Табиғат
25Nov

Жер шарындағы адам саны күн санап емес, сағат санап өсіп келеді.

Дүние жүзі халқының жаһандық өсімі шамамен 75 миллион адамды, яғни жылына 1,1% құрайды. Ғалымдардың болжауына сүйенсек, 2030 жылдардың ортасында 8,4 миллиардқа, ал 2050 жылдардың ортасында 9,6 миллиардқа жетеді деп күтілуде. Осы ағынмен халықтың азық-түлік, киім-кешек сияқты күнделікті күн көрісіне арналған тұтынушылық өнімдердің саны да асты. Сорақысы, өнімдердің көбейюі қалдық саннының күрт өсуіне әкеп соқты. Әсіресе, өздігінен ыдырамайтын пластик, шыны, қағаз секілді қалдық саны асты. Аталмыш материалдар ауа қабаты мен өзен, теңіз суларының ластануына, табиғат тепе-теңдігіне қауіп төңдіріп отыр.

Сондықтан мәселені алдын алу үшін белгілі бір материал түрлерін қайта өндеу маңызды. Ол арқылы энергияны үнемдеумен қатар парниктік газдардың полигондарға және жану қондырғыларына жіберілетін қалдықтардың мөлшерін азайта аламыз.

Бұл тек әлемдік проблема емес, өкінішке қарай біздің ел үшін де өзекті. Себебі Қазақстан жыл сайын 4,5-5 млн тоннаға жуық тұрмыстық қатты қалдықтар шығарады. Барлық шығарылған қалдықтарды қайта өңдеуге компаниялардың күш-қуаты жете бермей, аталмыш 100 пайыз қалдықтың тек 12 пайызы ғана қайта өңделіп, қалған 88 пайызы қоқыс полигондарға төгіледі я болмаса қоқысты қажетіне жарататын компанияларына сатылады.

Үкімет 2030 жылға дейін қалдықтардың 40 пайызын, ал 2050 жылға дейін 50 пайызын қайта өңдеуді алдына мақсат етіп қойып отыр. Соған орай елде қайта өңдеуге арналған шағын кәсіпорындар пайда болды, алайда көпшілігінің қаржылық мүмкіндіктері шектеулі.

Шыны керек, қоқыстың көп бөлігі мегаполисті шаһарлардан шығады.  Сондықтан ірі қалаларда сұрыптауға арналған контейнерлердің болуы өте маңызды. Бірақ сұрыптау контейнерлерінің саны қазіргі таңда жеткіліксіз, сонымен қатар тұрғындар аталмыш контейнерлерді дұрыс пайдалана бермейді.

Еуропа елдерімен салыстырғанда Қазақстанда қоқыс сұрыптау саясаты өзгеше, әрі жеңіл. Еуропа азаматтары әр қоқыс түрін өзінің арнайы жәшіктеріне сұрыптап салуға міндеттелсе, біздің елде тек екі қоқыс жәшігі ғана ұсынылады: біреуі барлық тамақ қалдықтарына арналған болса, екіншісі пластик, қағаз және шыны сияқты басқа қалдықтарға арналған. Осындай жеңіл сұрыптау процесін біздің азаматтарға түсіндіріп, үгіттеу – бүгінгі таңда аса маңызды аспект. Тұрғындар бұның ұзақ мерзімді маңызын түсінген сайын, сұрыптау контейнерлер саны да артып, қала тазара түспек.

 

Авторы: Алиля Нарикбаева

Фотолар: pixabay.com

26Jul

Бақа

Бақаларды аулау ерекше сабырлық пен табандылықты талап ететін шаруа. Бұған әуес жандардың да өз жаргоны мен міндетті түрде қажетті заттар тізімі бар. Мысалы, масаға таланып, жыланның шағуынан қорғайтын басы жабық аяқ киім. Құрбақалар құрып бара жатқан әлемде біздің амфибия құмар саяхатшыларымыз оларды табу үшін Коста Рикаға аттанады.

Save the Frogs КЕҰ ұйымдастырған осы экотурлар Белиз, Перу, Гана секілді елдердегі осынау осал жаратылыс иелері үшін маңызды ортаны қорғайтын және саны күн санап артып келе жатқан парк пен эко-үйшіктерді қолдауға көмектеседі.

Коста Рика 149 бақа түрінің мекені (мына геликония гүлінде отырған Agalychnis annae құрбақасы). Жаңбырлы маусым кезінде біз олардың 21 түрін кездестірдік.

 

Автор: Лиза Кригер

26Jul

Black Panther

 

Сіз көрмесеңіз де, естімесеңіз де, джунгли бәрін көріп тұр, бәрін естіп тұр… Оңтүстік-шығыс Азияның ыстық ну ормандарының таңсәрі елесі – пантерамен таныс болыңыздар! Мұндай жан түршігерлік атау оның әсерлі түсі мен қолға еш ұстатпайтындығымен түсіндіріледі.

 

Black Panther

 

Ғалымдардың айтуынша, пантера бұл үлкен мысықтардың өздігінен дамыған бөлек түрі емес, ол кәдімгі леопард не ягуар. Соңғы зерттеулер оның ДНҚ-сы, әзірге (кейін бөлек түрге айналып кетуі әбден мүмкін), көбіне Азия мен Африкада таралған леопардтарға келетінін көрсетіп отыр. Пантера меланиннің мол концетрациясы үшін боялатын қанық қара түсімен ғана ерекшеленетін болып шықты.

 

Black Panther

 

Орташа есеппен бұл жыртқыштың салмағы 40 келіге дейін жетеді. Алайда жүз келілік пантера туралы дерек те жоқ емес. Өзге мысықтарға қарағанда орман елесі суға түскенді ерекше ұнатады екен. Сондай-ақ ол көп уақытын ағашта емес (емін-еркін шыға алса да), жерде өткізетін болып шықты. Қара пантераның бірден-бір ерекшелігі өз иісін өзгерте алатындығында жатыр. Осы арқылы ол жемтігін оп-оңай алдай алады.

 

Фото: @shaazjung

25Nov

30 сағат бойы арктикалық қасқырлар үйірімен жалғыз қалған тілшімізге Тундра тағысы ұялатқан сезім…