.

قولقانات

دجەين گۋدولل اتىنداعى ينستيتۋتتىڭ قىزمەتكەرلەرى كونگونىڭ «چيمپوۋنگا» ۇلتتىق قورىعىنداعى ورمان كارتاسىن جاساۋ ۇشىن دروننىڭ كومەگىنە جۇگىندى.

دجەين گۋدولل اتىنداعى ينستيتۋتتىڭ قىزمەتكەرلەرى كونگونىڭ «چيمپوۋنگا» ۇلتتىق قورىعىنداعى ورمان كارتاسىن جاساۋ ۇشىن دروننىڭ كومەگىنە جۇگىندى.

نينا ستروچليك

دروندار سوعىس قۇرالى رەتىندە جاسالعان: اسكەريلەر ونى تىڭشىلىقتا، كەيدە تىپتى جاۋدىڭ كوزىن جويۋعا دا قولدانعان. الايدا اسكەري تەحنولوگييا تۇرىنىڭ كوبەيۋىمەن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى تۇتىنۋ قۇرالىنا اينالىپ بارادى. قازىرگى تاڭدا PwC كونسالتينگ فيرماسىنىڭ ەسەپتەۋىنشە، عالامدىق دروندار يندۋستريياسىنىڭ قۇنى 127،3 ميلليارد اقش دوللارىنا تەڭ. وتكەن جەلتوقسان ايىندا «امازون» كومپانيياسى العاشقى بولىپ درون ارقىلى تاۋار جەتكىزدى. ول ۇلىبريتانيياداعى بىر تۇتىنۋشىعا اپارىلعان تەلەديدار قۇرىلعىسى مەن بىر قالتا پوپكورن بولاتىن.

قاشىقتان باسقارىلاتىن ۇشاقتى قولدانۋعا قۇلشىنىس تانىتىپ وتىر­عاندار اراسىندا سەرۆيستىك ۇيىمدار دا بار. ولار الەمدەگى ماشاقاتتى ايماقتارعا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋدى كوزدەيدى جانە قاۋىپكە تولى تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرادى. درونداردىڭ كومەگىمەن موڭعولييانىڭ كەڭ دالاسىنداعى كۇشىگەن قۇستارى باقىلانادى، رۋانداعا دارى-دارمەكتەر جەتكىزىلەدى جانە برازيلييادا جوعالعان وركەنيەتتەر زەرتتەلەدى.

«امازوننىڭ» تاۋار جەتكىزۋىنەن بىر اپتادان سوڭ، UNICEF پەن مالاۆي ۇكىمەتى افريكاداعى گۋمانيتارلىق كومەك دروندارىنىڭ ۇشۋ جوسپارىن جارييالادى. ەندى درون ارقىلى شالعاي اۋداندارعا ۇيالى بايلانىس جەلىلەرى ورناتىلىپ، اپاتتان قاشقان ادامدارعا دەر كەزىندە قول سوزىلماق. «سان فرانتسيسكوداعى بىر قويمادا دروندار سىناقتان وتىپ جاتىر، – دەيدى UNICEF قىزمەتكەرى ەندريۋ براۋن. – مۇنداعى جەتىستىكتەر كەيىن بۇكىل الەمدە قولدانىلاتىن بولادى».

UNICEF درونداردى سۋ تاسقىنى مەن قان تالداۋىن شالعاي اۋداندارداعى مەديتسينالىق ورتالىقتاردان زەرتحانالارعا جەتكىزۋدە سىناپ كورگەن.

دروندار بروكونەرلەرگە قارسى كۇشەيىپ كەلە جاتقان كۇرەستە دە تاپتىرماس قۇرالعا اينالىپ وتىر. «بىز دجيپتەن كورە المايتىن جەرلەردى شولۋ ۇشىن درونداردى پايدالانعىمىز كەلەدى، – دەيدى تابيعات قورعاۋ حالىقارالىق قورىنىڭ قىلمىستىق تەحنولوگييا جوباسىن باسقارۋشى كولبي لوۋكس. – دروندار تابيعات جاناشىرلارىنا بروكونەرلەردىڭ قارۋلارىنىڭ بار-جوعى مەن جاسىرىنعان جەرى جونىندە حابار بەرىپ، تابيعات قورعاۋشىلارىنىڭ جانىن امان ساقتاپ قالا الادى».

ۇلىبريتانييانىڭ دجون مۋرس اتىنداعى ليۆەرپۋل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى درونداردى تابيعات قورعاۋ جوبالارىنا بەلسەندى قولدانۋدى جوسپارلاۋدا. 2015 جىلى بيولوگييا پروفەسسورى سەردج ۋيك استروفيزيك ارىپتەسىمەن عارىشتاعى جىلى دەنەلەردى ەسەپتەۋگە ارنالعان الگوريتمدى درون كادرلارىندا پايدالانىپ كورمەك بولادى. وسىلايشا، ولار بۇل باعدارلامانى كەڭىرەك قولدانۋ يدەياسىنا تىرەلەدى.

ۇزاق مەرزىمدى جوبا اۋقىمى جانۋارلار پوپۋلياتسيياسىن زەرتتەۋمەن باستالىپ، درون كادرلارىن جۇكتەپ، ونى انىقتاۋ باعدارلاماسىنا سالۋعا دەيىن كەڭەيدى. ۋيكتىڭ بولجاۋىنشا، دروندار – ۇشاق پەن تىكۇشاققا قاراعاندا ارزان ارى قاۋىپسىزدەۋ بولعاندىقتان، قورشاعان ورتانى قورعاۋدا تاپتىرماس دۇنيە. «ولاردىڭ بەيىمدەلگىش ارى كەڭ اۋقىمدى كەسكىندەرى مالىمەت جيناۋدا ۇلكەن ارتىقشىلىق بولىپ تابىلادى، – دەيدى ول. – مەنىڭشە، كەلەشەكتە دروندار توبەمىزدە «توپ-توبىمەن» ۇشىپ جۇرەتىن بولادى».

سۋرەتتى تۇسىرگەن: دجەففري كەربي

       

پىكىر جازۋ