.

ساتى تۇسكەن سۋرەت

ۇزدىك شىققان سۋرەت بۇل – سىي! ولار تۇسىرىلمەيدى، جازىلمايدى. سول سيياقتى، مىنا سۋرەت 2014 جىلعى روجدەستۆو قارساڭىندا كەلدى. ول سيقىرلى تۇردە سيكستين كاپەللاسىندا كورىنىس تاپتى. ول قۇددى بىر ميكەلاندجەلونىڭ مىنا توبەدەگى «ادامنىڭ جاراتىلۋى» تۋىندىسىنان شىققانداي اسەر قالدىرادى. الايدا ول ماعان سونشالىقتى قيىن كەلگەندىكتەن مەن الى كۇنگە دەيىن سول جەردەن تابىلا قالعانىمنىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىن بىلمەيمىن.

پاپا فرانتسيسك بىر جىل بۇرىن عانا سايلانعان. دال سول ۋاقىتتا ريمدە تۇرىپ جاتقانىم بار. مەنىڭ الدىڭعى جوبالارىمنىڭ تاقىرىپتارى وعان ماڭايلامايتىن، وعان قوسا، ۆاتيكان مەن پاپا فرانتسيسك تۋرالى بىلەرىم دە از ەدى. الايدا National Geographic رەداكتسيياسىنا باس سۇققانىمدا، رەداكتورعا ريم پاپاسى تۋرالى از-ماز ايتقانىم بار. رەداكتوردىڭ بۇل وقيعانى تەك مەنىڭ بايانداعانىمدى قالاعانى جاعامدى ۇستاتتى. كولىك الدىنان اتىپ شىققان يتتەي قايدا بارارىمدى بىلمەي ابدىراپ قالدىم. مەن ارى قاراي نە ىستەۋ كەرەكتىگىن دە بىلمەدىم.

مەنىڭ ۆاتيكاندى شولىپ شىعۋىم كەرەك بولدى. ادەتتە، فوتوگرافتاردى ريم پاپاسىنا جولاتپايدى. ۆاتيكاننىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىمەن باس قوسقاندا ماعان قولداۋ كەرەك بولىپ، جانىما باس رەداكتور سيۋزان گولدبەرگ پەن ريمدەگى ۇش بىردەي اقش ەلشىسىن الدىرتتىم. ولاردىڭ بىرى – يتالييانىڭ، ەكىنشىسى – قاسيەتتى تاقتىڭ، ۇشىنشىسى – سول جاقتاعى بۇۇ اگەنتتىگىنىڭ ەلشىلەرى بولاتىن. مەنىڭ وتىنىشىم قابىلداندى، بىراق بىر ايعا سوزىلعان بۇل پروتسەسس شارۋانىڭ باسى عانا بولىپ شىقتى.

مەنى ريم پاپاسىن بۇرىننان بەرى تۇسىرىپ جۇرگەن ۆاتيكان تىلشىلەرى تۇرعان بۇرىشقا اپارىپ قويدى. بۇل تۇستان قاراعاندا، ۆاتيكاننىڭ مارمار ورنەكتى پەيزاجدارىنىڭ قاسىندا ريم پاپاسى تۇك بولماي قالادى. كوپ وتپەي، بارلىق جاساعان كۇنالارىمنىڭ جازاسى رەتىندە، دايىندالىپ جاتقان بۇل ماقالا جۋرنالدىڭ «مۇقاباسى» دارەجەسىنە لايىق دەپ تابىلدى. بۇل «قورقىنىشتى» جاڭالىق ەكسكليۋزيۆتى رۇقسات الۋ دەڭگەيىن بىلدىرەتىن.

كومەككە ريم پاپاسىنىڭ فوتوگرافى فرانچەسكا سفورتسا كەلدى. ول – ۇنەمى كۇلىمسىرەپ جۇرەتىن قاراپايىم جىگىت، اركىم اڭگىمەلەسۋ ۇشىن جولىنان قالدىرا بەرەتىندىكتەن ۆاتيكانداعى تاپسىرمالارىن ۋاقىتىندا اياقتاي الماي جانىعاتىنى دا بار. وسىدان وتىز جىل بۇرىن ول National Geographic فوتوگرافى دجەيمس ستەنفيلدكە ۆاتيكان تۋرالى ماقالاسىنا جاردەمدەسكەن. سفورتسا مەنى قاناتىنىڭ استىنا الىپ، جولنۇسقاۋشىم بولۋعا كەلىستى. سفورتسانىڭ جانقييارلىعى مەن ونىڭ مەنىڭ باعىما بۇيىرعانى – بىر عانيبەت. ۆاتيكاننىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى العاش رەت فوتوجۋرناليسپەن كەزدەسۋ وتكىزۋگە كەلىسىمىن بەرگەنىن كەيىن بىلدىم.

پاپا فرانتسيسكتىڭ جايدارى قاۋىپسىزدىك قىزمەتى اينالاسىنداعى كوپ ادامعا قاراماستان، ماعان زور قۇرمەتپەن قىزمەت ەتتى. بۇل جىگىتتەردىڭ قىزمەتىنە قىزىعۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. ولار ەشكىمنەن قاۋىپ كورمەيتىن كوشباسشىنى كۇزەتەدى. سفورتسا ەكەۋمىز پاپا فرانتسيسكتىڭ باتاسىن الۋعا كەلگەن قۇجىناعان حالىق اراسىندا جۇرىپ-اق، بىلايشا ايتقاندا، اياق استىندا قالىپ كەتپەيىك دەپ، اق تەر-كوك تەرگە تۇستىك.

بۇل مۇمكىندىك – ماعان بەرىلگەن امانات، سوندىقتان وعان قييانات جاساۋعا بولمايدى. سفورتسا مەن ونىڭ سيمون جانە ماريو ەسىمدى قوس قىزمەتشىسىنىڭ ۆاتيكان پروتوكولدارى كەزىندە جانىمنان قالماي قويعانى بولماسا، قالعان كەز كەلگەن جاعدايدا ماعان ەركىندىك بەرىلدى.

بارىنشا كوزگە تۇسپەيىن دەسەم دە ۇزىندىعى ەكى مەترگە جۋىق اپپاراتىممەن جۇرگەندە بۇل شارۋا تىم قيىن ەكەنىن ۇقتىم. مەن پاپانى قارسى الۋ ۇشىن شەڭبەر تۇزە قالعان ەپيسكوپتاردىڭ ورتاسىندا ارى ميكەلاندجەلو «پەتاسىنىڭ» الدىندا تۇرعانىمدى كەش اڭعاردىم. بىلىنبەي شىعىپ كەتەتىن جول جوق. فرانتسيسك اركادان وتىپ، قول الىسىپ جاتقاندا كامەرامدى يكەمدەپ جاتقانداي بولا قالدىم. باسىمدى كوتەرگەنىم سول ەكەن، دال الدىمدا قولىن سوزىپ، قاسىن كوتەرىپ، «مەنى بايقاماي قالماسىن» دەگەندەي ماعان قاراپ تۇر ەكەن. جيىن مەن جينالعانداردىڭ مارتەبەسى ونى الاڭداتار ەمەس، ماعان سولاي كورىندى.

تاپسىرما سوڭىنا تاياعاندا جۋرنالدىڭ مۇقاباسى ۇشىن الەمنىڭ سۋرەتكە ەڭ كوپ تۇسىرىلەتىن ادامى – فرانتسيسكتىڭ ەرەكشە سۋرەتىن تۇسىرىپ الماق بولدىم. قولىم شىقپاي جاتتى. رەداكتورىمىز باسقا فوتوگرافتاردىڭ دا فوتولارىن قاراي باستاعان ەدى. مۇقاباعا باسقا فوتوگراف تۇسىرگەن سۋرەتتى قويساق، قۇرىعانىم. ماعان سەنىم ارتىپ، وسىناۋ ەرەكشە مۇمكىندىكتى بەرگەن ادامدارعا قييانات جاساعانداي بولامىن. مەن تاياپ قالعان روجدەستۆو راسىمىنە ۇكىلەگەن ۇمىتىمدى ارقالاپ بارماق بولدىم.

جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمدە اكەمنىڭ دەنساۋلىعى كۇرت ناشارلاي باستادى. كوپتەن بەرى بەتى قايت­قان قاتەرلى ىسىك قايتادان قىلاڭ بەرىپ، اكەمنىڭ سۇيەكتەرىن مۇجي باستاپتى. بۇل روجدەستۆو ونىڭ سوڭعىسى بولعالى تۇر.

كەزەكتى مەسسا كەزىندە مەن قاسيەتتى پەتردىڭ التىن شاتىرىنا جابىسىپ قالعان قاۋىپتى پوديۋمگە شىعىپ، بىر جاعىنان – سۋرەتكە تۇسىرۋمەن، ەكىنشى جاعىنان، يندياناعا قايتار جولعا بيلەت ىزدەۋمەن بولدىم. ارتىنشا اپكەم حابارلاستى. ول ماعان اكەمنىڭ اۋرۋحاناعا تۇسكەنىن ايتتى. ول ەندى ۇيگە قايتا ورالمايدى ەكەن. «اكەم تاپسىرماسىن سوڭىنا دەيىن جەتكىزسىن دەپ ايتتى»، – دەدى ول ماعان. مەن تاعى بىرنەشە كۇن وسىندا قالماققا بەل بۋدىم.

روجدەستۆو كۇنى ريم پاپاسى قۇجىناعان حالىققا قاراپ سوز سويلەدى. مەن وسى كورىنىستى مۇقاباعا اينالدىرساق دەپ ۇمىتتەندىم. الايدا سوڭعى مينۋتتاردا كاردينال كۇيگەلەكتەنە باستادى. سفورتسا جاعىمسىز حابار جەتكىزدى. بالكوندا ماعان ورىن قالماپتى. جوسپار بۇزىلدى، اكەسىن قيىپ مۇندا قالعان مەن ۇشىن اسپان اينالىپ جەرگە بىر-اق تۇستى.

ابىروي بولعاندا، پاپا فرانتسيسكپەن كەزدەسۋگە تاعى بىر مۇمكىندىك تۋدى. جۇرت تارقاعان سوڭ ول مەنىمەن امانداسىپ، قولىمدى العان سوڭ، بىر-بىرىمىزدى روجدەستۆومەن قۇتتىقتادىق. سودان سوڭ ول كومەكشىلەرىنىڭ بىرىن شاقىردى. ونىڭ نە دەگەنىن سفورتسانىڭ قۇلاعى شالىپ قالىپتى. «ول سيكستين كاپەللاسىنا بەت الماق»، – دەدى سفورتسا. مەن ونىڭ ارتىنان ەردىم.

پاپا سيكستين كاپەللاسىنا بىرنەشە سەكۋند قانا ايالداپ، ميكەلاندجەلونىڭ ۇزدىك تۋىندىسىنا مۇقييات قاراپ تۇرعاندا، زالدا تىنىشتىق ورنادى. مەنىڭ دوسىم ارى جەبەۋشى «پەرىشتەم» فرانچەسكو سفورتسا قۇلاعىما: «سەنىڭ مۇقاباڭ – وسى»، – دەپ سىبىرلادى. مەن كامەرانىڭ قاقپاعىن اشىپ جاتىپ: «بۇل فرانتسيسكتىڭ ماعان روجدەستۆوعا جاساعان سىيلىعى ما ەكەن»، – دەپ اڭ-تاڭ بولدىم.

ال يندياناعا دال ۋاقىتىندا ورالدىم.

دەۆيد يودەر – «National Geographic» جۋرنالىنىڭ فوتوگرافى ارى زەرتتەۋشىسى. ول وز ەڭبەكتەرىندە سىياقى اۋلاۋشىلار، بالالار تسيركى مەن چيليدەگى ALMA راديو-تەلەسكوپ ماسسيۆى تاقىرىپتارىن قامتىعان.

اۆتورى جانە فوتو: دەۆيد يودەر


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە، shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

0
       

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*



تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز