Құм жұтқан — Сауран — National Geographic Qazaqstan
.

قۇم جۇتقان — ساۋران

شىمكەنت-سامارا كۇرەجولىنىڭ تۇركىستان مەن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شەكارالارى بولىنەر بولىگىندە كەزىندە جەرمەن-جەكسەن بولعان – ىرگەتاسى IX قالانعان ساۋران قالاسىنىڭ ورنىن كورۋگە بولادى.

بۇل قالانىڭ وتىرار، سايرام مەن سىعاناق سەكىلدى كونە شاھارلاردان باستى ەرەكشەلىگى – وسى كۇنگە دەيىن تەك ساۋراننىڭ عانا قابىرعالارى ساقتالىپ قالعان. ول قالا وتىراردىڭ سولتۇستىگىندە توسەلگەن تەمىر جول بويىندا ورنالاسقان.

تاريحشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ح عاسىردا ومىر سۇرگەن ارابتىڭ گەوگراف-عالىمى ماقسيدي ال-مۋتتاحار تاحير وزىنىڭ «دۇنيەنىڭ باستالۋى مەن تاريحى» دەگەن ەڭبەگىندە «ساۋران جەتى قابىرعامەن قورشالعان ۇلكەن قالا، ونىڭ ىشىندە كۇمبەزدى سارايى مەن مەشىت تە بار» دەپ سيپاتتاسا، اراب ساياحاتشىسى يبن-حاۋكال: «مۇندا عۇزدار ۋاقىتشا بىتىم، بەيبىتشىلىك كەزدەردە ساۋدا كەلىسىمدەرىن جۇرگىزۋگە جينالدى» دەپ جازعان ەكەن.

ال ەلىمىزگە بەلگىلى جازۋشى دۇكەنباي دوسجان وزىنىڭ زەرتتەۋ ماقالاسىندا بىلاي دەگەن: «قالانى التى مۇنارلى ۇلكەن قورعان قورشاپ تۇرعان ەكەن. قورعان ساز بالشىقتان، كەي جەرى كۇيدىرگەن قىشتان ورىلىپتى. ار مۇنارادا قاراۋىل قارايتىن كۇمبەز، جاۋعا وق اتاتىن تەسىكتەر بار. وسى بەلگىلەر ساۋران قالاسىنىڭ نەگىزىگى مىندەتى – ەل كۇزەتۋ، باسقىنشى جاۋعا بىرىنشى توسقاۋىل بولۋ ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. قورعان تورت بۇرىشتى ەتىپ سالىنعان. قالاعا كىرەر قاقپا مەن شىعار قاقپا بىر-بىرىنە تۇسپا-تۇس ورناتىلعان».

ساۋران قالاسى قازاق كسر مينيستر­لەر كەڭەسىنىڭ 1982 جىلعى 26-قاڭ­تارداعى قاۋلىسىمەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ارحەولوگييالىق ەسكەرتكىشتەر قاتارىنا ەنگەن.

 فوتو: دميتريي رۋگيس

       

پىكىر جازۋ