Сырғыма Көлсай өзеніне таяп қалды — National Geographic Qazaqstan
.

سىرعىما كولساي وزەنىنە تاياپ قالدى

الماتى وبلىسىنداعى ساتى اۋىلى ماڭىنداعى مالابەك شوقىسىندا جۇرىپ وتكەن سىرعىما جەرگىلىكتى حالىق پەن بيلىك وكىلدەرىن ابىگەرگە سالدى. سالا ماماندارى كەنەتتەن پايدا بولعان تابيعي قۇبىلىستى قازاق جەرىندەگى تاۋلى ايماقتاردا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەڭ ۇلكەن سىرعىما دەپ وتىر. اققان كوشكىننىڭ جۇرە باستاعانىنا بىر اپتاعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە الى كۇنگە دەيىن توقتاي قويماعان.

دال قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى جەدەل شتابتىڭ وكىلدەرى تəۋلىك بويى كەزەكشىلىك جۇرگىزىپ جاتسا، «قازسەلدەنقورعاۋ» مم باسشىلىعى تاۋ قىرتىسىن زەرتتەۋگە كىرىسكەن.

«19 سəۋىردە مالدى تاۋعا ايداۋ ۇشىن جولعا شىققانمىن. سول كەزدە مەن تاۋ بولىنىپ جاتقانىن بايقاعانىمدا تۇسىنىكسىز گۇرىلدىڭ داۋىس قوسا ەستىلدى، – دەيدى جەرگىلىكتى باقتاشى مەللات ساعاداتۇلى، – ارتىنان بىر-بىرىنە تيگەن تاستاردىڭ دىبىسى دا ەستىلە باستادى».

باقتاشىنىڭ ايتۋىنشا، ساتى اۋىلىنىڭ اكىمى مەن «كولساي كولدەرى» ۇلتتىق پاركى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اپات بولعان جەرگە كەلگەندە جەرگىلىكتى حالىققا كولىك جولدارىنىڭ جابىلاتىنىن، سوندىقتان تەز ارادا كوشۋ كەرەكتىگىن ايتقان.

21 سəۋىر كۇنى تاراعان رەسمي مالىمەت بويىنشا وپىرىلىپ تۇسكەن جەردىڭ كولەمى 50 ملن تەكشە مەتردى قۇراسا، ۇزىندىعى 1700، ال ەنى 900 مەترگە دەيىن جەتكەن ەدى. قازىر لاي كوشكىنى كولساي وزەنىنىڭ اڭعارىنا دا جەتكەن.

«تاۋ كوشكىنىنىڭ جىلدامدىعى ساعاتىنا تورت مەتردەن بىر مەترگە دەيىن تومەندەگەن. ەگەر كوشكەن توپىراق وزەننىڭ اڭعارىن جاۋىپ تاستايتىن بولسا، وندا اۋىر تەحنيكالار ىسكە قوسىلىپ، جارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن بولادى، – دەيدى قر ىىم تجك «قازسەلدەنقورعاۋ» مم باسشىسى توقتار بايمولداەۆ. – سوعان قاراماستان اينالاداعى ەلدى مەكەندەرگە ەشقانداي قاۋىپ تونىپ تۇرعان جوق».

بارلىق اقپاراتقا قانىق الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇقباتىندا بىلاي دەگەن: «8 سəۋىردە وسى ايماقتا جەر سىلكىنىسى بولعاندا ارتىنان جاۋىن دا جاۋعان. مۇندا تەكتونيكالىق جارىلۋ سىزىعى بار. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى بىر-بىرىمەن بايلانىستى».

وبلىس əكىمىنىڭ باسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي، كەيبىر باق-تا جارييالانعان ساتى اۋىلىنا اپاراتىن جول جابىلدى دەگەن اقپارات شىندىققا جاناسپايدى. ول جول جابىلعان جوق، اشىق. تاۋ ماسساسىنىڭ قوزعالۋى «كولساي كولدەرى» ۇلتتىق ساياباعى كاردونى ماڭىندا بولدى.

توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ سوڭعى مالىمەتىنە سۇيەنسەك، 23 ساۋىردە سىرعىما كولساي وزەنىنە قاراي جىلجۋىن جالعاستىرۋدا. قوزعالىس جىلدامدىعى ساعاتىنا 0،4 مەترگە دەيىن تومەندەگەن.

فوتو: دوسجان بالابەكۇلى، قر ىىم توتەنشە جاعدايلار كوميتەتى.

       

پىكىر جازۋ