Әкесіз ұрпақ — National Geographic Qazaqstan
.

اكەسىز ۇرپاق

پاتريسييا ەدموندس

اجداھا كومودو – كەسىرتكەلەردىڭ  ىشىندەگى ەڭ ىرىسى. ول شامامەن ۇش مەتر جانە 90 كيلوگرامعا دەيىن وسە الادى. وتكىر تىستى، بۇلشىقەتتى جىرتقىش Varanus komodoensis بۇعى، قابان جانە ەنەكە سەكىلدى اڭدارمەن قورەكتەنەدى.

كومودو قانشالىقتى سۇستى كورىنسە، وعان تونىپ تۇرعان قاۋىپ تە سونشالىقتى ۇلكەن. وسى ىرى كەسىرتكە تىرشىلىك ەتەتىن دۇنيەدەگى  جالعىز مەكەن – يندونەزييانىڭ جەتى ارالى. ادامدار اجداھانىڭ مەكەن ورتاسىن ورتەپ، ول قورەك ەتەتىن جانۋارلاردى رۇقساتسىز اۋلاۋدا. تىپتى قورعاۋداعى كومودا ۇلتتىق ساياباعى اۋماعىندا، رەسمي مالىمەتتەر بويىنشا، اجداھا كومودونىڭ سانى 2013 جىلى 3222 بولسا، 2016 جىلى 3013-كە تۇسكەن.

تۇقىمى كوبەيۋى ۇشىن انالىق كەسەل نە ىستەۋى كەرەك؟ ول ەسكى ادەت بويىنشا اتالىقپەن قوسىلىپ، جۇمىرتقا تاستاۋ ارقىلى ۇرپاق وربىتە الادى نە جۇمىرتقالارىن اتالىقپەن قوسىلماي-اق تۋا بەرەدى. مۇنداي جولمەن ۇرپاق وربىتۋ پروتسەسى «پارتەنوگەنەز» دەپ اتالادى.

2006 جىلى انگليياداعى چەستەر حايۋا­ناتتار باعىندا فلورا ەسىمدى انالىق كەسەل اتالىقسىز جۇمىرت­قالار سالعان. سىناما ناتيجەسىندە، جۇمىرتقالاردان تەك ونىڭ دنق-سى عانا تابىلعان. بۇل كومودو اجداھاسىنا تان پارتەنوگەنەزدىڭ العاشقى دالەلى بولدى»، – دەيدى چەستەر حا­يۋا­نات­تار باعىنىڭ ساراپشىسى دجەراردو گارسييا.

بۇل قالاي جۇزەگە اسادى؟ ادامدارداعى ەركەك اعزادا اتالىق تا، انالىق تا جىنىستىق حروموسومالار بولادى. بۇل قۇبىلىس كومودولاردىڭ انالىقتارىندا كەزدەسەدى. دال سول سيياقتى فلورانىڭ اعزاسىندا دا ەمبريونداردىڭ دامۋىنا كەرەكتى گەنەتيكالىق ماتەريالدار بولعان. «وسىنداي وزىندىك ۇرىقتانۋ ناتيجەسىندە ۇرپاق كەلدى – بىراق بارى – ەركەك. جىنىستىق قاتىناسپەن دە، باسقا جولمەن دە كوبەيۋ ولاردىڭ باس­تى ارتىقشىلىعى»، – دەيدى گارسييا.

Varanus komodoensis

مەكەندەۋ ايماعى: تروپيكالىق ورماندار مەن يندونەزييانىڭ جە­تى ارالىنداعى جا­يى­لىمدىق جەرلەر

قورعالۋ مارتەبەسى: حالىقارالىق تابيعي قورلاردى قورعاۋ وداعى ساناتىندا قاۋىپ تونىپ تۇرعان تۇر.

باسقا دەرەكتەر: بۇل حايۋان 3،8 ملن. جىل بۇرىن پايدا بولۋى مۇمكىن.

بۇل كومودونى حيۋستون زووباعىندا دجوەل سارتور تۇسىرگەن.

       

پىكىر جازۋ