.

وز دەرتىن وزى ەمدەگەن قوعام

cdjuarez0089A

2010 وقيعا ورنىندا بىرىن-بىرى قۇشاقتاعان بويى تىل تارتپاي كەتكەن مىنا ەرلى-زايىپتىلاردى قاراقشىلار اتىپ كەتكەن. ايەلدىڭ اياعى اۋىر بولاتىن. قۇرساعىنداعى سابي اتا-اناسىمەن بىرگە اجال قۇشتى. 2010 جىلى قالادا كۇنىنە كەم دەگەندە ون ادام وپات بولاتىن.

2015 دەنيس فۋەنتەس جانە ونىڭ جۇبايى ۋليسەس ەسكوبەدو ەروس دەگەن نارەستەلەرىمەن بىرگە قالا شەتىندەگى توبەگە شىعىپ، سۋرەتكە تۇسىپ جاتىر. ەكەۋى دە ەسىرتكى كارتەلدەرىنىڭ شايقاسىنا كۋا. قازىر ولار وسى ماڭنان وزدەرىنە ۇي ىزدەپ جۇر.

MM8388_150724_44206

اقش شەكاراسىنا جاقىن ورنالاسقان حۋارەس قالاسى – دۇنيەجۇزىنە ەڭ قاۋىپتى قالا رەتىندە اتاعى شىققان. شاھار تۇرعىندارى جىلدار بويى ۇرەي مەن قاتەر اياسىندا تىرشىلىك كەشتى…

 

جەكسەنبىلىك پاسحا مەرەكەسىندە راموس گۋتيەررەستىڭ بالالارى ەل-چاميزال ساياباعىنا كەلىپ وينايدى. دۇربەلەڭ جىلدارى حۋارەس تۇرعىندارى ۇشىن وسى ساياباققا بارىپ، دەمالۋدىڭ وزى مۇڭ ەدى.

جەكسەنبىلىك پاسحا مەرەكەسىندە راموس گۋتيەررەستىڭ بالالارى ەل-چاميزال ساياباعىنا كەلىپ وينايدى. دۇربەلەڭ جىلدارى حۋارەس تۇرعىندارى ۇشىن وسى ساياباققا بارىپ، دەمالۋدىڭ وزى مۇڭ ەدى.

اۆتورى: سام كينёنەس

فوتو: دومينيك براككو II

كەشقۇرىم سان-انتونيو اۋدانىنداعى بالالار ۇلارداي شۋلاپ دوڭگەلەك رەزەڭكەلەرىن ساقتايتىن قويماعا قاراي جۇگىرەدى. بىر كەزدەرى كىلەڭ كەدەي-كەپشىكتەر تۇرعان بۇل اۋداندا قازىر بەتون ۇيلەر بوي كوتەرگەن. كوشەلەرى ويقىش-ويقىش. اعاشى سيرەك. ىرگەدەگى سيۋداد-حۋارەس قالاسىنان شىعىپ جاتقان داڭ-دۇڭ ايقاي-شۋدى بالالاردىڭ قۇلاق تۇندىرارلىق داۋىستارى تۇنشىقتىرىپ جىبەرەدى. ولار بىربىرىمەن كۇرەسىپ، تۇرلى تريۋكتەر جاسايدى.

قوقىستان الىنعان تەمىر، كابەلدەن جاسالعان الاڭ ينەس مونتەنەگروعا تيەسىلى. ەكى جىل بۇرىن بىر ۇلى وعان كورشى بالالارعا ارناپ ويىن الاڭىن جاساۋدى ۇسىنعان-دى. سوسىن ول وسىنداي ەرمەك ويلاپ تاپتى. مەكسيكادا «لۋچا ليبرە» اتالاتىن سپورت ۇلتتىق سيپاتقا يە. بۇل شىڭ كۇرەستىڭ بىر تۇرى. بەتپەردە كيگەن پالۋاندار بىر-بىرىمەن كۇرەسىپ، الدىن الا دايىندالعان اكروباتيكالىق قيمىل-قوزعالىس جاسايدى. مونتەنەگرونىڭ ەرەكشە شارشى الاڭى از عانا ۋاقىت ىشىندە ادام كوپ جينالاتىن ورىنعا اينالدى.

بۇگىن كەشكىسىن 11-15 جاس ارالىعىنداعى تورت بالا – ومار، الفونسو، ەريك پەن انتونيو شارشى الاڭدا كەزدەسەدى. ولار الاڭقاي شەتىندەگى رەزەڭكە ارقانعا سوعىلعان سايىن سەرىپپە سيياقتى ورتاعا قاراي اتىلادى. وسىندا تۇرلى اكروباتيكالىق قيمىل-قوزعالىستاردى جانىن سالا ۇيرەنەدى. ماسەلەن، «جولبارىستىڭ سەكىرۋى» جانە «قايشى» دەپ اتالاتىن تريۋكتەر بار. «جولبارىستىڭ سەكىرۋى» – شەڭبەردىڭ ىشىنەن اتتاپ وتۋ. «قايشى» – قارسىلاستىڭ مويىنىن اياقپەن قاپسىرا قىسىپ، جەرگە قۇلاتۋ.

وسىدان التى جىل بۇرىن چيۋاۋا شتاتىنىڭ ەڭ ۇلكەن قالاسى حۋارەسكە بارعاندا بۇنداي كورىنىستى ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. تۇندە بالالار سىرتقا اتتاپ باسپايتىن. سەبەبى، ەسىرتكى ساتۋشىلار ەل-پاسومەن شەكارالاس حۋارەستى باقىلاۋدا ۇستاۋ ۇشىن كۇنى-تۇنى قالا كوشەلەرىن كۇزەتەتىن. حۋارەس ارقىلى كۇن سايىن اقش-قا ەسىرتكى جونەلتىلەتىن. وسىلايشا قالادا ەسىرتكى بيزنەسى قارقىندى دامىدى. سوسىن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ۇشىن قوعامدىق ورىنداردا ويناۋعا تىيىم سالىندى. باستارىنا تەمىر-دۋلىعا، قورعانىش كوزىلدىرىك كيگەن مەكسيكالىق جاۋىنگەرلەردىڭ سوعىس كولىكتەرىمەن كەلىپ، قالاداعى زورلىق-زومبىلىقتى توقتاتپاق بولعاندارىن وز كوزىممەن كوردىم. مىلتىق پەن زەڭبىرەكتەن وقتى قارشا بوراتقاندارىمەن قىلمىسكەرلەر ولاردان يمەنە قويمادى. وسىلايشا حۋارەس قالاسى دۇنيەجۇزىنە قانعا بوككەن قالا رەتىندە تانىلدى.

تۇرعىندار سانى 1،3 ميلليوندى قۇرايتىن شاھار 2008 جىلدان باستاپ 2012 جىلعا دەيىن جەر شارىنداعى ەڭ قاۋىپتى وڭىر رەتىندە تانىلدى. اسىرەسە، 2010 جىلى ولىم-جىتىم كوپ بولدى. اجال قۇشقان ادامداردىڭ سانى 3700-دەن اسىپ جىعىلدى. قىلمىسكەرلەر ادامداردى ۇرلاپ اكەتىپ، اقشا تالاپ ەتتى. مەكسيكا بويىنشا ۇرلانعان كولىكتەردىڭ تورتتەن بىرى وسى حۋارەس قالاسىنا تيەسىلى بولدى. مىڭداعان ساۋدا ورىندارى جابىلدى. قالادا انارحييا ورنادى.

اسىرەسە، سان-انتونيو اۋدانىندا قىلمىس ورشىپ كەتتى. شارشى الاڭدا جۇدىرىقتاسىپ جۇرگەن بالالاردىڭ بارىنىڭ دەرلىك بىر تۋىسى قىلمىسكەر قولىنان قازا تاپقان نە اباقتىعا جابىلعان. ماسەلەن، انتونيونىڭ ەكى اعاسى قانىشەرلەر قولىنان قازا تاپتى. «سىرتتا ويناپ جۇرگەندە اتىس داۋىسىن ەستىسەك، ۇيگە تۇرا قاشاتىنبىز»، – دەيدى ول.

كەزىندە كارتەلدىڭ قاراقشىلىق توبىندا بولعان كەيبىر جاستار بۇگىندە قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىسادى. قابىرعالارعا سۋرەت سالىپ، وزگە جاستاردى تاتۋلىققا شاقىرادى.

كەزىندە كارتەلدىڭ قاراقشىلىق توبىندا بولعان كەيبىر جاستار بۇگىندە قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىسادى. قابىرعالارعا سۋرەت سالىپ، وزگە جاستاردى تاتۋلىققا شاقىرادى.

كەزىندە قاڭىراپ بوس قالعان حۋارەس كوشەلەرىندە بۇگىندە ادام ىعى-جىعى. «سۇڭقار اتستەك» جانە «تۇرمەدەن شىققان قىلمىسكەر» دەگەن لاقاپ اتپەن تانىلعان پالۋانداردىڭ ەسىمدەرىن جامىلىپ، بىربىرىمەن كۇرەسەدى. شىركەۋ اينالاسىندا كيىم جانە پوپسيكل دۇكەندەرى اشىلعان. مۇندا ساۋدا قىزۋ. ال كوشە بويىندا انشىلەر «Johnny B. Goode» جانە «Jailhouse Rock» اندەرىنىڭ يسپانشا نۇسقاسىن ورىنداپ حالىقتىڭ كوڭىلىن كوتەرەدى. ادامدار وسىندا توقتاپ ان تىڭدايدى، بي بيلەيدى. جاقىندا مۇندا زورلىق-زومبىلىق قۇربانى بولعان بالالارعا ارنالعان مۇراجاي اشىلدى. ەكەمە ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا، قالادا جەتىم قالعان بالالاردىڭ سانى 14 000. كەيىنگى جىلدارى كورشى اۋدانداردا تۇرلى سپورتتىق سايىستار وتكىزىلدى. ساياباقتار قالپىنا كەلتىرىلدى. تىپتى، جاڭاسى دا اشىلدى. وسىلايشا ادامدار بىرتىندەپ قوعامعا قايتا بەيىمدەلىپ كەلەدى. «ادامداردىڭ بويىنداعى قورقىنىش سەيىلە باستادى»، – دەيدى مونتەنەگرو.

مونتەنەگرونىڭ جانە باسقا دا ادامداردىڭ قورقىنىشتارى سەيىلىپ، جاڭا ومىر باستاۋلارىنا تۇرتكى بولاتىنداي حۋارەستە نەندەي جاعداي ورىن الدى؟ ەلدەگى احۋال بىرشاما جاقسارعانمەن الى دە قاۋىپ-قاتەر بار-تۇعىن. دەسە دە، مەكسيكا ۇكىمەتىنە ساياسي ەركىندىك بەرىلدى. حۋارەس قالاسىنىڭ باسشىلىعى قىلمىستىق-قۇقىقتىق جۇيەنى كۇشەيتىپ، جەرگىلىكتى باسقارۋ ورىندارىن جەتىلدىرۋگە قارجىلاي كومەكتەستى. مۇنداي امالدار جاڭا قاھارمانداردىڭ پايدا بولۋىنا تۇرتكى بولدى. قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جەمقورلىققا جول بەرىپ وتىرعان پوليتسەيلەردى جازاعا تارتىپ، قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتتى. كاسىپكەرلەر دە ەشقايدا قاشپاي وسىندا تۇراقتاپ قالدى. ال ۇكىمەت باسىنداعىلار بيۋروكراتييالىق قۇرىلىمعا قارسى شىعىپ، اۋقىمدى رەفورمالار جۇرگىزدى.

1996 جىلى حۋارەس قالاسىنا العاش كەلگەنىمدە مۇندا جاڭادان قالىپتاسىپ كەلە جاتقان عالامدىق ەكونوميكانىڭ بىر كورىنىسىنە كۋا بولدىم. سول ساتتى اينالمالى دوڭگەلەككە تەڭەر ەدىم. رانچو قوجايىندارى مەن قاراپايىم شارۋالار وسىندا اعىلىپ كەلىپ جاتتى. ولار قۇراما شتاتتاردىڭ نارىعى ۇشىن ماكيلادورا دەپ اتالاتىن باجسىز كاسىپورىنداردا ماگنيتوفون، تەلەديدار جانە كولىك بولشەكتەرىن قۇراستىردى.

مەكسيكانىڭ كەدەي اۋداندارىنان جۇمىس ىزدەپ شىققان ادامدار شەكارانى باسىپ وتىپ، تەحاس شتاتىنىڭ ەل-پاسو قالاسىنا وتپەكشى بولدى. الايدا حۋارەس ەكونوميكاسىنىڭ قارقىندى دامۋى ولاردىڭ ۇيگە قايتۋ تۋرالى ويلارىنا تۇرتكى بولدى. حۋارەستە وتباسىلىق كاسىپكە كوپ كوڭىل بولىنگەن. جارمەڭكەلەر، سۇلۋلىق سالوندارى مەن جيھاز قاپتايتىن شەبەرحانالار كوپتەپ اشىلدى.

1970 جىلدارى اتا-اناسىمەن بىرگە حۋارەسكە كوشىپ كەلگەن جاسوسپىرىم مونتەنەگرو قالادا كەڭ ەتەك العان كاسىپكەرلىكتى مەڭگەردى. كەيىن كەدەي-كەپشىكتەر شوعىرلانعان سان-انتونيو اۋدانىنان جەر ساتىپ الىپ، كولىك بولشەكتەرىن ساتاتىن شاعىن دۇكەن اشتى. بۇگىندە بۇل دۇكەننىڭ ىشىندە كۇرەسۋگە ارنالعان شارشى الاڭ بار. مونتەنەگرو مۇنداي دۇكەننىڭ بىرنەشەۋىن اشتى. ولاردى ۇلى باسقاردى.

قىستاق تۇرعىندارى ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى جۇمىس كۇشىنە اينالدى. بۇل جاعداي ار وتباسىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمادى. مىڭداعان بالالار كوشەدە وستى. جۇزدەگەن بۇزاقى توپتار پايدا بولدى. حۋارەس كارتەلى نەگىزگى ەسىرتكى جولدارىن وز باقىلاۋىنا الدى. وسىلايشا شاھاردا جاپپاي زاڭسىزدىق بەلەڭ الدى.

وسىدان جيىرما جىل بۇرىن قىلمىسكەرلەر قولىنان قازا تاپقان العاشقى ايەل تۋرالى ماقالا جازۋ ۇشىن حۋارەسكە بارعان ەدىم. كەيىننەن مۇندا جۇزدەگەن قىز-كەلىنشەكتەر قازا تاپتى. بۇگىندە بۇل قاندى وقيعا «حۋارەستەگى اجال قۇشقان ايەلدەر» دەگەن اتپەن بەلگىلى. سول بىر قاساڭ جىلدارى بۇل جەرگە ون ەكى رەت جولىم تۇسىپتى. زاۋىتتا جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەردىڭ باسىم كوپشىلىگى شەتتەن كەلگەندەر بولاتىن. نە وتباسىلارى، نە تۋىستارى جوق. اراشا تۇسەر جاقىندارى بولمادى. قانىشەرلەر قۇرباندارىنىڭ دەنەلەرىن شول دالاعا اپارىپ تاستايتىن. كۇن ىستىقتان مايىت ادام تانىماستاي كەۋىپ قالاتىن. وسىلايشا قىلمىسكەرلەر ىزدەرىن جاسىرىپ وتىردى. ال ولىم-جىتىم سانى كۇن ساناپ كوبەيە بەردى.

اقش ەكونوميكاسى داعدارىسقا ۇشىراعان ساتتەن باستاپ، 2008 جىلى حۋارەس قالاسىنىڭ 90 000 تۇرعىنى جۇمىسىنان ايىرىلدى. اقشا تابۋ ۇشىن جانتالاسا جۇمىس ىزدەۋشىلەر قاتارى ارتتى. دال وسى كەزدە سينالوا كارتەلى جورىققا شىققان بولاتىن. كارتەل مۇشەلەرى حۋارەستەن جىبەرىلگەن ەسىرتكىنى قولدى قىلماقشى بولدى. سويتىپ، ەكى توپ اراسىندا شايقاس باستالدى. كوشە كەزىپ جۇرگەن بۇزاقىلاردى وز ماقساتتارىنا پايدالانىپ، جاعدايدى ۋشىقتىرا تۇستى. قالا تۇرعىندارى بەس جىل بويى زورلىق-زومبىلىقتان كوز اشپادى.

ادامدار قانىشەرلەر قولىنان قازا تاپقان ۇش بىردەي بويجەتكەندى جەرلەۋ راسىمىنە كەلىپ، كوڭىل ايتىپ جاتىر. قىلمىس ورشىگەن جىلداردىڭ بىرىندە قارۋ اسىنعان قاسكويلەر ىزدەپ جۇرگەن 2010 ادامىن تابا الماي، تۋعان كۇن كەشىنە جينالعان، 14 جاسوسپىرىمنىڭ تۇبىنە جەتكەن.

ادامدار قانىشەرلەر قولىنان قازا تاپقان ۇش بىردەي بويجەتكەندى جەرلەۋ راسىمىنە كەلىپ، كوڭىل ايتىپ جاتىر. قىلمىس ورشىگەن جىلداردىڭ بىرىندە قارۋ اسىنعان قاسكويلەر ىزدەپ جۇرگەن 2010 ادامىن تابا الماي، تۋعان كۇن كەشىنە جينالعان، 14 جاسوسپىرىمنىڭ تۇبىنە جەتكەن.

مونتەنەگرو جۇزى جىلى ادام بولعانمەن، سوزگە ساراڭ. زاماننىڭ قيىندىعى ونى ساق، قىراعى بولۋعا ۇيرەتكەن. ول ماعان: «سان-انتونيو شارشى الاڭى» دەپ اتالاتىن جاتتىعۋ زالىن باسقارىپ جۇرگەنىندە قالادا بولعان وقيعانى بايانداپ بەردى. وزى تۇراتىن كوشەدەگى وتباسىلاردان قانشا ادام جوعالعانىن ساناي باستادى. «بىزبەن قوسقاندا بەس وتباسى وسىنداي جاعدايعا تاپ بولدى»، – دەدى ول.

قاراقشىلار ونىڭ كەنجە بالاسىن ۇرلاپ اكەتتى. ولاردىڭ تالاپ ەتكەن اقشاسىن بەرۋ ۇشىن قارىز الۋىنا تۋرا كەلدى. بورىشىن تولەپ بىتۋگە جاقىن قالعان كەزدە ۇلىن قايتادان ۇرلاپ اكەتتى. مونتەنەگرو شامامەن 50 000 دوللار قارىزدى تولەۋ ۇشىن جەتى جىل بويى بەل جازباي ەڭبەك ەتتى. بىرنەشە دۇكەنىن ساتىپ، قايىرشىلىقتىڭ كەبىن كيدى. قاتتى كۇيزەلىستەن كوزىندەگى قان تامىرلارىنىڭ بىرى جارىلىپ، ناشار كورەتىن بولدى. «مۇنداي اۋىرتپالىقتى جاۋىما دا تىلەمەيمىن»، – دەپ سوزىن تۇيىندەدى ول.

حۋارەس قالاسىنا قايتا كەلگەنىمدە حەسۋس امابلە اتتى تاكسي جۇرگىزۋشىسىن جالداپ، شامامەن التى اۋداندى ارالادىم. جاقىن ماڭداعى اۋدانداردى ارالاۋعا مۇمكىندىك الۋىمىزدىڭ وزى حۋارەستە تىنىشتىق ورناۋىنىڭ دالەلى ەدى. بىراق الى دە دۇكەندەردىڭ كوبى قاڭىراپ بوس تۇر. قوجايىندارى باس ساۋعالاپ قاشىپ كەتكەن.

كلايديو ساۋسيدو وسىنداعى گۇل ساتاتىن دۇكەندەردىڭ بىرىنىڭ قوجايىنى. مۇندا ادام اياعى تولاستامايدى. قاشاندا ابىر-سابىر. كلايديو كەزىندە بۇل دۇكەندى جالعىز وزى باسقارىپتى. ول ۋاقىتتا جۇبايى باسقا جەردە جۇمىس ىستەگەن. بوپسالاۋشىلار تالاپ ەتكەن 100 دوللارىن تابۋ ۇشىن تالماي ەڭبەك ەتتى. حۋارەستىكتەر ۇشىن 100 دوللار – بىر اپتانىڭ جالاقىسى. ال قاراما-قارسى بەتتە تۇراتىن الفرەدو رودريگەز باسكەسەرلەرگە مۇنداي سومانى تولەي الماعانىن ايتادى. اقىرى، اكەسى اشقان ساۋدا ورىنىن جابۋىنا تۋرا كەلىپتى. بىراق ەل ىشى تىنىشتالعان سوڭ جاقىندا دۇكەندى قايتادان اشىپتى. امابلە دە بوپسالاۋشىلارعا اپتا سايىن 20 دوللاردان تولەپ تۇرىپتى. تاكسي تۇراعىندا قىزمەت ەتەتىن توعىز ارىپتەسى دە سىرت قالماعان. «ون بەس جاستاعى بوزبالالار سۋ جاڭا كولىكتەرىمەن كەلىپ، اقشامىزدى جيناپ اكەتەتىن»، – دەيدى ول.

قالاداعى سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما زەرتحاناسىندا الەحاندرو كاردەناس مايىتتى تەكسەرىپ جاتىر. كۇنگە كۇيىپ، كەۋىپ قالعان ولىك ارنايى حيمييالىق سۇيىقتىقتىڭ كومەگىمەن بۇرىنعى قالپىنا كەلتىرىلەدى. سوندا مايىتتى تانۋ جەڭىلدەي تۇسەدى.

قالاداعى سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما زەرتحاناسىندا الەحاندرو كاردەناس مايىتتى تەكسەرىپ جاتىر. كۇنگە كۇيىپ، كەۋىپ قالعان ولىك ارنايى حيمييالىق سۇيىقتىقتىڭ كومەگىمەن بۇرىنعى قالپىنا كەلتىرىلەدى. سوندا مايىتتى تانۋ جەڭىلدەي تۇسەدى.

2010 جىلعا قاراي قالا باسشىلىعىنىڭ ساناعى بويىنشا قىلمىسكەرلەر 8000-عا جۋىق كاسىپورىندى بوپسالاعان. 2011 جىلى شتاتتىڭ گەنەرال-پروكۋرورى بولىپ كارلوس سالاس تاعايىندالدى. ول چيۋاۋا شتاتىنىڭ پوليتسيياسىنا قىلمىسقا قارسى كۇرەس جۇرگىزەتىن جاساق قۇرۋعا بۇيرىق بەردى.

الايدا كوپتەگەن قىلمىستار سول كۇيى اشىلماي قالدى. جاساقتىڭ ەڭ العاشقى باقىلاۋشىسى بولعان سەسار مۋنوس – باكەنە بويلى. وزى سونداي كەربەز. بۇگىندە حۋارەس قالاسىنداعى پوليتسييا بولىمىنىڭ باستىعى بولىپ قىزمەت اتقارادى. سەسار سول جىلداردى بىلاي ەسىنە الادى: «پوليتسييا تاراپىنان ەشقانداي تەكسەرۋ جۇرگىزىلمەدى. تۇرلى زاڭسىزدىقتارعا جول بەرىلدى. قىلمىس بولا قالسا، تارتىپ ساقشىلارى بىزدىڭ كەڭسەمىزگە كەلىپ تىعىلاتىن».

كەيىننەن قاتاڭ ىرىكتەۋدەن وتكەن، وز ىسىنە ادال پوليتسييا قىزمەتكەرلەرى العاشقى ەكى اپتانى حۋارەس ورتالىعىنداعىن كاسىپورىنداردىڭ ەسىكتەرىن قاعۋمەن وتكىزدى. ولار كاسىپكەرلەردى بوپسالاۋشىلار تۋرالى اقپارات بەرۋگە شاقىردى. مەكسيكا اۋماعىندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي تەكسەرۋ جۇرگىزىلمەگەن بولاتىن. «بىزبەن ەشكىم سويلەسكىسى كەلمەدى. كاسىپكەرلەردىڭ كوبى بىزدى بوپسالاۋشىلار دەپ ويلادى»، – دەيدى بۇگىندە وزىنىڭ جەكە جاساعىن باسقارىپ جۇرگەن لۋيس حەرناندەس.

ارادا ەكى اپتا وتكەننەن كەيىن جاساق كەڭسەسىندەگى تەلەفون شىرىلدادى. ناۋبايشى ەكەن. قاراقشىلار ودان 5000 دوللار تالاپ ەتىپتى. ەگەر سۇراعاندارىن بەرمەسە، كاسىبىنىڭ تۇبىنە جەتەتىندەرىن ايتىپ قورقىتىپتى. ولاردىڭ سوزىن جاساق ساربازدارى دا ەستىگەن. سودان تارتىپ ساقشىلارى ناۋبايشىنىڭ ىزىمەن، ۋادەلەسكەن جەرگە بارادى. ناۋبايشى اقشانى بەرىپ جاتقان كەزدە كولىكتەن اتىپ شىققان جاساق قىلمىسكەرلەردى قۇرىقتاعان. وپەراتسييا وسىلايشا العاش رەت ساتتى اياقتالدى. ناۋبايشىنى بوپسالاعاندار – ۇي شارۋاسىنداعى ايەل، زاۋىت قىزمەتكەرى مەن كولىك بولشەكتەرىن ساتاتىن دۇكەندە ىستەيتىن ەكى جۇمىسشى بولىپ شىقتى. بارى جاۋاپقا تارتىلدى.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان دەمالىس جۇمىسقا دەگەن ىقىلاستى نىعايىپ،ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا سالىنىپ وتىر.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان دەمالىس جۇمىسقا دەگەن ىقىلاستى نىعايىپ،ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا سالىنىپ وتىر.

«ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي شاعىمدانۋشىلار سانى ارتا تۇستى»، – دەيدى حەرناندەز.

بىرنەشە ايدان كەيىن جاساق ساربازدارى مەن قاراقشىلار اراسىندا قارۋلى قاقتىعىس بولدى. ناتيجەسىندە، ۇش بىردەي قاراقشى قولعا تۇستى. بۇرىن-سوڭدى مۇنداي جاعداي بولماعان ەدى. ادەتتە، قىلمىسكەرلەر وق اتقان كەزدە حۋارەس قالاسىنىڭ تارتىپ ساقشىلارى قاشا جونەلەتىن.

2011 جىلدىڭ قازان ايىندا ۇش بىردەي پوليتسييا قىزمەتكەرى اۋدانداعى شاعىن بىر دۇكەندى كۇزەتۋمەن بولدى. بىراق قارۋلى قىلمىسكەرلەر ولاردى بايقاپ قويىپ، اتىپ كەتكەن بولاتىن. سول تۇنى حۋارەس اۋدانىنىڭ باس پروكۋرورى قازا تاپقان پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇيىنە بارىپ جاقىندارىنا كوڭىل ايتتى. قايتىس بولعان وفيتسەرلەردىڭ بىرى نەبارى 23 جاستا ەدى. مارقۇمنىڭ اكەسى ميگەل انحەل ساۋسەدو پروكۋروردان قىلمىسكەرلەرمەن كۇرەستى ارى قاراي جالعاستىرۋىن وتىندى. «ەگەر بۇل ىستى ورتا جولدان توقتاتساڭدار، بالامنىڭ بۇكىل ەڭبەگى زايا كەتەدى»، – دەدى ول.

ساۋسەدونىڭ شاعىن عانا قوناق بولمەسىندە وتىرعان ەدىك. «مەنىڭ ۇلىم قوعامدا بەيبىتشىلىك ورناتقىسى كەلدى. ولار بۇل جاساقتى قۇرعان كەزدە قالاداعى جاعداي قورقىنىشتى بولاتىن. بىراق بالام سوعان قاراماستان جاساق قاتارىنا قوسىلدى»، – دەدى ول.

بۇل جاعداي پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنە رۋح بەردى. جاساق ساربازدارىنىڭ قاتارى ارتىپ، قاراقشىلىق توپتىڭ باسشىسى، «ەل دجۋنيور» دەگەن لاقاپ اتپەن تانىلعان حوسە گومەز كاستانەدانى اڭدۋعا كىرىستى. ونىڭ قىلمىستىق توبى ادامداردى بوپسالاپ، اپتا سايىن 400 000 دوللاردى قالتالارىنا باسىپ وتىرعان. ون كۇدىكتى قولعا تۇستى. بىراق ەل دجۋنيوردىڭ وزى سىتىلىپ كەتتى. سوعان ماز بولىپ مۋنوسقا قوڭىراۋ شالىپ، كەلەمەجدەگەن كورىنەدى. اقىرى، 2013 جىلى جاساق ساربازدارى ەل دجۋنيوردى قۇرىقتادى. ۇيىنە تۇتقيىلدان باسا-كوكتەپ كىرىپ، قولىنا كىسەن سالدى. زاۋلىم سارايى كىرسە شىققىسىز. حاۋىز، جاتتىعۋ زالى، كينوتەاتر، دەيسىز بە، بارى بار. قىسقاسى، بۇل ۇيدىڭ قوجايىنى شالقىپ ومىر سۇرگەن. سوت ەل دجۋنيوردى ومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى. ارادا كوپ وتپەي ول وزىنىڭ كامەراسىندا اسىلىپ قالدى.

كارتەلدەر مەن قاراقشىلار اراسىندا ەسىرتكى ۇشىن شايقاس كەزىندە جۇمىسسىز ادامدار ەلدى بوپسالاۋعا كوشتى. سويتىپ، حۋارەس دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ قاۋىپتى قالا بولىپ 2010 تانىلدى. ادامداردىڭ دەنى ۇيلەرىندە جاسىرىنىپ وتىراتىن.

كارتەلدەر مەن قاراقشىلار اراسىندا ەسىرتكى ۇشىن شايقاس كەزىندە جۇمىسسىز ادامدار ەلدى بوپسالاۋعا كوشتى. سويتىپ، حۋارەس دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ قاۋىپتى قالا بولىپ 2010 تانىلدى. ادامداردىڭ دەنى ۇيلەرىندە جاسىرىنىپ وتىراتىن.

2011 جىلى شتات پوليتسيياسى جىبەرگەن جاساقتار قاراقشىلىق توپتاردىڭ كوبىن قۇرىقتاپ، ناتيجەلى جۇمىس اتقاردى. كوپ ۇزاماي حۋارەستەگى پوليتسييا بولىمى زەينەتكە شىققان اتاقتى پودپولكوۆنيكتى جۇمىسقا شاقىردى. ول – كەزىندە تومەنگى كاليفورنييا شتاتىنىڭ قورعانىس سالاسىندا ەڭبەك ەتكەن، تيحۋانا قالاسىنداعى پوليتسييا بولىمىن باسقارعان. سونىڭ ارقاسىندا قالادا قىلمىس سانى بىرشاما ازايىپ، قالادا قىلمىستىق احۋال قالىپقا كەلە باستادى.

2013 جىلى حۋليان لەيساولا اسكەري قىزمەتتەن زەينەتكە شىقتى. وزى ارىقشا كەلگەن مادەنيەتتى، سىپايى. قاشان كورسەڭ كۇلىمدەپ جۇرەدى. مەكسيكا حالقى حۋلياندى جاقسى تانيدى. ونى بىلمەيتىن ادام كەمدە-كەم. بارى ماقتان تۇتادى. حۋلياننىڭ جۇمىس ىستەۋ ادىسى ەرەكشە. ايتا كەتكەن لازىم، ول ەشكىمدى اياعان ەمەس. قىلمىسكەرلەردىڭ تيىستى جازاسىن بەرمەيىنشە تىنىم تاپپايتىن. «قاراقشىلاردى قولعا تۇسىرۋ وڭاي ەمەس. ولار ۇستالعان كۇننىڭ وزىندە بارىنشا قارسىلاسىپ باعاتىن. بىراق بىز ولاردى تىرپ ەتكىزبەيتىنبىز. جاقسىلاپ سازايىن بەرۋشى ەدىك!»، – دەيدى حۋليان سول جىلداردى ەسىنە الا وتىرىپ.

حۋارەس قالاسىنىڭ پوليتسييا بولىمىنە العاش كەلگەندە حۋليان مۇنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ وز مىندەتتەرىنە اتۇستى قارايتىندارىن بايقادى. جۇزدەگەن تارتىپ ساقشىلارى ساۋساقتارىنىڭ ۇشىن قيمىلداتپاسا دا، اي سايىن جالاقى الىپ وتىراتىن. «2500 پوليتسييا قىزمەتكەرىنىڭ 300-ى عانا ادال جۇمىس ىستەيتىن ەدى»، – دەيدى لەيساولا. سويتىپ، ول مىندەتىنە سالعىرت قارايتىن قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان بوساتىپ، جانىنا سەنىمدى قىزمەتكەرلەردى جينادى. ولارعا كوشەلەردى قاراۋىلداۋعا بۇيرىق بەردى.

ۆيكتورييا اكوستا – تىگىنشى. قازىر ول ۇيىن تازالاپ جۇر. سىرتتا ورامالدار جايىلىپ تۇر. سول بىر قيىن-قىستاۋ جىلدارى تۇرعىندار داۋلەتىن كورسەتۋدەن قورقاتىن. قاراقشىلاردىڭ نازارىن وزدەرىنە اۋدارماس ۇشىن ۇي قابىرعالارىن مۇنداي اشىق تۇسپەن بويامايتىن.

ۆيكتورييا اكوستا – تىگىنشى. قازىر ول ۇيىن تازالاپ جۇر. سىرتتا ورامالدار جايىلىپ تۇر. سول بىر قيىن-قىستاۋ جىلدارى تۇرعىندار داۋلەتىن كورسەتۋدەن قورقاتىن. قاراقشىلاردىڭ نازارىن وزدەرىنە اۋدارماس ۇشىن ۇي قابىرعالارىن مۇنداي اشىق تۇسپەن بويامايتىن.

ىسكە كىرىسپەس بۇرىن اۋەلى سۋ جاڭا پاترۋل كولىكتەرىن ساتىپ الدى. وسى كولىكتەرمەن كوشەلەردى ارالاپ، جول قوزعالىسىن رەتتەدى. قالاداعى جاعدايدى باقىلادى. سونىمەن قاتار، پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ فورمالارىن وزگەرتتى. بۇرىن بارى سۇر تۇستى كيىم كيەتىن. ال حۋليان كەلگەلى بەرى كوك تۇستى فورماعا كوشتى. قولدارىنا «بەرەتتا» جانە «گلوك» تاپانشالارى بەرىلدى. «بىرىڭعاي كوك تۇستى فورما كييۋ ارقىلى ادامداردىڭ وتانشىلدىق سەزىمىن وياتقىمىز كەلدى»، – دەيدى ول.

پوليتسييا قىزمەتكەرلەرى قالاداعى جاعدايدى رەتتەۋگە قۇلشىنا كىرىسكەن. ەسىرتكى تاسىمالداۋشىلار، قاراقشىلار مەن باسقا دا قىلمىسكەرلەردى بىرتىندەپ قولعا تۇسىرە باستادى. «بىز ولاردى بىرتىندەپ قالانىڭ سىرتىنا تىقسىرا باستادىق. وسىلايشا تىعىرىققا تىرەپ، تۇتقىنداۋعا كىرىستىك»، – دەپ سوزىن اياقتادى.

داۆيد الياميلو – رەستوراتور جانە بار قوجايىنى. حۋارەس قالاسىندا شاعىن دامحاناسى بار. 2008 جىلى ەۋروپادا تۇراتىن. بىردە مەنەدجەرلەرى وعان قوڭىراۋ شالىپ، حۋارەستە ۇرلىق-قارلىقتىڭ جانە ولىم-جىتىمنىڭ كوبەيگەنىن، قاراقشىلاردىڭ كاسىپكەرلەردى بوپسالاپ جۇرگەنىن ايتتى. سويتىپ، داۆيدتىڭ تۋعان جەرىنە قايتىپ كەلۋىنە تۋرا كەلدى. ايەلىنە التى ايدان كەيىن ورالاتىنىن ايتىپ، حۋارەسكە تارتىپ تۇردى.

الياميلو – جاۋىرىنى قاقپاقتاي، ەڭسەلى جانە سوزشەڭ جىگىت. قالانىڭ شىم-شىتىرىق تۇنگى تىرشىلىگىنە توتەپ بەرۋگە قاجەتتى قاسيەتتەردىڭ بارى بويىندا بار. ەۋروپادان قايتىپ كەلگەن كەزدە ۇيىنە قاسىندا قارۋلارىن اسىنعان التى بىردەي جاندايشابى بار بىر ادام كەلىپ، ودان 35 000 دوللار تالاپ ەتكەن ەكەن. بىراق الياميلو بۇل سومانى تولەمەدى. ارادا بىر اپتا وتكەننەن كەيىن ونىڭ جەكەمەنشىك كلۋبتارىنىڭ بىرى ورتەنىپ كەتتى.

ۋاقىت وتكەن سايىن بوپسالاۋشىلار قۋلىقتىڭ نەبىر تۇرىن شىعاردى. «ولار قوقان-لوقى كورسەتۋدى دوعاردى. تىلى مايدا ساتۋشى سيياقتى جىلىجىلى سويلەپ، الداپ-اربايتىن بولدى. تىپتى، قاراپايىم ادامداردىڭ وزدەرى ولارعا سەنە باستادى. تۇرعىنداردىڭ كوبى سالىق تولەگەن جوق. ەسەسىنە، بوپسالانعان سومانى وتەدى. وسىلايشا قالادا ۇيىمداسقان قىلمىس تامىر جايدى. ادامدار، تىپتى، سۋدىڭ جانە جارىقتىڭ اقشاسىن تولەمەيتىن بولدى. بۇكىل اقشالارىن قاراقشىلاردىڭ قالتاسىنا سالدى»، – دەيدى داۆيد.

الياميلو دا تولەۋگە ماجبۇر بولدى. اپتا سايىن 2000 دوللار بەرىپ وتىردى. بەيسبول كەپكاسىن كيگەن ەر ادام اپتا سايىن دامحاناسىنا كەلىپ، ىشىمدىكپەن بىرگە اقشا سالىنعان كونۆەرتتى الىپ كەتەتىن.

حۋان مانۋەل الۆارادو گومەز iPod مۋزىكاسىن داڭعىرلاتىپ قويىپ، سانتامارييا اۋدانىندا ۆەلوسيپەد تەۋىپ جۇر. ارنايى تاپسىرىسپەن جاساتقان كولىگى كوزگە بىردەن تۇسەدى. بۇرىن مۇنداي ۆەلوسيپەدپەن جۇرۋ قاۋىپتى سانالاتىن.

حۋان مانۋەل الۆارادو گومەز iPod مۋزىكاسىن داڭعىرلاتىپ قويىپ، سانتامارييا اۋدانىندا ۆەلوسيپەد تەۋىپ جۇر. ارنايى تاپسىرىسپەن جاساتقان كولىگى كوزگە بىردەن تۇسەدى. بۇرىن مۇنداي ۆەلوسيپەدپەن جۇرۋ قاۋىپتى سانالاتىن.

«تۇرعىندار سىرتتان بىرەۋ كەلىپ، ماسەلەمىزدى شەشىپ بەرەدى دەپ ويلايدى. وزدەرىنە ەمەس، وزگەگە سەنەدى. بۇل دۇرىس ەمەس. قالامىزداعى جاعدايدى وز كۇشىمىزبەن تۇزەپ، جاعدايىمىزدى نىعايتۋىمىز كەرەك».

مۇنداي ادىلەتسىزدىككە اشىنعان الياميلو 2010 جىلى قوعامدا بەدەلى بار قاۋىمداستىق مۇشەلەرىمەن بىرىگىپ، «Mesa de Seguridad» اتتى قاۋىپسىزدىك كوميتەتىن قۇردى. پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىمەن تىزە قوسىپ، جۇمىس ىستەدى. بۇل وتە قاتەرلى ىس ەدى. جاسىرىن كەزدەسىپ، الداعى جوسپارلارىمەن بولىستى. كوبىنە ەل-پاسو اۋەجايىندا باس قوستى.

اۋىزى دۋالى كوميتەت مۇشەلەرى ساياساتكەرلەردى دە ارەكەت ەتۋگە شاقىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە چيۋاۋا شتاتىنىڭ ۇكىمەتى زاڭعا تۇزەتۋ ەنگىزدى. بۇرىندارى جازانى وتەۋدىڭ ەڭ ۇزاق مەرزىمى ەلۋ جىل بولاتىن. ال جاڭا زاڭعا سايكەس، ادام ۇرلاۋ، بوپسالاۋ جانە پوليتسييا قىزمەتكەرلەرى مەن تىلشىلەردى ولتىرۋ ىسىنە قاتىستىلار ومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرىلادى. سونداي-اق، ۇش نەمەسە ودان دا كوپ ادام ولتىرگەن قىلمىسكەرلەر دە ومىر بويى تۇرمەدە وتىراتىن بولدى.

مەكسيكا تۇرعىندارى ۇشىن بۇنداي كوميتەتتىڭ قۇرىلۋى ۇلكەن جاڭالىق ەدى. نەگە دەسەڭىز، حالىق ونداعان جىلدار بويى بىر جۇيەمەن عانا ومىر سۇردى. بيلىك باسىنداعىلاردىڭ وزدەرى جەمقورلىققا جول بەردى. ال قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ قۇقىعى شەكتەلدى. مەكسيكانىڭ باي-باعلاندارى پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىن مەنسىنبەيتىن. سەبەبى، تارتىپ ساقشىلارىنىڭ كوبى كەدەي وتباسىنان شىققان-دى. «ەسىرتكى ساتۋشىلار سول توپتان شىقتى جانە ولار پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىنا تۇسكەن جاعدايدى جاقسى تۇسىندى. بۇزاقىلار ولاردى كەشتەرگە شاقىرىپ، قوعام الدىنداعى مارتەبەلەرىن ارتتىرۋعا تىرىستى»، – دەيدى الياميلو.

قاۋىپسىزدىك كوميتەتى پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن وسىرىپ، بىلىكتىلىگىن ارتتىردى جانە جاڭا قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الدى. پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە تىرىستى. مەملەكەتتىك جانە فەدەرالدىق قوردان قاراجات بولىنىپ، حۋارەس قالاسىندا پوليتسييا قىزمەتكەرلەرى مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا ارنالعان دەمالىس ورىنى اشىلدى. مۇندا حاۋىزعا شومىلۋعا جانە ۆەلوسيپەد تەبۋگە بولادى. دەمالاتىن ورىندارى دا جەتكىلىكتى. سونداي-اق بۇل جەردە ۇرىس كەزىندە قازا تاپقان پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان مەموريال تاقتاسى بار.

بىردە مەن قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرى باس قوسقان كەزەكتى جيىنعا قاتىستىم. پوليتسييا قىزمەتكەرلەرى اتقارىلعان جۇمىس بويىنشا ەسەپ بەردى. ال كاسىپكەرلەر قىلمىسكەرلەرمەن قالاي كۇرەسۋ كەرەكتىگىن سۇرادى. اۋديتورييا ىشىندەگى اتموسفەرا جاعىمدى ەدى. كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى حورحە كونترەراس مىنبەرگە شىعىپ، تارتىپ ساقشىلارىن ماقتاعان كەزدە بارىمىز تاڭىرقاسىپ قالدىق. سەبەبى، بۇرىندارى پوليتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسىنا مۇنداي باعا بەرىلگەن ەمەس. حورحە جينالعاندارعا قاراپ تۇرىپ: «بىز سەندەردى ماقتان تۇتامىز. وسى قالىپتارىڭنان تايماڭدار»، – دەدى.

ەميليو فەرناندەس اتتى جول پوليتسيياسى قىزمەتكەرىنىڭ جانىندا جۇبايى، ەكى ۇلى جانە قىزى بار. اي سايىن كوميتەت باسشىسى پوليتسييا قىزمەتكەرىنە قۇرمەت-قوشەمەت كورسەتەدى. كوميتەت كوورديناتورى الەحاندرا دە لا ۆەگا فەرناندەستەن ورنىنان تۇرۋىن وتىنىپ، كولىكتىڭ جۇرۋىنە ىڭعايسىز سوقپاق جولمەن جوعارىعا جاياۋ شىعىپ، جۇرەگى اۋىراتىن ەگدە جاستاعى ەر ادامدى تومەندەگى فەلدشەرلەرگە ارقالاپ اكەلگەنى ۇشىن ماقتاۋ ايتتى.

«بۇل شىن مانىندە كوزسىز ەرلىك. سىزگە جانە جاقىندارىڭىزعا شىن جۇرەكتەن العىسىمىزدى بىلدىرەمىز»، – دەدى كوورديناتور. بارى ورنىنان تۇرىپ شاپالاق ۇردى. فەرناندەستىڭ ەرىنى دىرىلدەپ كەتتى. ال جۇبايى مەن قىزى كوزدەرىنە جاس الدى.

ەرتەڭىندە الياميلو ماعان قالانى ارالاپ شىعۋعا ۇسىنىس بىلدىردى. بىرنەشە شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ، قالا شەتىنە شىقتىق. «ماكيلادورا» دەپ اتالاتىن اقشاڭقاي ونەركاسىپ ورىندارى شوعىرلانعان جەردەن وتتىك. بىر بايقاعانىم، قالانىڭ ار بۇرىشىندا شاعىن دۇكەندەر مەن جانارماي بەكەتتەرى ورىن تەپكەن. الياميلو كولىكتى فراتسيوناميەنتو پرادەراس دەل سول اۋدانىنا قاراي بۇردى. مۇنداعى ۇيلەردىڭ بارى بىركەلكى. ەشقايسىسىنىڭ شاتىرى جوق جانە بارى قاڭىراپ بوس تۇر. قارۋلى قاقتىعىستار مەن زورلىق-زومبىلىقتىڭ جيى ورىن الۋىنا بايلانىستى مۇنداعى تۇرعىندار ۇدەرە كوشىپ كەتكەن دەسەدى.

الياميلونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە قالاداعى كولىكتەردىڭ بارىندە دەرلىك نومىر بار. ال وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن جاعداي باسقاشا بولاتىن. «ون كولىكتىڭ ۇشەۋىنىڭ كۋالىگى بولمايتىن. ال ەشقانداي قۇجاتى جوق كولىك قىلمىستىڭ كەڭ ەتەك جايۋىنا جول اشتى. زاڭنىڭ كومەگىنسىز بۇل ماسەلەنى رەتتەۋ مۇمكىن ەمەس ەدى»، – دەيدى ول.

تۇسكە تامان قالا ورتالىعىنا قايتىپ كەلىپ، الياميلونىڭ جاڭا كاسىپورنىنا باس سۇقتىق. قىزعىلت-سارى، قىزىل، سارى جانە قوڭىر تۇستى ۇيلەردىڭ اراسىندا ورىن تەپكەن «Restaurante Viva México» مەيرامحاناسى كوشە شامدارىمەن، سۇرلەۋ جولىمەن، انشىلەرىمەن جانە ورتاسىنداعى اتپەن شاۋىپ، لاسسو تريۋكتەرىن كورسەتۋگە ارنالعان الاڭىمەن ماقتانا الادى. بۇگىندە الياميلو جەتى بىردەي كاسىپتىڭ يەسى. 300 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. «بارى الدا. قانداي جاعداي بولماسىن، العا قاراي ۇمتىلۋىمىز كەرەك»، – دەيدى ول.

حۋارەسكە ەڭ العاش كەلگەنىمدە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وز مىندەتتەرىنە اتۇستى قارايتىندارىن بايقادىم. تۇرمەدە دە، سوت جۇيەسىندە دە ەشقانداي تارتىپ بولمادى. قالاداعى مايىتحانا شاعىن ارى لاس بولاتىن. ال سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما جۇرگىزەتىن زەرتحانا اتىمەن جوق ەدى. الەحاندرو كاردەناس بۇل زەرتحاناعا ەڭ العاش رەت 2002 جىلى كەلدى. ول كەزدە بۇل جەرگىلىكتى مەديتسينالىق كولەدجدىڭ جانىنداعى شاعىن عانا بولمە بولاتىن. ولگەن ادامداردىڭ مايىتتەرى جيى بۇزىلاتىن، توڭازىتقىشقا سالىناتىن. توڭازىتقىش تا جيى بۇزىلاتىن. سونىڭ كەسىرىنەن قولقانى قاباتىن جاعىمسىز يىس بۇكىل بولمەنىڭ ىشىن الىپ كەتۋشى ەدى. الەحاندروعا تەرىسى سۇيەگىنە جابىسىپ، شول دالادا كەۋىپ قالعان مايىتتەردى تانۋ مىندەتى جۇكتەلدى. كاردەناس – تولىق، ەتجەڭدى كەلگەن ادام. سامايىنا اق تۇسە باستاعان. قيياق مۇرتتى. وزى كوپ سويلەمەيدى. ماماندىعى – سوت-مەديتسينالىق تىس دارىگەرى. بۇگىندە ول وسىنداعى زاماناۋي عيماراتتاردىڭ بىرىندە قىزمەت اتقارادى. قاندى قىرعىن ورىن العان جىلدارى بۇل عيمارات ەكى رەت كەڭەيتىلدى. مۇندا دنق ورتالىعى جانە گەنەتيكالىق زەرتحانا ورنالاسقان. سوت-مەديتسينالىق انتروپولوگتاردان قۇرالعان توپ وسىندا جۇمىس ىستەيدى.

سول كۇنى تاڭەرتەڭ مايىتحاناعا كەلسەم كاردەناستىڭ كومەكشىلەرى ەگدە جاستاعى ەر ادامنىڭ كەۋىپ قالعان مايىتىن تورتبۇرىشتى ۆانناعا سالىپ جاتىر ەكەن. كاردەناس ۆاننانىڭ ىشىنە حيمييالىق سۇيىقتىق قۇيدى. ۇش كۇننىڭ ىشىندە مايىتتىڭ مۇرىنى، اۋىزى، قۇلاعى جانە بەتى ايقىندالا باستادى. ال اۋەلدە ول ادام تانىماس جاعدايدا بولاتىن.

كاردەناستىڭ بۇل ادىسى كوپتەگەن قىلمىستىڭ بەتىن اشۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. سونداي-اق قالا تۇرعىندارىنىڭ ۇرەيى سال دە بولسا سەيىلە باستادى. كاسىپكەرلەر مەن پوليتسييا قىزمەتكەرلەرى بىرىگىپ حۋارەستەگى باسسىزدىقتى توقتاتۋعا تىرىسسا، كاردەناس مايىتتەردى تانۋعا كومەكتەستى.

كاردەناس شىن مانىندە ۇلكەن جاڭالىق اشتى. ول بۇنى ىسكە اسىرماس بۇرىن جانۋارلاردىڭ تىندەرىنە تاجىريبە جاساپ كوردى. كەيىننەن مايىتتەردىڭ ساۋساقتارىن ار تۇرلى حيمييالىق سۇيىقتىق قۇيىلعان اينەك قۇتىلارعا سالدى.

بۇل تاجىريبە ەكى جىلعا سوزىلدى. كاردەناستىڭ ارىپتەستەرى باسىندا بۇعان كۇمانمەن قارادى. تىپتى، ناتيجەسىنە سەنبەدى. تەك باس بارماقتىڭ قايتا قالپىنا كەلگەنىن كورگەندە كۇدىك بىرجولا سەيىلدى.

MM8388_150117_1095

حۋارەستەگى كەدەي وتباسىنان شىققان بالالاردىڭ ومىرى تۋرالى بىلگىڭىز كەلسە ngm.com/Jun2016 سىلتەمەسىنە وتىڭىز. قاراقشىلىقپەن اينالاسقان ديەگو مونتەحانونىڭ اڭگىمەسى وتە قىزىق.

       

پىكىر جازۋ