Аңызға толы Айрақты — National Geographic Qazaqstan
.

اڭىزعا تولى ايراقتى

بىلايعى جۇرت ماڭعىستاۋدى قۇلا دۇز، قۋ مەديەن دالا دەپ ويلايدى.

سونداي-اق، ولار بۇل وڭىردى سۇرعىلت تا سۇرقاي، سۇرەڭسىز جەر دەپ كوزگە ەلەستەتەدى.

بۇرىن مۇندا بولماعان جاندار ۇشىن ول ىسقىرعان جەل مەن قۇم سۋىرعان بوراننىڭ وتى سيياقتى اسەر قالدىرادى.

جوق. ولاي ەمەس.

بىلە-بىلگەن جانعا ماڭعىستاۋ وزگە ايماققا ۇقسامايتىن ەرەكشەلىگىمەن ەستە قالاتىن تاريحى دا، شەجىرەسى دە باي وڭىر.

كورەر كوز بولسا بۇل جەردە قايتالانباس قۇبىلىس، سەزىمىڭدى سەلت ەتكىزەر سۇلۋلىق تا مولىنان بار. مۇنىڭ بارىن سەن تەك جانارىڭمەن عانا ەمەس، جۇرەگىڭمەن تۇسىنىپ، جانىڭمەن قابىلداي بىلۋىڭ كەرەك.

بىزدىڭ بۇل سوزىمىزگە ماڭعىستاۋداعى قاراقييا ويپاتى، تامشىلى شاتقالى سيياقتى عاجايىپ جەرلەر انىق دالەل.

بىزدىڭ بۇل پىكىرىمىزگە جارتاستاردى قاشاپ جاساعان جەراستى ۇيلەرى، عاسىرلار بايگەسىنەن وزىپ كەلگەن ماڭگىلىك ۇيقىداعى نەكروپولدار تولىق ايعاق.

مىسالى، مىناۋ وزدەرىڭىز كورىپ وتىرعان ايراقتى تاۋىن سۇلۋ، عاجاپ كورىنىس ەمەس دەپ كىم ايتا الادى. ول وسى ماڭعىستاۋداعى شەتپە ەلدى مەكەنىنەن 15 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. بۇل جەردى وسىنداعى كونەكوز قارتتار يىر ويى دەپ تە ايتادى ەكەن. ايتسا ايتقانداي، ونىڭ بۇلىڭ-بۇلىڭ بوكتەرلەرى مەن يىر-قيىر وزەكتەرى اقبوكەن، ارقار سەكىلدى اڭدارعا اتام زاماننان تاپتىرمايتىن مەكەن بولعان. قازىردە دە سولاي. بيىكتىگى 350-400 مەتردەن اسپايتىن بۇل بور تاۋلاردىڭ بەتى نەشە تۇرلى شيمايلى سۋرەتتەرگە دە تولى. سوندىقتان دا بولار، ونى كەزىندە پيكتوگراف عالىم الان مەدوەۆ وزىنىڭ زەرتتەۋ وبەكتىسىنە اينالدىرىپ، ارتىندا قىزىقتى تۇجىرىمدارعا تولى كىتاپ قالدىرعان.

ايراقتى تاۋىنداعى نازار اۋداراتىن نارسەنىڭ بىرى «وراز ۇشقان» شوقىسىنا قاتىستى اڭىز دەر ەدىك. وسى وڭىرگە ەسىمى بەلگىلى بولعان ەل اعاسى وراز وڭعالباەۆ سوناۋ جيىرماسىنشى جىلدارى بىر عالىممەن باستەسىپ، شوقىنىڭ باسىنان ۇستىنە ەتەگى دەلديگەن شاپانىمەن پاراشيۋت سيياقتى تومەنگە قاراي قۇلديلايدى. سودان امان قالىپتى دەسەدى بىلەتىندەر.

بۇل تاۋ تۋرالى بۇدان باسقا دا اڭىزدار وتە كوپ. بىزدى قىزىقتىرعانى ونىڭ سۇلۋلىعى. تابيعاتى قانشا قاتال بولسا دا ايراقتى عاجاپ كورىنىسىمەن ەلدى تاڭعالدىرماي قويمايدى. جەرگىلىكتى جەردىڭ ادامدارىن ىنتىقتىرىپ، ماحابباتىن وياتىپ تۇرعان دا ونىڭ وسى قاسيەتى بولار، سىرا.

اۆتورى: جانبولات اۋپباەۆ، فوتو: اندرەي استافەۆ

       

پىكىر جازۋ