.

ىزگى نيەتتى عالىم

MD1216_3Q_160610_000275

لي بەرگەر – العاشقى ادام قالدىقتارىن زەرتتەيتىن پالەوانتروپولوگ. ونىڭ باسقادان باستى ارتىقشىلىعى جۇمىسقا جاس عالىمداردى تارتىپ، ەڭبەگىن اشىق جارييالاي بەرەدى. «Almost Human» اتتى سوڭعى زەرتتەۋ-كىتابىندا عالىم ادامزات دامۋىنا قاتىستى تىڭ تۇجىرىمدار جاسادى.

– سوڭعى تابىلعان Homo naledi ادامزاتتىڭ پايدا بولۋى تەوريياسىن وزگەرتە الدى ما؟

– بىز Homo naledi ادامىن وسىدان 200-300 مىڭ جىل بۇرىن ومىر سۇرگەن دەپ توپشىلاۋدامىز. ونىڭ سۇيەگىن جاسىرىن ۇڭگىردەن تاپتىق. شاعىن عانا ميى بولعان ەكەن. سوڭعى ورتا پلەيستوتسەن داۋىرىندە العاشقى گومينيندەر افريكانى مەكەندەگەن. اتالمىش داۋىر سانالى ادامنىڭ پايدا بولۋ ۋاقىتىمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. قازىر بىزدە ولاردىڭ سانالىلىق بەلگىلەرىن راستايتىن ەكى بىردەي دالەل بار. ال بۇل ادام تاڭعالارلىق قورىتىندىلار جاساۋعا يتەرمەلەيدى.

– ونى اشىق جارييالاي بەرۋدە سىنعا ۇشىرايمىن دەپ قورىقپايسىز با؟

– يا، سىن ايتىلادى، بىراق بۇل جايت بارلىق اۋىسپالى كەزەڭدەگى كەز كەلگەن عىلىمعا تان. مالىمەتتى اشىق جارييالاپ، ونىمەن بولىسۋ جانە 3D فورماتتى سۋرەتتەر سالۋىمنىڭ تۇپكى ماقساتى – پالەوانتروپولوگييانى ەكسپەريمەنتتىك عىلىمعا اينالدىرۋ. ال گيپوتەزاڭدى وزگەلەر تالقىسىنا سالماساڭ، ول ەكسپەريمەنتتى بولىپ ەسەپتەلمەيدى.

 – زەرتتەۋ شالا نەمەسە قاتە ورىندالعان جاعدايدا شە؟ جاس عالىمدارعا وسىنداي قيىن تاقىرىپتاردى بەرۋ ولارعا زييان كەلتىرمەي مە؟

– بۇل – جاڭساق تۇسىنىك. ەكسپەريمەنتتى عىلىمعا جاستار كوبىرەك قىزىعادى. ويتكەنى ولاردىڭ تىڭ يدەيالار مەن جاڭا تەحنولوگييالىق جاڭالىقتارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىگى بار. قاتەلەسۋدى عالىمنىڭ مانسابىنا قاۋىپتى دەپ ويلاۋدىڭ وزى – قاتەلىك. عىلىم دامۋىنىڭ شارتى سولاي.

STOCK_9781426218118

«Almost Human» كىتابىن ساتىپ الۋ ۇشىن shopng.com سايتىنا كىرىڭىز.

فوتو: دجوناتان تورگوۆنيك، Getty Images رەپورتاجىنان سۇحبات ىقشامدالىپ الىندى.

    

پىكىر جازۋ