.

«جانى سىرى» كادرلار

فوتوگراف اۋدۋن ريكاردسەن اركتيكاداعى ويىقتاردىڭ بىرىنە تۇزاق-كامەرا قويعان ەدى. ماقساتى يتبالىقتىڭ مىنسىز سۋرەتىن تۇسىرىپ الۋ-تۇعىن. ال اق ايۋدى ەشكىم كۇتپەسە كەرەك.

 

بۇدان از ۋاقىت بۇرىن مەن نورۆەگييانىڭ نەگىزگى قۇرلىقتىق اۋماعى مەن سولتۇستىك پوليۋستىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان شپيتسبەرگەن ارحيپەلاگىن ارالاۋ تۋرلارىنىڭ جولسەرىگى بولىپ ىستەگەنمىن. بىر كۇنى شاعىن جولاۋشىلار كەمەسىمەن شپيتسبەرگەن ارالىنىڭ وڭتۇستىك ۇشىنداعى كورىنىسى مۇلدە بولەك حورنسۋنن فيوردىنا كەلىپ جەتەمىز. وسىناۋ جىراققا بىز يتبالىق پەن اق ايۋ ۇشىن عانا كەلدىك.

فيورد مۇزىنا زاكىر تاستاعان كەزدە مۇز ۇستىندە تىنىعىپ جاتقان بىرنەشە يتبالىققا كوزىمىز تۇستى. الايدا اينالادا اق ايۋدىڭ قاراسى كورىنبەدى. مۇز ويىعىنا تىنىستاۋ ۇشىن كەلگەن بىر يتبالىقتى جاقىننان تۇسىرۋ ۇشىن الگى ويىقتىڭ شەتىنە كامەرا مەن قيمىل-قوزعالىس سەنسورىن ورنالاستىردىم. جوسپارىم بويىنشا يتبالىق باسىن كوتەرگەن كەزدە سەنسور كامەرانى ىسكە قوسۋى كەرەك-تۇعىن. ال ول سۋرەت تۇمسا تابيعاتتاعى يتبالىقتى بەينەلەر ەدى.

كەمەگە قايتىپ بارا جاتقانىمدا كامەرامدى نىق بەكىتتىم بە ەكەن دەگەن وي كەلدى. الايدا ويىققا قايتا ورالسام، يتبالىقتاردى ۇركىتىپ الارىم انىق. سوندىقتان كەرى قايتپاۋ كەرەك دەپ شەشتىم.

تۇنگى ساعات ەكىدە توبىمىزدىڭ بىر مۇشەسى بىزدى وياتىپ الدى. ول تۇنگى اي شۇعىلاسىندا الىستان كەلە جاتقان اق ايۋدى كوزى شالىپ قالىپتى. نە بولارىن كورۋ ۇشىن كەمەنىڭ تۇمسىعىنا جۇگىردىك. الدىمەن ايۋ كەمەگە قاراي جۇردى. سوسىن بۇرىلىپ، كامەراعا قاراي تارتتى. مەن اق ايۋدىڭ يتبالىق ولجالاۋدان ۇمىتتەنىپ مۇز ويىعى جانىندا كۇتەتىن ساتىن كادرعا تۇسىرۋدى كوپتەن ارماندايتىنمىن. مۇنداي سۋرەتتى تۇسىرۋ وڭاي شارۋا ەمەستىگىن دە بىلەمىن. ارمانىم قولىمنىڭ ۇشىنا كەلدى.

ايۋدىڭ قيمىلى سەنسوردى ىسكە قوسىپ، كامەرا شىرتىلداتىپ تۇسىرە باستادى. ول كامەرانى اينالىپ، جايمەن يىسكەپ، تىپتى جالاپ قويادى. ارتىنشا ول سەنسوردى مۇز ۇستىنە قۇلاتىپ، شتاتيۆ پەن كامەرامدى ويىققا اۋدارىپ جىبەرەدى. ابىروي بولعاندا كامەرا سەنسوردىڭ كابەلىنە ىلىنىپ قالادى. تىم بولماسا سۋرەتتەرى بار جادى كارتاسىن ساقتاپ قالاتىنداي وسى كۇيدە قالسا ەكەن دەپ تىلەدىم.

تۇنگى اسپان استىندا اركتيكا مۇزىنداعى ويىق جانىندا اق ايۋ جاڭا بىر نارسە تاۋىپ الدى – بۇل اۋدۋن ريكاردسەننىڭ كامەراسى مەن قيمىل-قوزعالىس سەنسورى ەدى. ايۋ كامەرانى يىسكەلەپ كورىپ، اقىرى سۋعا باتىرىپ تىنادى. ريكاردسەن كامەراسىن بىر جىلدان كەيىن عانا تابادى.

مەنى ەستىگەن بولۋى كەرەك ايۋ اۋزىمەن ويىقتاعى كابەلدى تىستەگەن بويى كامەرانى سىرتقا شىعارىپ الدى دا كەرى تارتا باستادى.

بىر كەزدە كابەل ۇزىلىپ كەتتى دە كامەرام مەن ىشىندەگى اق ايۋدىڭ باعا جەتپەس كادرلار ساقتالعان جادى 140 مەتردەن اساتىن تۇڭعيىققا «سۇڭگىپ» كەتتى.

فوتوگراف رەتىندەگى كارەرامداعى ەڭ ساتسىز كۇنىم وسى بولدى. سول كۇننەن باستاپ مەنەن ۇيقى قاشتى. وز-وزىمدى جازعىردىم. بۇعان جول بەرمەۋىم كەرەك ەدى. كامەرامدى سۋ تۇبىنەن تاۋىپ السام با دەگەن دە اقىلعا قونىمسىز ويلار دا كەلىپ جاتتى. سودان ونى تاۋىپ الۋعا كومەكتەسەتىن ادام ىزدەي باستادىم. الايدا زەرتتەۋ توبىنداعى ارىپتەستەرىم كامەرامنىڭ مۇزدىق استىنداعى جيى كەزدەسەتىن جۇمساق بالشىققا باتىپ كەتۋ ىقتيمالدىعى جوعارى ەكەنىن ايتقاندا ۇمىتىم سونگەندەي بولدى.

بىر جىلدان كەيىن دال سول كەمەمەن، دال سول جەرگە قايتا بارۋعا وتىنىش بىلدىردىم. قاسىما قاشىقتان باسقارىلاتىن اپپاراتى بار ارىپتەسىمدى ەرتىپ الدىم. بىز كامەرانى تابۋعا بەل بۋدىق. تابا الماساق تا، ونى تابۋعا ارەكەتتەنگەنىمدى بىلە جۇرەيىن دەپ شەشتىم. بالكىم سودان كەيىن بارىپ قانا كامەرا تۋرالى وي مەنى مازالامايتىن شىعار دەپ تە ويلاعان شىعارمىن. سەبەبى مەن تەكتەن تەككە بەرىلە سالعاندى جەك كورەتىنىم بار ەدى.

كەمەدەگى اقشا تولەپ كەلگەن كليەنتتەر ۇشىن نورسۋنن فيوردىنا قايتىپ كەلگەنىمىزدە بىزگە تورت-اق ساعات بەرىلدى. الدىڭعى ساپارىمىزعا قاراعاندا مۇزدىقتىڭ الدىندا فيورد مۇزى كوبىرەك ەكەن، سوندىقتان كەمەدەن وسىنشاما ۇزاپ كەتۋ قاۋىپسىز بولا ما ەكەن دەپ ۋايىمدادىق. اينالادا اق ايۋ بار ەكەنىن بىلسەك تە تاۋەكەلگە بەل بۋدىق. مۇزدىڭ جۇقا بولعانى سونشالىق اياق استىندا قوزعالىپ جاتتى. بىر جىل بۇرىن كامەرام باتىپ كەتكەن جەردى سوندا دا تابا الدىق. ەندى قالعانى ونى ىزدەۋ عانا ەدى.

 

بىز بىردەن تەحنيكالىق قيىندىقتارعا تاپ بولىپ، اپپاراتتى ەكى مارتە سۋ بەتىنە شىعارۋعا ماجبۇر بولدىق. اعىس ونى كەرەكتى جەردەن اۋلاق اكەتىپ، تۇنىق ەمەس سۋدىڭ كەسىرىنەن اپپاراتتى يگەرە المادىق. كامەرانى تابۋدىڭ تەك بىر مۇمكىندىگى اپپاراتتى ونىڭ باتقان جەرىنە قوندىرۋ ەدى.

بىر عاجابى جاساعان ۇشىنشى تالپىنىسىمىزدا اپپارات كامەرامدى تاپتى. سول جەردە قۋانعاننان ايقاي سالا، بيلەپ كەتتىك. ەرتە قۋانىپپىز. كامەرانى قاپسىرىپ الۋعا تىرىسقان كەزدە اپپاراتتىڭ كابەلى وز-وزىنە وراتىلىپ قالا بەردى. اپپارات قىسقىشى كامەراعا ەكى سانتيمەترگە تاياۋ جەتسە دە، ونى ۇستاپ الارلىقتاي جاقىن ەمەس ەدى.

وسىدان كەيىن اپپاراتتى باسقارۋ مۇمكىن بولماي قالدى. سەرىگىم ونىڭ ىستەن شىققانىنا سەنىمدى ەدى. مەن بىر جىل بۇرىنعى كەيپىمنەن دە جامان حالگە تۇستىم. كامەرانى مۇلدە تاپپاساق، جاقسىراق بولار ما ەدى دەپ مۇڭعا باتتىم.

بىز اپپاراتتى شىعارعاندا وعان بالدىر وراتىلىپ قالعانىن كوردىك. تاعى بىر تالپىنىس ۇشىن جەتەتىن ۋاقىتىمىز بار ەدى. تاڭ قالارلىعى سول، اپپاراتتى ەكىنشى مارتە دال كوزدەگەن نۇكتەگە تۇسىردىك. وسى جولى قىسقىش شتاتيۆتى مىقتاپ ىلدى. كامەرانى مۇز بەتىنە شىعاردىق. سول كەزدەگى مەنىڭ جانايقايىمدى ەستىسەڭىز عوي؟!

 

كامەرانى توت باسىپ كەتىپتى. بىراق مەن جادى كارتاسىن شىعارا الدىم. توتتانۋىن بولدىرماس ۇشىن ونى دەرەۋ ديستيلدەنگەن سۋعا سالىپ، قۇرلىققا جەتكەنشى شىعارمادىم. سودان كەيىن ەلەكتروندىق مالىمەتتەردى قالپىنا كەلتىرۋمەن اينالىساتىن كومپانيياعا حابارلاستىم. ولار بارلىق 149 فوتونى شىعارىپ بەردى.

فوتولاردى كورگەندە ەسىمنەن تانا جازدادىم. اق ايۋدىڭ تىنىستاعانى، لينزاسى بۇلدىرلاپ كەتكەنشە جالاعانى دا تۇسىپ قالعان. لينزانى دوبالداي تۇكتى اق تابانىمەن تۇرتىپ تە كورىپتى. ەڭ سوڭىنان ويىقتىڭ بۇلدىرلاعان شەتى تۇسكەن ەكەن.

كامەرانى قايتىپ شىعارىپ الۋ كارەرامداعى ەڭ بىر جانىمدى راحاتقا بولەگەن سات بولدى. كامەرام سۋ بەتىنە شىققانداعى كەۋدەمدى كەرنەگەن قۋانىش پەن قانىمدا تۋلاعان ادرەناليندى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس.

ماقالا مەن سۋرەت اۆتورى: اۋدۋن ريكاردسەن

اۋدۋن ريكاردسەن تابيعات فوتوگرافى، سونىمەن بىرگە ول نورۆەگييانىڭ اركتيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇششى سۋ مەن تەڭىز تابيعاتى پروفەسسورى. بۇل ونىڭ NG جۋرنالىنداعى العاشقى ماقالاسى.


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە،
shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

0
       

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*



تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز