسوز حاتشىسى ساكەن دىلداحمەت وزىنىڭ الەۋمەتتىك پاراقشاسىندا مالىمدەگەن.

س. دىلداحمەتتىڭ سوزىنە قاراعاندا، ەلىمىزگە اكەلىنەتىن جولبارىستار وزگە ەلدەردىڭ حايۋاناتتار باعىنان نەمەسە قيىر شىعىستاعى جابايى تابيعاتتان الىنۋى مۇمكىن. ال ەگەر جولبارىستار تولىقتاي قيىر شىعىستاعى جابايى تابيعاتتان جەتكىزىلەتىن بولسا، ونداعى جولبارىستار پوپۋلياتسيياسىنا كەرى اسەر ەتپەس ۇشىن جىلىنا ەكى-ۇشەۋدەن عانا ساتىپ الىنىپ وتىرادى.

بۇل جوبا ۇزاقمەرزىمدى بولعاندىقتان تيىستى جۇمىستار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. «رەزەرۆاتتا قاۋىپسىزدىك شەڭبەرى قوندىرىلعان بويدا ەڭ الدىمەن ەگەرلەر مەن ورت سوندىرۋ بريگاداسى جاساقتالادى. ودان كەيىن جىرتقىشقا جەمتىك رەتىندە قابان، ەلىك پەن توعاي بۇعىلارى سەكىلدى اشاتۇياقتىلار ول جەرگە توپ-توبىمەن جىبەرىلەتىن بولادى»، – دەدى س. دىلداحمەت.

دۇنيەجۇزىلىك جابايى تابيعات قورى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە قاراعاندا، حح عاسىردىڭ باسىندا عانا جەر بەتىندە 100 مىڭعا جۋىق جولبارىس جورىتىپ جۇرگەن بولسا، قازىر ولاردىڭ ۇش جارىم مىڭدايى عانا قالعان. ال «تۇران جولبارىسى» تىپتى تۇقىم-تۇياعىمەن قۇرىپ بىتىپتى.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، تۇران جولبارىسىنىڭ سالماعى 250-300 كەلى دەيىن بارادى. ونىڭ باستى ەرەكشەلىگى – جيرەن تۇستى جۇنىنىڭ بوياۋى وتە قانىق بولىپ كەلەدى جانە گەنەتيكالىق جاعىنان قيىر شىعىستاعى امۋر جولبارىسىنا وتە ۇقساس كەلەدى. ال كەزىندە جەتىسۋ وڭىرىن مەكەندەگەن سوڭعى جولبارىس 1940 جىلى وققا ۇشقان.

فوتو: animal.memozee.com، wikipedia.org

       

پىكىر جازۋ