.

دوسىڭ ولىمگە باس تىكسە…

ا.حوننولد ەش ساقتاندىرۋسىز ەل-كاپيتان تاۋ شىڭىنا ورمەلەپ شىعۋعا بەل بۋدى. ال دوسى دجيممي چين ونى كامەراعا تۇسىرۋى تيىس. بۇل تاۋەكەل جان دوستاردىڭ اراقاتىناسىنا قالاي اسەر ەتتى؟

ەگەر سىز دجيممي چين، ال جان دوسىڭىز – الەكس حوننولد بولسا جانە ول ەشقانداي قاۋىپسىزدىك بەلبەۋىنسىز بيىك قۇزدى باعىندىرىپ، تاريحي ارەكەتكە تالپىنۋعا بەل بۋسا، تاسپاعا تۇسىرۋگە قاجەتتى دۇنيەنى تۇگەندەۋدەن باسقا امال جوق. ماقسات – يوسەميتي الابىنىڭ ەل-كاپيتان شىڭى. الدىمەن دوسىڭىز شامامەن 900 مەترلىك گرانيت بەتكەيمەن كوتەرىلىپ بارا جاتقاندا، سىز قاتار ورمەلەپ ونى كامەراعا تۇسىرۋ ۇشىن الەمدىك دەڭگەيدەگى الپينيست-كينەماتوگرافتار توبىن جالدايسىز. ەشكىمگە سىبىرلاسۋعا، تۇشكىرۋگە، وبەكتيۆتىڭ قاقپاعىن تۇسىرىپ الۋعا، لينزانى بۇراۋعا رۇقسات جوق. سەبەبى ونىڭ نازارىن بولەتىن كەز كەلگەن جاعداي و دۇنيەگە اتتاندىرۋى مۇمكىن. ەڭ باستىسى، ەشكىم حوننولد­پەن ونىڭ باتىل قادامى تۋرالى سويلەسپەۋى كەرەك، ەڭ قۇرىعاندا، تىكەلەي. بۇل ونى قوبالجىتپاۋ، نىق سەنىمدىلىك پەن اسا سابىرلىق قاسيەتتەرىنەن قۇرالعان مىنسىز كونتسەنتراتسييالى ساناسىن مازالاماۋ ۇشىن قاجەت. ەش ساقتاندىرۋ قۇرىلعىسىز ورمەلەۋدى بىلدىرەتىن «فري سولو» تۇسىنىگىنىڭ ورنىنا سىز ونىڭ تاڭداۋلى ەۆفەميزمى – «ورمەلەۋ» سوزىن قولدانساڭىز دا بولادى.

سىز وسى ەرەجەنىڭ كەز كەلگەن قاعيداسى «فري سولو» ورىنداۋ يدەياسىنا كەرەعار ەكەنىن بىلە تۇرا سول تارتىپكە باعىناسىز. قاۋىپسىزدىك بەل­بەۋىنسىز ورمەلەۋ، لوگيكانى ايتپاعاندا، ەشقانداي ەرەجەگە ساي كەلمەيدى، اسىرەسە اڭگىمە جار مەن قۇز تۋرالى بولسا… الپينيست قۇلاعان جاعدايدا، جەردىڭ وزگەرمەيتىن، ەشكىمدى دە ايامايتىن تارتىلىس كۇشىنە شارا جوق.

تاۋعا ورمەلەپ بارا جاتىپ، بۇ دۇنيەمەن قوشتاسقاندار از ەمەس، اراسىندا تانىستارىڭىز دا بار شىعار. دوسىڭىزدىڭ اياق استىنان كەڭىستىكتە قۇلاپ بارا جاتقان جان تۇرشىكتىرەر كورىنىسىن كورۋ ەشكىمگە بۇيىرماسىن.

جا، ونى قويا تۇرالىق. دوسىڭ، كەي ماماندار ايتقانداي، ادامزات جاساعان «ەڭ وجەت ارەكەت» دەپ اتاعان وقيعانى تۇسىرىپ جاتقاندا ارتىق كادرلار كامەراڭىزعا ىلىنبەۋى كەرەك.

جارى ارى كينو سالاسىنداعى سەرىكتەسى ەليزابەت چاي ۆازارحەلي ەكەۋى حوننولدتىڭ ورمەلەۋ تاريحىندا قالماق نيەتتى چينگە بىر جىل بويى مازا بەرمەدى. (ەسكەرتپە: ول سوزىندە تۇردى). «فري سولو» فيلمى قازىرگى تاڭدا ۇلكەن ەكراندا جۇرىپ جاتىر.

«فيزيكالىق پەن ينتەلەكتۋالدىق قارىمى كۇشتى ارى امبيتسييالى دا قورقىنىشتى دۇنيەنى باعىندىرۋعا دەگەن قۇشتارلىعى تاسىعان الەكستەي دارانى تاسپاعا تۇسىرۋ – سوزسىز، بىرتۋار جوبا»، – دەيدى چين.

45 جاستاعى چين مەن 33 جاستاعى حوننولد 2009 جىلى العاش رەت بىرگە الەمدەگى ەڭ تەرەڭ جارىق – كانون بورنەوداعى لوۋ سۋاعارىنا ەكپەديتسيياعا شىعىپ جولىققان. حوننولدتىڭ البىرت جۇزى مەن ۇلكەن قوڭىر كوزدەرى ۇشىن چين وعان «بامبي» دەگەن لاقاپ ات قويعان ەكەن.

حوننولدتىڭ بويىندا قورقىنىش سەزىمىن باسقارا الۋ قابىلەتى مەن تاپسىرماعا تولىعىمەن بەرىلۋ قاسيەتى بار (مەيلى، بۇل 300 مەترلىك جارتاس نە ۇڭگىر بولسا دا). مۇنداي قاسيەت چينگە دە تان. حوننولدپەن تانىسپاستان ۇش جىل بۇرىن ول ەۆەرەست شىڭىنا ورمەلەپ شىعىپ، مۇزدى تىك بەتكەيدەن شاڭعىمەن سىرعاناپ تۇسكەن بولاتىن.

بورنەودان سوڭ جىگىتتەر ساپارعا جيى بىرگە شىعاتىن بولدى. حوننولدتىڭ كەي جەكە سولولارىن چين كامەراعا تۇسىرىپ جۇردى. «ول ەش ويلانباستان كامەراعا تۇسىرۋدى ماعان سەنىپ تاپسىردى. ال مەن ونى كامەراعا تۇسۋگە ماجبۇرلەپ جۇرگەندەي بولماس ۇشىن، ونىڭ «كەتتىك» دەگەن سوزىن كۇتەمىن»، –دەيدى چين.

حوننولد جەكە وزى «ەل-كاپيتانعا ەركىن ورمەلەپ شىقسام قالاي بولار ەكەن» دەپ ويشا توپشىلاپ جۇرگەن. «حالف-دوۋمدى باعىندىرعان سوڭ، وعان شىعا الاتىنىم انىق سيياقتى كورىندى، –دەيدى حوننولد، – ار ماۋسىمنىڭ سوڭىندا «كەلەسى جىلى وسىعان ورمەلەپ شىعامىن» دەپ وزىمە سوز بەرەمىن، بىراق وعان كوز تاستاعان سايىن، قۇداي-اۋ، بۇل الى دە تىم قورقىنىشتى عوي دەيمىن».

حوننولد تاريحي «فري سولوسىن» اياقتاعان سوڭ، چين مەن حوننولد ەل-كاپيتاننىڭ شىڭىندا سۋرەتكە تۇستى.

اقىرى 2015 جىلى حوننولد چين مەن ۆازارحەليگە دايىن ەكەنىن حابارلايدى. ولار وسى ساپاردى ەشكىمگە تىس جارماستان تۇسىرۋگە وزارا كەلىسەدى. «ول ەل-كاپيتانعا شىعىپ تىنايىن دەدى مە، ايتەۋىر، ونى بۇل رايىنان قايتارۋ مۇمكىن ەمەس-تى. بۇل تۋرالى ويدىڭ وزى ۇرەي تۋعىزادى»، – دەيدى چين.

اتاقتى شىڭعا شىعاردان بۇرىن حوننولد اياق-قولىنىڭ «حورەوگرافيياسىن» ۇشتادى. چين بولسا، يوسەميتتەن ورمەلەۋشىلەر توبىن جالداپ، اۋقىمدى لوگيستيكانى جوسپارلاۋدى باستاپ كەتتى.

ار تاجىريبە ساباعى بىرنەشە ساعات بويى دا­­يىندالۋدى تالاپ ەتەدى. جۇزدەگەن كيلولىق كامەرا، ارقاندار مەن جابدىقتاردى كوتەرگەن چين مەن توپ مۇشەلەرى ەل-كاپيتاننىڭ شىعىسىنداعى وڭاي جول ارقىلى حوننولدتىڭ الدىنا تۇسىپ الىپ جۇردى. وسىدان سوڭ ولار تومەنگە تۇسىپ، ول ورمەلەگەن سايىن ونىمەن بىرگە جىلجىپ وتىردى. دەسە دە، «الدەقالاي بوپ كەتسە» دەگەن وي بۇكىل مارافون بويى چيننىڭ ويىنان كەتپەي قويدى. «بولۋى مۇمكىن اپاتتى ويلاماعان كەزىم بولعان ەمەس»، – دەيدى چين.

2017 جىلدىڭ 2 ماۋسىمىندا كەشكى ساعات 5-تەر شاماسىندا ابدەن دايىن ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن حوننولد چيننەن: «توپ كەلەسى كۇنى جۇمىستى باستاۋعا دايىن با ەكەن؟» – دەپ سۇرادى. «مەنىڭشە، مەن باستاۋعا دايىنمىن»، – دەدى ول. چين بۇل تۇك ەمەستەي باسىن يزەدى. ايتسە دە، ونى «قاراڭعى تۇسكەنشە باستان اساتىن جۇمىستى بىتىرىپ ۇلگەرەمىز بە» دەگەن وي مازالاعانى راس. الايدا مەن ونى الاڭداتقىم كەلمەگەندىكتەن ۇندەمەدىم. اقىرى چين حوننولدكە تاڭەرتەڭ جولىعاتىنىن ايتىپ، دوسىنىڭ كوزىنەن عايىپ بولدى.

ارتىنشا چين جىن ۇرعانداي جۇگىرە جونەلدى. ول تۇسىرىلىم توبىنىڭ راديو ارناسىنا قوسىلىپ: «بامبي ىسكە كىرىستى! قايتالايمىن، بامبي ىسكە كىرىستى!» – دەپ حوننولدتىڭ كود-اتىن ايتىپ، بارلىعىن ەرتەڭگى كۇنى بولاتىن ىستەن حاباردار ەتتى.

اۆتور: پيتەر گۆين


ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسى مەن الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ قاينار كوزىنە قول جەتكىزگىڭىز كەلسە، shopnationalgeographic.kz ارقىلى ونلاين جازىلىڭىز.

 

0
       

پىكىر جازۋ

كىرۋ
*
*



تىركەلۋ
*
*
*
جاڭا قۇپييا سوز