Зерттеу
26Шіл

Иттер
Крюгер ұлттық паркі. Дайындық кезінде тазылардан қашқан жаттықтырушының ағашқа шығып алғандағысы.

 

Техастың тазылары Оңтүстік Африканың браконьерлікке қарсы күресіне төңкеріс әкелді. Кей есеп бойынша, соңғы онжылдықта Крюгер ұлттық паркінің аумағында 4000 мүйіз­тұмсық өлтірілген. Олардың қаншасы қалғанын дөп басып ешкім айта алмайды. Десе де, 5-9 мың арасында деген пікір бар. Басқарма өкілдерінің айтуынша, 2018 жылдың мамырынан бері техастық фермер Джо Браманның өсірген тазы иттері паркте тұмсықтылардың заңсыз атылуын 24 пайызға қысқартып, браконьерлердің тұтқындалуын 54 пайызға арттыруға атсалысқан.

Елдің Жабайы тіршілік колледжінің қызметкерлері парк аумағында қаңғыбас иттерді сынап көруге құлшыныс білдірген соң тазы иттерді асыраумен айналысатын штаттан тыс полицей Браман үн қатып, өз төбеттерін ОА-ға жөнелтуге келісімін береді. Шынайы операция кезінде GPS қарғыбауын тағып, браконьерлердің соңына түскен төбеттер артынан парк қарауылы мен тікұшақты ертіп жүреді. «Ит шапса ойлануға уақытыңыз болмайды, көбісі қаруын тастап, ағашқа өрмелей бастайды», – дейді Браман.

 

Авторы: Пол Стейн

 

26Шіл

1939 жылы неміс аяқ киім шебері Питер Лиммер АҚШ аумағында тұңғыш болып арнайы тапсырыспен жасалатын, былғарыдан тігілген, қатты әрі ұшы доғал «шаңғы етігін» патенттеп алады. Бүгінде, сақалы ағарған Питер Лиммер III атасының құрал-саймандарымен жылына кемінде 200 жұп осындай аяқ киім тігеді. Бағасы 775 доллардан басталатын етікке тапсырыс берушілер көп. Етігін жөндету үшін сонау Тасманиядан келетін адал тұтынушылар да бар екен. «Ең кереметі, – дейді Лиммер, – клиенттердің жаңа етігімен билеп тұрғандарын көру».

 

Құрал-сайман

 

  1. Ұзартылмалы қысқыш. Балғасы мен ұстағышы бар бұл құрал аяқ үлгісіне (10) кигізілген былғарыны созып, пішінін келтіру үшін керек.
  2. Сүйемел. Аяқ киімнің табаны не өкшесімен жұмыс істеуге арналған болат құрылғы.
  3. Желім ыдысы. Лиммер атасының желім қатқан ыдысын 45 жыл қолданған.
  4. Қысқышы бар сүйемел. Аяқтың ағаш не нейлон (көрсетілген) үлгісінің басына арналған жұмсақ, былғарымен қапталған сүйемел.
  5. Шеге қысқыш. Етік жасауда қолданылатын шегені суыруға және кесуге арналған.
  6. Түйме ілгегі. «Кезінде аяқ киімдердің түймелері кішкентай болған. Сол заманда бұлар саусақтары жуан етікшілерге көмектескен», – дейді Лиммер мына 100 жылдық ілгектер жайлы.
  7. Айналмалы тескіш. Бұлар етік бауының ілгектеріне арналған тесіктер жасайды.
  8. Арттан алдыға қарай: Тегістеу мен пішінін келтіруге арналған жонғыш; қайрақ; пышақтың жүзін тегістеуге арналған балға; шегелерді қағып, етік ішіндегі кедір-бұдырды тегіс­теуге арналған түзеткіш.
  9. Былғары ұста. Балғасы. Құрал-сайман жанындағы ыдыстағыдай шеге мен шыртылдақты аяқ киім табанына қағуға арналған.
  10. Ағаш аяқ үлгісі. Лиммер стандарт көлемді бөліктерді тұтынушының аяқ өлшеміне сәйкес келгенге дейін үлгіге қояды. Етік осы үлгінің үстінде жасалады. Лиммердің әзілдеуінше «мықты бұлшық ет пен қозы қарын» ғана үлгіден етікті суырып алуға көмектеседі.

Автор: Дженнифер С. Холланд

Фото: Ханна Уитакер

16Шіл

National geographic мұрағатындағы дүниелердің арасында атақты аяқ киімдер де бар. Мынау сильвия эрлдікі.

БҰЛ пластик пен резеңкеден жасалып, жүздеген сағат бойы тұзды су мен күнге қақталған сүңгуге арналған қарапайым ескекаяқ. Бірақ, ол керемет оқиғалардың куәсі. Себебі, оның иесі – атақты мұхиттаншуы әрі рекорд орнатушы Сильвия Эрл.

Мұндай сүңгу жабдығымен ол 1950 жылдары теңіз ғылымының студенті болып жүрген кезде етене танысады. Ол суасты аппаратының барокамерасына сынап көрген (ол кезде аяғының ауырлағанына төрт ай болған) әрі суастында екі апта уақыт өткізген тек әйелдерден құралған акванавттар тобын басқарған, сондай-ақ АҚШ-тың Ұлттық мұхиттық және атмосфералық әкімшілігінің бас ғалымы қызметін атқарған алғашқы әйел. 1979 жылы Эрл қысым реттеуші костюмімен Оаху аралындағы мұхиттың түбіне түсіп (381 метр тереңдік), арқансыз ең тереңге түскен дайвер ретінде рекорд орнатты.

Бүгінде, ол АҚШ-тың құзырлы органымен құпталған хай-тек ескекаяқтарды жөн санайды. Әскери үлгінің түсі қара, ал Эрлдікі қанық қызыл. Ол оларды «лағыл ескекаяқ» деп атайды.

 

Автор: Нина Строчлик, фото: Ребекка Хейл

16Шіл

1939 жылы неміс аяқ киім шебері Питер Лиммер АҚШ аумағында тұңғыш болып арнайы тапсырыспен жасалатын, былғарыдан тігілген, қатты әрі ұшы доғал «шаңғы етігін» патенттеп алады. Бүгінде, сақалы ағарған Питер Лиммер III атасының құрал-саймандарымен жылына кемінде 200 жұп осындай аяқ киім тігеді. Бағасы 775 доллардан басталатын етікке тапсырыс берушілер көп. Етігін жөндету үшін сонау Тасманиядан келетін адал тұтынушылар да бар екен. «Ең кереметі, – дейді Лиммер, – клиенттердің жаңа етігімен билеп тұрғандарын көру».

Құрал-сайман

1. Ұзартылмалы қысқыш. Балғасы мен ұстағышы бар бұл құрал аяқ үлгісіне (10) кигізілген былғарыны созып, пішінін келтіру үшін керек.
2. Сүйемел. Аяқ киімнің табаны не өкшесімен жұмыс істеуге арналған болат құрылғы.
3. Желім ыдысы. Лиммер атасының желім қатқан ыдысын 45 жыл қолданған.
4. Қысқышы бар сүйемел. Аяқтың ағаш не нейлон (көрсетілген) үлгісінің басына арналған жұмсақ, былғарымен қапталған сүйемел.
5. Шеге қысқыш. Етік жасауда қолданылатын шегені суыруға және кесуге арналған.
6. Түйме ілгегі. «Кезінде аяқ киімдердің түймелері кішкентай болған. Сол заманда бұлар саусақтары жуан етікшілерге көмектескен», – дейді Лиммер мына 100 жылдық ілгектер жайлы.
7. Айналмалы тескіш. Бұлар етік бауының ілгектеріне арналған тесіктер жасайды.
8. Арттан алдыға қарай: Тегістеу мен пішінін келтіруге арналған жонғыш; қайрақ; пышақтың жүзін тегістеуге арналған балға; шегелерді қағып, етік ішіндегі кедір-бұдырды тегіс­теуге арналған түзеткіш.
9. Былғары ұста. Балғасы. Құрал-сайман жанындағы ыдыстағыдай шеге мен шыртылдақты аяқ киім табанына қағуға арналған.
10. Ағаш аяқ үлгісі. Лиммер стандарт көлемді бөліктерді тұтынушының аяқ өлшеміне сәйкес келгенге дейін үлгіге қояды. Етік осы үлгінің үстінде жасалады. Лиммердің әзілдеуінше «мықты бұлшық ет пен қозы қарын» ғана үлгіден етікті суырып алуға көмектеседі.

Автор: Дженнифер С. Холланд

Фото: Ханна Уитакер

20Қаз

Бір жыл уақыт Халықаралық ғарыш стансасында болған Михаил Корниенко «Жұлдызды қалашықтағы» ойыншық марсаяқты ермек етіп отыр. Марс бетіне қонғанда оның қалай қызмет ететіні әлі белгісіз. Ең қиыны – адам сүйегі мүжіліп, миына зақым келеді.

28Қыр

1989 жылдың күзінде принстон университетінің бірінші курсына Алекси Сантана есімді бозбала қабылданды. Қабылдау комиссиясы оның өз өмірі туралы эссе-шығармасына тәнті болды.