.

بولاشاقتىڭ تاماعى قانداي بولماق؟

جاندىك، ارامشوپ پەن قانى سورعالاعان ۆەگەتارياندىق بۋرگەر.

ادامزات سانى كۇن ساناپ وسىپ كەلەدى. ححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي الەم حالقىنىڭ سانى 9 ميللياردتان اسقاندا، ادامداردىڭ ازىق-تۇلىككە دەگەن سۇرانىسى قازىرگىدەن 50%-عا دەيىن ارتپاق. بۇل سۇرانىس­تى كليماتتىڭ وزگەرۋىنە اسەر ەتىپ جاتقان اعاشتاردى وتاۋ، يندۋستريالدى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى كولەمىن ارتتىرماي قالاي قاناعاتتاندىرامىز؟ ونىمنىڭ بىتىك شىعۋى ۇشىن توپىراعىمىزدىڭ قۇنارلىلىعىن قالاي ساقتاپ قالا الامىز؟

شەگىرتكە! ولار چيپسى، ەنەرگەتيكالىق باتونچيك پەن وزگە دە وڭدەلگەن تاعامداردىڭ قۇرامىندا بار.

جاندىك دەسە ات-تونىن الا قاشاتىن جان بولساڭىز، تاياقشاداعى تارانتۋلدى سمۋزيگە الماستىرىپ كورىڭىز. «بىز ەتتى قۇرتتارمەن الماستىرعالى جاتقانىمىز جوق»، – دەيدى «جەۋگە جارامدى جاندىكتەر» مەن «ادامزات ەۆوليۋتسيياسى» كىتاپتارىنىڭ اۆتورى دجۋلي لەسنيك. قۇرت-قۇمىرسقا مال قورەگىنىڭ قۇرامىنا نە بىز بىلەتىن كەپكەن كارتوپ، پروتەين باتونچيكتەرى مەن سمۋزي ۇنتاعى سەكىلدى وڭدەلگەن تاعامدارعا قوسىلۋى مۇمكىن.

بۇل – جاۋابى كۇردەلى ساۋالدار. «بىر نارسە انىق، – دەيدى بولاشاق تاعامدار تاقىرىبىن زەرتتەپ جۇرگەن Mold جۋرنالىنىڭ رەداكتورى لين ي يۋان، – توعىز ميلليارد ادامدى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ۇشىن بارىنشا كوپ ادامنىڭ كومەگى قاجەت».

تابيعاتتىڭ وزگەرۋى كەسىرىنەن ۇلكەن كولەمدە ۇي مالىن وسىرۋ وز-وزىن اقتاماعان سايىن اقۋىزعا (پروتەين) قول جەتكىزۋ ۇشىن كوبى تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەي باستايدى. بۇكىل تىرشىلىك بولىپ شىعاراتىن كومىرقىشقىل گازىنىڭ شامامەن جەتىدەن بىرى – تورت تۇلىك مالعا تيەسىلى. شوعىرلاندىرىلعان قورەكتەندىرۋ ادىسىمەن وسىرىلەتىن سيىر ادەتتەگىدەن سەگىز ەسە كوپ سۋ، كوكونىس پەن داقىلدار سەكىلدى ار كالورييا­­عا شاققاندا 160 ەسە كوپ جەردى قاجەت ەتەدى. بۇۇ-نىڭ سيىر ەتىن ازىراق جەۋگە شاقىرىپ جۇرگەنى تاڭعالارلىق جايت ەمەس. جاڭا ازىق-تۇلىك كومپانييالارى بۇل ۇندەۋدى ورىنداۋعا بىلەك سىبانا كىرىسكەن.

سولاردىڭ اراسىندا Beyond Burger گامبۋرگەرىن دا­­يىندايتىن كومپانييا دا بار. بۇل – سيىر ەتىنە ۇقسايتىن قىزىلشا مەن پروتەيندى اسبۇرشاقتان جاسالعان بالىش. ونىڭ ەڭ جاقىن باقتالاسى قانى سورعالاپ تۇرعانداي اسەر قالدىراتىن زەرتحانادا جاسالعان وسىمدىك نەگىزدى «گەم» پروتەينى.

باسقا كومپانييالار مال ەتىن مۇلدە قاجەتسىنبەيتىن ەت وندىرىسىن يندۋسترييالاندىرۋدا. «سىرتتان قاراعاندا ول سىرا قايناتۋ زاۋىتىنا ۇقسايدى، – دەيدى يندۋس­تريالدى توپ Good Food ينستيتۋتىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى بريۋس فريدريح. – سىرانى تۇتىكشە ارقىلى سۇزگەندەي، تارتىلعان ەت تە سولاي سۇزىلەدى».

قانى سورعالاعان ۆەگگي بۋرگەرى قۇرامىندا نە بار؟

Impossible Burger بيداي، كارتوپ پروتەيندەرى، كوكوس مايى مەن وعان تۇر بەرەتىن قانى سورعالاعان اشىتقىدان الىنعان گەمنەن جاسالعان. يندۋستريالدىق كولەمدە مال اسىراۋدىڭ قورشاعان ورتاعا زييانىن ەسكەرگەن كومپانييالار پروبلەمانىڭ جالپى ەتتە ەمەس، ىرى مال ەتىندە ەكەنىن ايتادى. «بىز ەت ويلاپ تاۋىپ جاتىرمىز دەۋگە ابدەن بولادى، – دەيدى «مۇمكىن ەمەس تاعامدار» جەلىسىنىڭ وكىلى دجەسسيكا اپپەلگرەن، – بىز ەتتى ەت ەتەتىن نە ەكەنىن مولەكۋليارلىق دەڭگەيدە زەرتتەپ، ونى وسىمدىكتەر تۇقىمداسىنان الۋعا ارەكەت جاساپ جاتىرمىز».

بۇل ماقالا – «بولاشاق تاعامدارى» اتتى سەرييا­لىق زەرتتەۋدىڭ بىر بولىگى. باستامانى قارجىلاندىرۋشى – Land O’Lakes، Inc.


سونىمەن قاتار اقش نارىعىنداعى جەۋگە جارامدى جاندىكتەر پروتەينگە باي مال ازىعى نەمەسە وڭدەلگەن استىڭ ينگرەديەنتى رەتىندە كوبىرەك كەزدەسە باستاعان. قورشاعان ورتاعا پايداسى تۇرعىسىنان شىرىلداۋىق شەگىرتكەنىڭ تارتىمدىلىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ار كيلوگرامىنا شاققاندا ونىڭ قۇرامىندا پروتەين مەن ميكروقورەكتىك زاتتارى، سيىر ەتىنە قاراعاندا، مولىراق. ولار قاراڭعى ارى حالىق تىعىز قونىستانعان جاعدايدا ومىر سۇرە بەرەتىندىكتەن، شاعىن جەردەن زاۋىت كولەمىندەگى ونىم شىعارۋعا بولادى. تەحاستىڭ وستين قالاسىندا اقش-تاعى ەڭ ىرى شەگىرتكەدەن قورەك جاسايتىن فەرما بار. فەرمانىڭ تاسىن ورگە دومالاتقان – پىسىرىلگەن تاعامدارعا، ەنەرگەتيكالىق شوكولادتارعا، سمۋزيگە قوسىلاتىن شەگىرتكە ۇنتاعى.

جەرگە پايدالى بوزعىلت ەل

اس شىعارۋ كومپانييالارى مايدىڭ دا جاڭا تۇرلەرىن ىزدەپ جاتىر. يندۋسترييا عالىمدارى نەمىستىڭ تالشىن اعاشىنىڭ شايىرىنان بالدىرلاردى جيناپ، ودان قورەكتىك زاتتارى مولىراق ماي الۋ ۇشىن ينجەنەرلىك وڭدەۋ جۇرگىزدى جانە التى قاباتتىق اشىتۋ ىدىسىندا ونى برازيلييانىڭ قانت قۇراعىمەن قانىقتىردى. سىعىلعان بالدىردان اشىق تۇستى، يىسسىز مونو-قانىقپاعان اس مايىن الىپ، ونى Thrive دەگەن اتاۋمەن ساتىلىمعا شىعارۋدا. ونداعى ماقسات – قورشاعان ورتا مەن قوعام ۇشىن ورنى تولماس شىعىن بولعان پالما مايىنا ەففەكتيۆتى بالاما تابۋ.

كوپ ماسەلەگە تابيعاتتىڭ وزى شەشىم بولا الادى. اقش زەرتتەۋشىلەرى ار جىلى ەگىلىپ، توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن جوياتىن ارى ەروزيياعا ۇشىراتاتىن تىڭايت­قىشتاردى كوپتەپ قاجەت ەتەتىن بىر جىلدىق بيداي مەن جۇگەرىنى الماستىرا الاتىن كوپجىلدىق استىقتى 1980 جىلدان بەرى ىزدەپ كەلەدى. 2000 جىلدارى كانزاس­تاعى اۋىل شارۋاشىلىعىن زەرتتەۋ توبىنا مۇشە جەر ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سۇرپى جاقسى، كولەمى ىرى، اۋرۋعا توتەپ بەرەتىن ەگىن الۋ ۇشىن ارالىق بيدايشوپ وسىرە باستادى.

سيليكون القابى بىزدىڭ تاماقتانۋ ادەتىمىزدى وزگەرتەدى


1980 جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعىن زەرتتەۋشى عالىمدار جەر وڭدەۋدىڭ سالدارىنا الاڭداي باستاعاندا، بىردەن ىقتيمال شەشىم رەتىندە جىلدىق داقىل وتىرعىزىپ، كەيدە جەم رەتىندە جىل ون ەكى اي وسىرىلەتىن Kernza ارالىق بيداي شوبىن ۇسىندى. تامىرى 3 مەترگە دەيىن باراتىن، التى جىل بويى ۇزبەي جەمىس بەرەتىن Kernza كوممەرتسييالىق دەڭگەيگە تەز كوتەرىلىپ كەلەدى.


بۇگىنگى تاڭدا، Kernza دەپ اتالاتىن داقىل اقش-تىڭ 200 گەكتار القابىنا ەگىلدى. ارتۇرلى تاماق وندىرۋشىلەرى ونى نارىققا دايىنداۋ ۇستىندە. امبەباپ داقىل اۋىل شارۋاشىلىعىنا سەرپىن بەرەدى دەگەن دە ۇمىت جوق ەمەس.

«50 جىلدان سوڭ تاعامدارىمىزدىڭ تۇرى قانداي بولسا دا، جاھاندىق جىلىنۋ قولدا باردى تيىمدى پايدالانۋىمىزعا تۇرتكى بولادى، – دەيدى دۇنيەجۇزىلىك تاعامتانۋ مامانى رادج پاتەل، – ححى عاسىردا ارامشوپ پەن زييانكەستەردىڭ ازىققا اينالا الاتىنىنا ادامداردىڭ كوزدەرى جەتتى».

بالدىر مايى: پالما مايىن الماستىرۋشى

اسپازداردىڭ ايتۋىنشا، ەگىستىك قىشاتۇس وسىمدىگىنەن الىنعان بالدىر مايىن، باسقا مايلارعا قاراعاندا، تۇراقتىراق ەتىپ وندىرۋگە بولادى. پالما مايىن وندىرۋ كەزىندە ورمانداردىڭ كەسىلۋى مەن جۇمىسشىلار تاراپىنا قيياناتقا جول بەرىلگەن. بىر گەكتار تۇراقتى قانت قۇراعىنان بالدىر 3-4 مەتريكالىق توننا مونوقانىقپاعان يىسسىز ماي بەرە الادى. بالدىر مايى مەن سارىماي شىعاراتىن دانييالىق Corbion كومپانيياسىنىڭ وكىلى مارك برۋكستىڭ ايتۋىنشا، كوپتەگەن كومپانييا جارتىلاي سۋتەكتەندىرىلگەن ماي سەكىلدى «حيمييالىق» ينگرەديەنتتەردەن قاشادى. «ەتيكەتكادا بۇل جازۋدى كورگىڭىز كەلمەسە، ورنىنا بالدىر مايىن قولدانساڭىز بولادى».


جوعارعى تەحنولوگييالىق وندىرىستى مەڭگەرگەن جۇمىسشىلار نەگىزىن سالعان Soylent-تىڭ تۇساۋكەسەرى 2013 جىلى وتە ساتتى شىقتى. داستۇرلى تاعامدى ىعىس­تىرۋ ماقساتىمەن ونىم قۇنارلى، قۇرامىندا قاجەتتىنىڭ بارى بار، تابيعاتقا ەش زييانسىز. الايدا 2016 جىلى كومپانييا باتونچيگى مەن ۇنتاعىن قايتارىپ الۋىنا تۋرا كەلدى. ويتكەنى ونىمدى تۇتىنعان كوپ ادام قۇسىپ، ىشى وتكەن. دەگەنمەن تاعام تانىمالدىعىن جوعالتپادى.


اۆتور: ترەيسي ماكميللان، فوتو: گرانت كورنەتi

ترەيسي ماكميللان – «امەريكالىق تاماقتانۋ ادەبى» كىتابىنىڭ اۆتورى. گرانت كورنەت – ناتيۋرمورت سالاسىنا ماماندانعان فوتوگراف.


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە، shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

0
       

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*



تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز