Тыңдасаң, сыр айтатын қобыз үні — National Geographic Qazaqstan
.

تىڭداساڭ، سىر ايتاتىن قوبىز ۇنى

قورقىت اتا كەشەنى – قازاق جەرىندەگى ساۋلەت ونەرىنىڭ ايرىقشا ۇلگىسى سانالادى. ول قىزىلوردا وبلىسى قارماقشى اۋدانىن كەسىپ وتەتىن باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي كۇرە جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان.

تۇركى حالىقتارىنا ورتاق ويشىل، جىراۋ، ھام قوبىزشى قورقىت اتانىڭ ەسكەرتكىشى تەمىر بەتوننان جاسالعان، بيىكتىگى 12 مەتردەن اساتىن 4 ستەلادان تۇرادى. جوعارعى جاعى كەڭەيە تۇسەتىن ار ستەلا دۇنيەنىڭ تورت بۇرىشىنا قاراتىپ تۇرعىزىلعان قوبىز بەينەسىنە ۇقساتىلىپ جاسالعان. ال تۇيىسەر تۇبىندەگى ورتالىق تەسىگىندە 40 مەتالل تۇتىك بار. كەشەننىڭ ەرەكشەلىگى جەل سوققان كەزدە قوبىز سارىنىمەن ۇندەس دىبىس شىعارادى.

قورقىت اتا ەسكەرتكىشىنىڭ ىشكى جاعى ماڭگىلىك ومىر سىرىن ىزدەگەن قورقىت اتانىڭ كيەلى جەلماياسىنىڭ شارتاراپقا جول تارتقان ىزىن يشارالايتىن «تۇيە تابان» ورنەگىمەن بەزەندىرىلگەن. 1997 جىلى ەسكەرتكىشتى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەننەن كەيىن ول نىسان وز امفيتەاترى، مۇراجايى مەن قوناق ۇيى بار مەموريالدىق كەشەنگە اينالدى.

مۇراجاي قورقىت اتا ومىر سۇرگەن داۋىردىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى جايىندا مالىمەت بەرەتىن 700-گە تارتا ەكسپوناتپەن قامتىلعان. وسى كۇنى بۇل ەسكەرتكىش كەشەن كۇللى تۇركى حالىقتارىنا ورتاق قاسيەتتى زييارات ورىندارىنىڭ بىرى بولىپ تابىلادى. مەموريالدى كەشەنگە كۇن سايىن ورتا ەسەپپەن 80-100 ادام زييارات ەتىپ كەلسە، ولاردىڭ تەڭ جارتىسىن شەتەلدىكتەر قۇرايدى.

سىر بويىندا ومىر سۇرگەن قورقىت بابا ەجەلگى وعىز تايپالارىنىڭ ۇزانى (جىراۋ) سانالسا، ال ونىڭ «كىتابي دادەم قورقىت» ەپوپەياسى وعىز-قىپشاق داۋىرىنىڭ جازبا مۇراسى ىسپەتتى.

 

كەشەننەڭ اۆتورلارى: ب.ا. ىبىراەۆ پەن س.ي. يساتاەۆ.

فوتو: ەربولات شادراحوۆ

       

پىكىر جازۋ