بۇلاق كورسەڭ كوزىن اش

«بۇلاق سۋى» دەپ جەر استى سۋلارىنىڭ جەردىڭ بەتىنە وزدىگىنەن شوعىرلانا شىعاتىن سۋدى ايتادى. كوبىنەسە تاۋلى ايماقتاردا كەزدەسەتىن ونداي تابيعي سۋدىڭ ورتاق اتاۋى...

 

بارقىتگۇل مە، باقىت گۇلى مە؟

بارقىتگۇل – استرا گۇلدەرى تۇقىمداسىنا جاتاتىن كوپ جىلدىق وسىمدىك. وتانى – سولتۇستىك امەريكا. جابايى تابيعاتتا ونىڭ وتىزعا جۋىق تۇرىن كەزدەستىرۋگە بولادى. بۇل گۇل كۇتىمدى...

 

قۇرباقانىڭ پايداسى

قۇرباقا (لات. Bufonidae) – قۇيرىقسىز قوسمەكەندىلەر وتريادىنا جاتاتىن جانۋار. جانە ول جەر بەتىندە ەڭ كوپ تاراعان رەپتيلييالاردىڭ قاتارىنا جاتادى. ونىڭ 21 تۇقىمداسى جانە 300-دەي تۇرى...

 

قۇمىرسقاداي ەڭبەك ەتۋ

قۇمىرسقا – توپتانىپ تىرشىلىك ەتەتىن، جەر بەتىندە ەڭ كوپ تاراعان جاندىك. بۇناق دەنەلىلەر وتريادىنا جاتاتىن ونداي جاندىكتىڭ بۇگىندە 10 مىڭداي تۇرى بارى انىقتالىپ...

 

شاڭقىلداۋىق سۋىرلار

قازاقستاننىڭ ورماندارىندا، شولدى جەرلەرى مەن تاۋلى ايماقتارىندا سۋىردىڭ 4 تۇرى كەزدەسەدى. ولار: دالا سۋىر (Marmota bobak)، سۇر cۋىر (Marmota baibacina)، ۇزىنقۇيرىقتى سۋىر (Marmota caudata) جانە...

 

امبەباپ قامىس

قامىس – قيياق تۇقىمداسىنا جاتاتىن الەمدە ەڭ كوپ تارالعان وسىمدىك. كوبىنە ىلعالدى جەرلەر، سۋ ارنالارى مەن جاعالاۋلاردا وسەدى. جەر بەتىندە قامىستىڭ 250 استام تۇرى كەزدەسسە، سونىڭ...

 

تۇزبايىردا «كۇننىڭ وزى تۇزدى»

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى ماڭعىستاۋ جەرى جۇزدەگەن ميلليون جىل بۇرىن  لاۆرازييا مەن گوندۆانا سۋپەركونتينەنتتەرىنىڭ اراسىن الىپ جاتقان تەتيس مۇحيتىنىڭ تابانى بولعان...

 

وڭتۇستىكتىڭ مارجانى – «سايرام-وگەم»

«سايرام-وگەم» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى «تيان شان»، «وگەم»، «قارجانتاۋ»، «بورالداي» جانە «تالاس الاتاۋى» تاۋلارىنىڭ تۇيىسكەن جەرىندە ورنالاسقان. پارك اۋماعىمەن...

 

بال اراسىنىڭ بالى

بال اراسى بالعا قاجەتتى شىرنە مەن توزاڭ جيناۋ ۇشىن تىنباستان گۇلدەن گۇلگە قونادى. جانە ول قىزمەتتى «جۇمىسشى» ارالار عانا اتقارادى. ولار ۇياسىنان ونداعان شاقىرىم جەرگە ۇزاپ...

 

حاس سۇلۋىم – قارلىعاشىم

قازاقتار قىزدارىنا «قارلىعاش» دەگەن ەسىمدى بەكەر قويماسا كەرەك. سەبەبى بىزدىڭ اتا-بابالارىمىز باسقا باسقا بۇل قۇستى ەجەلدەن ەرەكشە قاستەرلەپ، ۇياسىن بۇزباعان. سەبەبى جەر...

 

قۇستىڭ دا جاي قۇسى ەمەس، تاۋىس قۇسى

تاۋىس قۇسى (پاۆلين) – جەر بەتىندەگى ەڭ ادەمى قۇستاردىڭ كوشىن باستاپ تۇر. ول تۋرالى تالاي رەت ايتىلىپ تا، جازىلىپ تا جۇر. ال وسى قۇستىڭ نەگە ەرەكشە ادەمى بولىپ كورىنەتىنىن...

 

كۇيكەنتايدان قاشقان تورعايىم-اي!

كۇيكەنتاي – سۇڭقار تەكتەس جىرتقىش قۇستار قاتارىنا جاتقىزىلادى. قازاق جەرىندە ونىڭ ەكى تۇرى كەزدەسەدى: دالا كۇيكەنتايى جانە كادىگىمگى كۇيكەنتاي. دەنە تۇرقى 29-33 سم. بولسا...

 

كاسپيدىڭ امفيبييا تاسباقالارى

جەر بەتىندە تەڭىز تاسباقالارىنىڭ بىرنەشە ونداعان تۇرى مەكەندەسە (تاسباقانىڭ 300-دەن استام تۇرى بار)، سونىڭ بىرەۋىن قازاق جەرىنەن كەزتەستىرۋگە بولادى. ازييالىق تەڭىز...

 

ايت سىرىڭدى، اق قايىڭ!

مىڭ بۇرالا مايىسقان اق قايىڭدار تالاي اقىن-جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارىنا ارقاۋ بولعانى سوزسىز. سەبەبى اق قايىڭ اسەمدىك پەن نازىكتىكتىڭ، سۇلۋلىق پەن تاككاپپارلىقتىڭ سيمۆولى...

 

جۋساننىڭ جۇپار يىسى

كەڭ دالاعا شىعىپ، تەرەڭ تىنىستاعانىڭدا تۇنىق اۋا جانىڭدى راحاتقا بولەيدى. اينالا كوكوراي شالعىن، كوك مايسا. سىلدىراپ اققان سۋ مەن جايقالعان شوپ. سونداي ادەمى كورىنىستەرگە...

 

كەڭ دالا سانيتارى

 قازاقستاننىڭ شولدى جانە شولەيتتى جەرلەرىندە مەكەندەيتىن قارساق اڭعارلى سايلار مەن تاۋ ەتەكتەرىنەن جيى كەزدەستىرۋگە بولادى. ول تۇلكى تۇقىمداسىنا كىرەتىن جىرتقىش اڭدار...

 

مەشكەي ينەلىك

عالىمدار دۇنيەدەگى ەڭ مەشكەي جاندىك – ينەلىك دەگەن توقتامعا كەلدى. ماسەلەن، كۇيەنتە دەگەن ينەلىك ەكى ساعاتتا قىرىقتان استام شىبىن، ماسا نەمەسە سونا سەكىلدى جاندىكتى جەپ...

 

باقباقتىڭ ەمى

كوكتەم كەلىسىمەن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە قاۋلاپ وسەتىن كادىمگى باقباق گۇلىنەن توساپ، شاراپ پەن شيپالى سۋسىن جاساپ ىشەتىن ەلدەر دە بارشىلىق. ولاردىڭ ىشىندە باقباقتى وتباسى...

 

بات-بات قۇمعا بات!

كەسىرتكە – جۇمىرباستى كەسىرتكەلەر وتريادىنا جاتقىزىلادى. دەنەسى قابىرشاقتانعان ونداي كەسىرتكەلەر جەر بەتىندەگى انتراكتيدان باسقا بارلىق كونتينەتتە مەكەندەيدى. بۇل...

 

قوقيلانعان – قوقيقاز

قوقيقاز – قىرلى توستى قۇستار وتريادىنا جاتاتىن سيرەك قۇستاردىڭ بىرى. ولاردىڭ بويى جەر بەتىندە بار قۇستاردىڭ ىشىندە ەڭ بيىگى، ال اياقتارى مەن موينى ەڭ ۇزىن. دەنە تۇرقى جابايى...

 

سەكسەۋىلدىڭ قىزۋىنداي

قازاقتار سەكسەۋىل اعاشىن قاسيەتتى سانايتىندىقتان ونىڭ تومارىن ۇيدىڭ توبەسىنە شىعارىپ قويادى. بۇل ىرىم «جاماندىقتان، اۋرۋ-سىرقاۋدان، ساقتايدى، توبەدەن جاي تۇسىرتكىزبەيدى»...

 

كەمپىرقوساق تۇستەرى

ادەتتە بىز كۇندى جارىق تۇسىرەتىن الىپ عالامشار دەپ قانا قابىلدايمىز. الايدا، بۇل عالامشاردىڭ قالىڭ كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن باسقا دا قۇپييالارى بار ەكەن. شىن مانىندە كۇن...

 

گۇل پاتشاسى – قىزعالداق

جىلىنا بار بولعانى 15 كۇن عانا گۇلدەيتىن قىزعالداقتار بۇكىل القاپتى قىزىل كىلەمگە كومكەرىپ، جازيرالى كەڭ دالانى ودان سايىن اسقان سۇلۋلىق پەن اسەمدىككە بولەيدى. جانە...

 

ەسىل اعادى، ەسىل اعادى…

قازاقستاندا 85 مىڭنان اسا ىرىلى-ۇساقتى وزەن بولسا، سونىڭ جەتەۋى عانا (ەسىل، ەرتىس، جايىق، سىردارييا، توبىل، ىلە مەن شۋ) قازاق ەلىنىڭ مىڭنان استام شاقىرىم جەرىن باسىپ وتەدى. سونىڭ...