.

عالىم بولساڭ، ادىل بول

مايامي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قورشاعان ورتا انتروپولوگى كەنني بروۋد باگام ارالدارىنداعى ۇڭگىردى زەرتتەۋ ۇستىندە.

زەرتتەۋشىلەر كوپ ايتا بەرمەيتىن بىر نارسە بار. بىز قانداي دا بىر جاڭالىق اشىپ، تابيعات پەن كليمات وزگەرىسىن سارالاپ، يا بولماسا فيزيولوگييالىق قابىلەتىمىزدى باعالاۋ بارىسىندا وزىمىزدىڭ شەكسىز اۋەسقويلىعىمىزعا يە بولا الماي قالاتىن جاعدايلار كەزدەسەدى.

شىندىق مىناۋ: كەيبىر گەنەتيكالىق كەمىستىك ادامدى ىڭعايسىز نارسەلەر ىستەۋگە يتەرمەلەيدى. كولونييالىق داۋىر كەزىندە مەنمەندىگى باسىم ساياحاتشىلار «التىن مەن اتاق» جولىندا ناپسىسىن تىيا الماي قالدى. سونىڭ سالدارىنان كەرىسىنشە قورشاعان ورتاعا وراسان زور زييان كەلدى.

جەلتوقساندا مەن باگام ارالدارى ۇكىمەتى مەن جەرگىلىكتى ۇيىمدار قولداعان National Geographic قوعامىنىڭ ەكسپەديتسيياسىنا قاتىستىم. بىزدىڭ ماقساتىمىز – الەمدەگى بىرەگەي ەكوجۇيە سانالاتىن جانە «كوگىلدىر ويىق» دەپ اتالاتىن سۋاستى ۇڭگىرلەرىنىڭ كارتاسىن جاساۋ بولاتىن. ۇڭگىردە بۇرىنعى تۇرعىنداردىڭ  تاس­قا اينالعان قالدىقتارى تابىلدى ارى ونداعى گەولوگييالىق ەرەكشەلىك جۇز مىڭداعان جىل بۇرىنعى كليماتتى قايتا قۇراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. ونىڭ ۇستىنە، مۇندا بىزدىڭ ەڭ قىمبات قازىنامىز – تۇششى سۋ بار. جەر استىندا زاماناۋي ۆيرتۋالدى شىندىق مودەلدەرى ۇشىن جابدىقتاردىڭ كومەگىمەن ۇڭگىر ەرەكشەلىكتەرىن سۋرەتكە تۇسىرىپ، ولاردى زەرتتەپ شىقتىق. سۇڭگۋشىلەر سۋ استىندا بولعان كەزدە مەكتەپ وقۋشىلارى ولاردى راديولوكاتورلار ارقىلى باقىلاپ، سۋ استىن «زەرتتەپ»، قالدىقتار مەن تىرى جاندىكتەردى ۇستاپ، مەديتسينالىق وسىمدىكتەردىڭ ۇلگىسىن الىپ وتىردى.

ەكسپەديتسييانىڭ ماقساتى – ەڭ تەرەڭ نۇكتەگە تۇسىپ، بۇرىن ەشكىم بولماعان جەرلەرگە جەتۋ. ايتسە دە، زەرتتەۋدىڭ ماقساتى – بالالارمەن جۇمىس ىستەۋ. جاڭا تەحنولوگييانى پايدالانعان، جەرگىلىكتى تۇرعىندار ارقىلى كوپ جاڭالىق اشۋعا بولادى.

اۆتورى: كەنني بروۋد، فوتو: دجيل گەينەرتس


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە، shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

       

پىكىر جازۋ