.

ازعىن عالىمدار

2018 جىل بىرتۋار عالىمداردىڭ بىر پاراسىنىڭ جىنىستىق تەرىس ارەكەتتەرىن اشكەرەلەۋمەن قاتار، ونى جۇگەندەمەك بولعان قارجىلاندىرۋشىلار مەن كاسىبي عالىمداردىڭ اتسالىسۋىمەن ەرەجەلەرگە دە وزگەرىستەر اكەلدى.

وسى جىلى #MeToo قوزعالىسى كوپتەگەن ادامدى «تەرىس قىلىق جاسادى» دەپ ايىپتادى. كوڭىل كوتەرۋ، ساياسات، باق سالاسىنداعى قىلمىسكەرلەردىڭ ىستەرى قارالىپ، جازالانسا، عىلىم سالاسى دا جىنىستىق الىمساقتىق پەن شابۋىلدان كەندە بولماي شىقتى. مۇنداي قىلىقتان ارىلۋ ۇشىن جوبا قولداۋشىلارى مەن وقۋ ورىندارى عىلىمي مادەنيەت پەن ماراپاتتاۋ جۇيەسىن وزگەرتۋگە باتىل قادامدار جاسادى.

كوكتەمدە بەلسەندىلەر تەرىس قىلىققا قاتىسى بار وقۋ ورىندارىنداعى عالىمداردىڭ ماراپاتىن الىپ قويۋدان جانە قارجىلاندىرۋدان باس تارتقان وقۋ ورىندارىنا پەتيتسييا جازا باستادى. ولاردىڭ اراسىندا: ۇلتتىق عالىمدار اكادەميياسى (ۇعا)، امەريكالىق عىلىمدى دامىتۋ اسسوتسياتسيياسى (اعدا)، گوۆارد حيۋز مەديتسينالىق ينستيتۋتى مەن ۇلتتىق مەديتسينا ينسيتۋتتارى دا بار. كەيىننەن، اعدا «كاسىبي ەتيكانى بۇزعان شاكىرت اعدا-نىڭ شەشىمىمەن وز مارتەبەسىنە لايىقسىز دەپ تابىلعان جاعدايدا» شاكىرتاقى الۋشى مارتەبەسىنەن ايىرۋ تۋرالى ەرەجە قابىلداعانىن جارييالادى.

اقپان جانە مامىر ايلارىندا اقش-تىڭ ۇلتتىق عىلىمي قورى مەن ۇلىبريتانييانىڭ Wecome Trust قورى گرانت الۋشى مەكەمەلەرگە قارجىلاندىرىلعان باس زەرتتەۋشىلەردىڭ الىمساقتىققا جول بەرگەندەر تۋرالى حابار بەرۋلەرى كەرەكتىگىن ەسكەرتتى.

سوعان قاراماستان، جىل بويى جىنىستىق الىمساقتىققا جول بەرگەن عالىمداردىڭ ىس-ارەكەتتەرى ۇزدىكسىز جارييالانىپ تۇردى. ولاردىڭ اراسىندا:

  • يرۆاين قالاسىنداعى كاليفورنييا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گەنەتيگى – فرانتسيسكو ايالا ۋنيۆەرسيتەتتە زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ، وزىنىڭ ارىپتەستەرى مەن ستۋدەنتتتەرىنە جىنىستىق قاتىناسقا شاقىرعاندىعى انىقتالعاننان كەيىن جۇمىستان قۋىلدى. وقۋ ورنىنىڭ ەڭ تانىمال پروفەسسورى بولۋىمەن قاتار، ايالا فاكۋلتەتكە ميلليونداعان دوللار قارجى قۇيىپ، عيماراتتار سوقتىرىپ، شاكىرتاقى تاعايىنداپ، وز اتىنان سالىم دا اشقان تۇعىن.
  • روچەستەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى فلوريان ەگەردىڭ ادامدارعا ولاردىڭ كەلىسىمىنسىز جاقىنداماعانى انىقتالعاننان كەيىن، مي عىلىمدارى پروفەسسورى قىزمەتىن جالعاستىرۋدا. دەگەنمەن، بۇل جاعداي مەكەمەگە قاتىستى سوت ىسىن قوزعاپ، ۋنيۆەرسيتەت پرەزيدەنتىمەن قوسا، بىرنەشە تۇلعانىڭ قىزمەتىنەن كەتۋىنە تۇرتكى بولدى.
  • كولۋمبييانىڭ مەملەكەتتىك قايراتكەرىنىڭ ايتۋىنشا، نەيروعالىم توماس دجەسسەل كولۋمبييا ۋنيۆەرسيتەتى مەن گوۆارد حيۋز مەديتسينا ينستيتۋتىنان «ۋنيۆەرسيتەت تارتىبى مەن قۇندىلىعىن بۇزدى» دەگەن ايىپ تاعىلعان. ستۋدەنتتەر گازەتى دجەسسەلدىڭ زەرتحانانىڭ بىر مۇشەسىمەن جىنىستىق قاتىناسقا تۇسكەنىن جارييالادى.
  • ۇش پسيحولوگييا جانە مي عىلىمدارىنىڭ پروفەسسورى ۋيليام كەللي، پاۋل ۋالەن جانە تودد حيسەرتوننىڭ ۇستەرىنەن بىرنەشە ايەل «بالاعاتتادى، زورلادى» دەگەن مالىمدەمە جاسادى. ىستىڭ انىق-قانىعى انىقتالعان سوڭ، ولار دارتمۋت كولەدجىنەن قۋىلىپ، زەينەتكە شىعارىلعان. وسىدان كەيىن كولەدجدە ۋلى ورتانىڭ قالىپتاسۋىنا جول بەرىلدى دەگەن ايىپپەن جەتى ايەل ارىزداندى.
  • يەل مەديتسينا مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى مايكل سايمونستىڭ اسپيرانتقا جىنىستىق الىمساقتىق تانىتىپ، ونىڭ يەل مەكتەبىندە دارىگەر بولىپ ىستەيتىن كۇيەۋىنە ادىلەتسىز قارىم-قاتىناس جاساعانى انىقتالعان ۋاقىتتان تورت جىل وتكەن كەيىن جەكە قارجىلاندىرۋعا يە بولدى. كافەدرا مۇشەلەرى مەن وزگەلەر بۇعان قارسىلىق تانىتىپ، سيمونستىڭ ۋنيۆەرسيتەتى سوتقا بەرۋىن تالاپ ەتكەننەن كەيىن عانا ۋنيۆەرسيتەت قارجىلاندىرۋدى قايتارىپ العان.
  • ۆاندەربيلد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەيروعالىمى دەۆيد سۋيتتىڭ كەزەكتى دەمالىسى كەزىندە ۋنيۆەرسيتەت ۇستىنەن ىس قوزعاپ، ونىڭ كونفەرەنتسييا كەزىندە ناشا قولدانىپ، ستۋدەنتتى جىنىستىق قاتىناسقا يتەرمەلەگەنىن انىقتادى.
  • سولك ينستيتۋتىندا قاتەرلى ىسىك اۋرۋىن زەرتتەۋشى يندەر ۆەرماعا قاتىستى جەتى ايەل «جىنىستىق تەرىس قىلىق جاسادى» دەگەن مالىمدەمە جاسادى. وسى سەبەپتى، ول كافەدرا مۇشەسى بولۋ قۇقىعىنان جانە PNAS-تىڭ باس رەداكتورى مارتەبەسىنەن ايىرىلىپ قالدى.

ۇزدىك گەرپەتولوگ ماراپاتىن تابىستاردا سوز العان ريچارد فوگت سلايدتارىندا دالالىق جۇمىستاردى شومىلۋ كيىمىمەن جاساعان ستۋدەنتتەردىڭ سۋرەتتەرىن كورسەتەمىن دەپ، Twitter سەكىلدى بىرنەشە الەۋمەتتىك جەلىلەردە سىنعا قالدى. ماراپاتتى ۇسىنعان گەرپەتولوگتار ليگاسى كەلەسى كۇنى ونى قايتارىپ الدى.

اۆتورى: شانا ۆيليامس

0
       

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*



تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز