.

بال اراسى – مىقتى دەنساۋلىق كەپىلى

كوكوراي شالعىن القاپ پەن الۋان تۇرلى گۇلدەرگە باي سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى استىق وسىرۋمەن قاتار، ومارتاشىلىقپەن دە اينالىسۋعا اسا قولايلى ايماق سانالادى.

وسىنى ەسكەرگەن سولتۇستىكقازاقستاندىق ومارتاشىلار سوڭعى جىلدارى بال اراسىن وسىرۋدى مىقتاپ قولعا العانداي. ماسەلەن بيىل ولار سوڭعى 20-25 جىلدا تىركەلمەگەن كورسەتكىشكە قول جەتكىزىپ، بىر مىڭ توننا بال جيناعان. بۇل جونىندە وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆقا ومارتاشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ولەگ گاۆريلوۆ ايتتى. «بيىل وبلىسقا جەتكىزىلگەن بالدوربالاردىڭ ارقاسىندا بىر مىڭ توننا بال جيناۋعا مۇمكىندىك الدىق. بۇل تۇرعىدا جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ كورسەتىپ وتىرعان كومەگىن ايتپاي كەتۋگە بولماس»، – دەدى ول. ونىڭ ايتۋىنشا، جينالعان ونىمنىڭ نەگىزگى بولىگى كورشى مەملەكەتتەرگە ەكسپورتقا شىعارىلادى.

سولتۇستىكقازاقستاندىق ارا وسىرۋشىلەر ۇشىن بىر ماۋسىمدا مىڭ توننا بال جيناۋ ارينە رەكوردتىق كورسەتكىش ەمەس، سەبەبى جەرگىلىكتى شارۋالار بۇعان دەيىن دە قازىرگىدەن ۇش ەسەگە ارتىق ونىم العان كەزدەرى بولعان. وعان مىنا ستاتيستيكالىق دەرەكتەر دالەل. ماسەلەن كسرو تۇسىندا قازاقستان بال شىعارۋ بويىنشا رەسەي، ۋكراينا جانە بەلورۋسسييادان كەيىنگى تورتىنشى ورىننان تۇسپەگەن. تىپتى، تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىن بىزدىڭ ەلىمىز 50 مىڭ توننا ونىمدى جاپونييا، وڭتۇستىك كورەيا مەن گەرمانييا ەلىنە ەكسپورتقا شىعارىپ كەلگەن. «بىزدىڭ شارۋالار كول-كوسىر تابىسقا كەنەلتكەن سول شاقتاردى بيىل ەسكە تۇسىرگەندەي بولدى»، – دەيدى ولەگ گاۆريلوۆ.

ەمدىك قاسيەتى ەرتەدەن بەلگىلى بولعان بال سۋىق تيگەندە، جۇرەك، وكپە، باۋىر، اسقازان، بۇيرەك، ىشەك جانە جۇيكە اۋرۋلارىنا ەم رەتىندە پايدالانىلادى.

دال قازىر الەمدە بال وندىرىسىندە قىتاي ەلى كوش باستاپ تۇر. ودان كەيىنگى ورىنعا ارگەنتينا، ۋكراينا، مەكسيكا مەن تۇركييا جايعاسقان. ۇزدىك وندىقتى سولتۇستىكتەگى كورشىمىز رەسەي تۇيىندەپ وتىر. 2013 جىلعى رەسمي دەرەكتەرگە قاراعاندا قىتاي ەلى بىر جىلدا 100 مىڭ توننادان استام ونىم العان.

سولتۇستىكقازاقستاندىق ومارتاشىلار نەگىزىنەن كارپات ارالارىن ۇستاعاندى قولايلى سانايدى. سەبەبى ۋكراينادان اكەلىنەتىن بۇل ارا تۇقىمداسىنىڭ بىر ۇياسى ار ماۋسىمدا 50 كەلىگە دەيىن تازا بال بەرە الادى. «بۇل ارانىڭ تاعى بىر ەرەكشەلىگى – ولار ىزاقور بولماعاندىقتان ادامدى كوپ شاقپايدى»، – دەيدى ولەگ گاۆريلوۆ.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ارادان مول ونىم الۋ ۇشىن جەر-جەردە تۇيە بۇرشاق پەن ەسپارتسەت سيياقتى گۇلدەر وسەتىن القاپتاردى باقىلاۋعا الىپ، سۋدى مول قاجەت ەتەتىن جوڭىشقا شوبىن ماۋسىم سايىن ەگىپ وتىرۋ قاجەت.

دال قازىر سولتۇستىك قازاقستاننىڭ وعان الەۋەتى دە، الەۋمەتى دە جەتەدى.

ارا توپتالىپ، ۇلكەن ۇيا بولىپ تىرشىلىك ەتەدى. بىر ۇيادا بىر ۇرعاشى ارا (انالىق ارا)، بىرنەشە جۇز ەركەك ارا مەن ونداعان مىڭ «جۇمىسشى» ارا بولادى. ۇرعاشى ارا تاۋلىگىنە 2-3 مىڭ، ماۋسىمىنا 200 مىڭ ۇرىقتاندىرىلعان جۇمىرتقا (كەيدە ۇرىقتاندىرىلماعان جۇمىرتقا دا) سالادى. ۇرىقتانعان جۇمىرتقادان ۇرعاشى، جۇمىسشى جانە انالىق ارالار، ال ۇرىقتاندىرىلماعان جۇمىرتقادان تەك ەركەك ارالار عانا شىعادى.

فوتو: ەربولات شادراحوۆ، البەرت دي ماۋرو، دميتريي رۋگيس، جاينار داركەمباەۆ

0
       

2 پىكىر جازىلعان

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*
تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز