.

اركىمنىڭ تونى وزىنە ساي

سانقوي ومىرتقالىلار «كيىمى». سولدان وڭعا: قابىلان تۇگى، قىرعاۋىل اتالىعىنىڭ قاۋىرسىنى جانە يەروگليفتى پيتوننىڭ قابىرشىعى.

مايكل گرەشكو

ومىرتقالىلار تەرىدەن قىلشىققا دەيىن تۇرلى تاڭعاجايىپ رەڭك پەن تەكستۋرادان «كيىم» كيگەن. عالىمدار بۇل جابىندىنىڭ كوبى بىردەي اناتومييالىق قۇرىلىمنان پايدا بولعانىن دالەلدەدى.

بيولوگتار تەرى مەن تۇك «پلاكود» دەپ اتالاتىن قۇرىلىمنان باستاۋ الاتىنىن بۇرىننان بىلەدى. الايدا بيولوگتار باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردان قابىرشىق شىعارعان، بىراق پلاكود ىزى جوق تەرىنىڭ دە بارىن انىقتاعان. ولاردا پلاكودتىڭ بولماۋى ويلاندىرادى، ويتكەنى قۇستار سۇتقورەكتىلەرگە قاراعاندا باۋىرىمەن جورعالاۋشىلارعا جاقىن. قۇستار مەن سۇتقورەكتىلەردە پلاكودتار دەربەس دامي الا ما، الدە بۇگىنگىنىڭ باۋىرىمەن جورعالاۋ­شىلارى ولاردى ۇستىنەن «لاقتىرىپ» تاستادى ما؟

جەنەۆا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيولوگى ميچەل ميلينكوۆيچ يتاليياداعى جانۋارلار كورمەسىنە بارىپ، ساتىلىمدا تۇرعان قابىرشىقسىز، جالاڭاش ساقالدى اگامانى كورگەندە، ويىنا سوڭعى نۇسقا كەلدى. ول جالاڭاش كەسىرتكە­لەر مەن ولاردىڭ قابىرشىقتى تۋىسقاندارىمەن سالىستىرعاندا، قابىرشىقتى ەمبريونداردىڭ تەرىسىن پلاكودقا ۇقساس بۇرشىكتەر باسقانىن كوردى. الايدا جالاڭاش ەمبريوندار جىلتىر كۇيىندە قالدى.

ميلينكوۆيچ 2016 جىلى بۇرشىكتەردىڭ راسىندا 300 ميلليون جىلداي بۇرىنعى باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ، قۇستاردىڭ جانە سۇتقورەكتىلەردىڭ ورتاق «اتا-باباسىنداعى» قۇرىلىمنىڭ ورنىن باسقان پلاكودتار ەكەنىن مالىمدەدى. پلاكودتار تىس پەن بالىق قابىرشىعىن قۇرايتىن گەنمەن جىتى قايناسقاندىقتان، كەي عالىمدار ونى باستاپقى ومىرتقالىلاردا دامىعان دەپ ەسەپتەيدى. «بۇل – ادام سەنگىسىز كونسەرۆاتيزم»، – دەيدى گرەنوبل الپى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيولوگى دانيەللا ديۋايللي.

فوتولار: دەۆيد ليتشحاگەر

       

پىكىر جازۋ