.

«كەيدە بۇل ەلەس قۋعانعا ۇقسايدى»

برايان سكەرري دومينيكاداعى كاريب ارالىنىڭ شىعىسىنداعى التى كاشالوتتىڭ باسقوسۋىن تۇسىرىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. «دومينيكا كاشالوتى» جوباسىنىڭ عالىمدارى جەرگىلىكتى باسقارمامەن كيتتەردى قورعاپ، ونىڭ قورەكتەنۋ مەن كوبەيۋىن زەرتتەۋ ۇشىن تەر توگۋدە. دومينيكا ارالدارى 2017 جىلعى «مارييا» داۋىلىنان قاتتى زارداپ شەككەن.

قاۋىپ تونگەن تەڭىز ماقۇلىقتارى تۋرالى تۇسىنىگىمىزدى مولايتۋ ۇشىن برايان سكەرري اقتىق دەمى قالعانشا قىزمەت ەتپەك!

سۋاستى فوتوگرافى برايان سكەرري ۇشىن قۋانىشتى كۇندەر باستالدى. كۇن اشىق، سۋ تازا، كيتتەر كەلىپ جاتىر. سكەرري ولاردى سۋرەتكە تۇسىرۋ ۇشىن سۋعا ەركىن سۇڭگيدى، ويتكەنى ونىڭ ماسكاسى بۋلانىپ كەتپەيدى، فوتواپپاراتى دا ىستەن شىعا قويمايدى.

الايدا كۇندەردىڭ بارى وسىلاي قولايلى بولا بەرمەيدى. ەڭ جامانى – كيتتەر كوزگە تۇسپەيدى، ال كۇننىڭ بەتىن بۇلت تۇمشالاپ الادى نەمەسە سكەرري سۋعا سۇڭگىگەن بويدا كيتتەر قورەك ىزدەپ مىڭ مەتر تەرەڭدىككە سۇڭگىپ كەتىپ، كوزدەن تاسا بولادى. سكەرري بىر جۇتىم اۋامەن ولاردىڭ سوڭىنان بارا الاتىن جەرىنە دەيىن ەرەدى.

National Geographic فوتوگرافى مەن Rolex ۇيىمىنىڭ 2017 جىلعى «جىلدىڭ ۇزدىك زەرتتەۋشىسى» ماراپاتىنىڭ يەگەرى سكەرري سۋعا جالاڭ سۇڭگيدى. ەشقانداي اكۆالانگ نەمەسە جۇزۋ قۇرىلعىسىنسىز جەلبەزەكتى اياقتارى، ماسكا مەن كامەرادان باسقا زات پايدالانبايدى. سوڭعى ەكى جىلىنىڭ توعىز اپتاسىن ول دومينيكاداعى كاريب ارالدارىنىڭ شىعىسىندا 10 مەترلىك قايىقتا وتىرىپ، كاشالوتتى اڭدۋمەن وتكىزدى.

سكەرري تۇسىرگەن سۋرەتتەرى وتە ەرەكشە، ەستە قالارلىقتاي ارى ماراپاتقا لايىق. فلورا مەن فاۋنانى زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدارعا: «فوتوجۋرناليست رەتىندە بىرگە جۇمىس ىستەپ، ولارعا قاجەتتى سۋرەتتەرىن تۇسىرىپ بەرەمىن»، – دەيدى ول.

كاشالوت – عاجاپ، زييالى ارى وڭايلىقپەن قولعا تۇسپەيتىن تەڭىز الىبى. ولار سەكەم الىپ قالسا، نە بىرەۋدىڭ اڭدىعانىن بايقاسا، مۇحيتتىڭ تۇبىنە سۇڭگىپ كەتەدى. سوعان قاراماستان، كيت پەن بالىقتى شامادان تىس اۋلاۋدىڭ كەسىرىنەن تابيعات جاناشىر­لارى ولاردى دەڭگەيىن «وسال» نە «جوعالىپ كەتۋ قاۋىپىندە» دەپ باعالاپ وتىر. كيتتەر تۋرالى عىلىمي ەڭبەكتەر جازىلسا، بىلىم سالاسىنىڭ نازارى وسى الىپتارعا تۇسسە، دال قازىر سكەرري ۇشىن ودان باسقا ارمان جوق. «ادامدار كاشالوتتاردى تەز ارادا قورعاۋعا السا دەيمىن، شۇعىل شەشىمدى قاجەت ەتەتىن ماسەلەدە وز جاۋاپكەرشىلىگىمدى سەزەمىن. الەمنىڭ جاقسارا تۇسۋى ۇشىن مەن جۇرتتى ادامي قاسيەتتەن اجىراماۋعا شاقىرامىن»، – دەيدى ول.

عالىمدار كاشالوتتىڭ مۇحيتتاعى ەڭ ىرى ازۋلى جىرتقىش ەكەنىن جاقسى بىلەدى. بىزگە مالىم جانۋارلاردىڭ اراسىنداعى ەڭ ۇلكەن مي – وسىلاردا. ولاردىڭ سالماعى 45 تونناعا دەيىن جەتەدى. ونىڭ بويىنان ادامعا تان اۋەسقويلىق پەن ويناقىلىق قاسيەتتەر جانە بار. دەگەنمەن ۇلكەندىگىنە قاراماستان كاشالوت الى كۇنگە دەيىن مۇحيتتىڭ قول جەتپەس قۇپيياسى سانالادى. ولارعا اۋقىمدى يدەيا­لار تان بە؟ وتباسى توپتارىنىڭ وزگەرۋ قارقىنى قانداي؟ الگى الىپ مي نەنى ويلايدى؟

كيتتىڭ بارلىعى دەرلىك قاتتى دىبىستى جاقتىر­مايدى. قايىقتىڭ موتورى نەمەسە سۇڭگۋىر قا­­يىقتىڭ كوپىرشىكتەرى الىپتىڭ «شەرتىپ سويلەۋ تىلى» جۇيەسىنە كەسىرىن تيگىزبەي قويمايدى. ەركىن سۇڭگي الۋ – سكەرري سەكىلدى مىقتى مامانعا ولارعا جاقىنداۋدىڭ ەڭ تيىمدى جولى. سوعان قاراماستان ول: «بۇل كەيدە ەلەس­تەردى اڭدىعانعا ۇقسايدى»، – دەيدى.

مەن شتاتىندا تۇراتىن سكەرري اتلانت مۇحيتىنىڭ تاستاي سۋىندا ەركىن سۇڭگۋگە ابدەن ماشىقتانعان. ول سۋاستىندا دەمىن جىبەرمەي ۇش مينۋتتاي ۇستاپ تۇرا الادى. دەمدى ۇستاپ تۇرۋ ۇشىن وكپە قانشالىقتى ماڭىزدى بولسا، سانا دا سونشالىقتى ماڭىزدى. دەنە پىشىنىن جاقسى ساقتاعان 56 جاستاعى سكەرري قان قىسىمى تۇسىپ كەتىپ، وكپەسى تۇنشىققان كەزدە بايبالام سالماۋ ۇشىن مەديتاتسييا جاسايدى. فوتوگرافييا ونەرىنىڭ سيقىرلى ساتتەرى دە وسى تۇستا ورىن الادى. سكەرري «National Geographic» جۋرنالى ۇشىن ۇش جىلدىق وقيعا دايىنداۋ جوباسىنىڭ جارتىسىنا كەلدى. ول الەمدى شارلاپ، الياس­كانىڭ وركەشتى كيتتەرىن، كانادانىڭ اقسەركەلەرى مەن نورۆەگييانىڭ كوساتكالارىن سۋرەتكە تۇسىردى.

دومينيكادا سكەرري دانييانىڭ ورحۋسس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيولوگى جانە دومينيكانىڭ كاشالوت جوباسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى شەين گەرو باستاعان زەرتتەۋ توبىنا قوسىلدى. گەرونىڭ زەرتتەۋ توبى جىل سايىن كاريبتەگى كاشالوتتاردىڭ توبىن اڭدىپ، ولاردىڭ قاتىناس تاسىلدەرىنىڭ سىرىن اشپاق بولادى. زەرتتەۋ جالپى كيتتەردىڭ مىنەز-قۇلقىن تۇسىنۋگە دە ۇلەس قوسادى. وسىلايشا، ولاردى قورعاۋ جوسپارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك تۋادى.

دەگەنمەن اقپارات جيناۋ – وتە باياۋ ۇردىس. باسقا دا تۇمسا الەمدى تۇسىرەتىن فوتوگرافتار سەكىلدى سكەرري كاسىبي كادر تۇسىرۋ ۇشىن سابىرلىق قاجەت ەكەنىن كوپ ايتادى. سكەرري سوعان قاراماستان ۋاقىتىن ناعىز ەرتەگىدەگىدەي وتكىزەدى.

اپتالاپ سارىلا كۇتكەن كوكتەم ايىنىڭ بىر كۇنىندە سكەرريگە زەرتتەۋ قايىعى بىر توپ كيتتىڭ باس قوسۋ ۇشىن جوعارى قاراي كوتەرىلىپ كەلە جاتقانىنان بەلگى بەردى. مۇنداي قۇبىلىستى بىر فوتوگراف تۇگىل، بىر توپ ادامنىڭ وزى سيرەك كەزدەستىرەدى. سكەرري بەلگى بەرىلگەن جەرگە بارىپ، كۇننىڭ استىنداعى التى كاشالوتتى كوردى. ول كاشالوتتارمەن بىرگە بىر ساعاتتان كوپ ۋاقىت جۇزە وتىرىپ، مالىمەت ساقتايتىن ەكى كارتاسىن 1500 سۋرەتپەن تولتىردى. تابيعاتتىڭ ادامعا تۇنجىراي قاراۋىنا سەبەپ كوپ، بىراق كەيدە ونىڭ ەزۋ تارتقىزاتىن دا كەزى بولادى.

2017 جىلى Rolex پەن National Geographic بايقاۋىنىڭ «جىلدىڭ ۇزدىك زەرتتەۋشىسى» اتاعىنا يە بولعان فوتوگراف برايان سكەرري – بەدەلدى قوس كومپانييا اراسىنداعى جاڭا ۇزاقمەرزىمدى سەرىكتەستىكتىڭ بىر بولىگى. ونىڭ ۇرانى: «ماڭگىلىك عالامشار ۇشىن!». ماقساتى – جەردى زەرتتەۋ مەن قورعاۋ. تولىق اقپار: natgeo.com/perpetualplanet.

اۆتورى: دانيەل ستوۋن


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە، shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

0
       

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*



تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز